Twee derde van de overheidswerkgevers die te maken krijgen met uitstroom door pensionering denkt dat dit een probleem wordt voor de organisatie. Niet zozeer omdat er niet voldoende aanwas is, maar vooral vanwege het verlies van ervaring en kennis.
Grote zorgen om kennisverlies door pensionering
De overheid heeft een bovengemiddeld hoge uitstroom door pensionering. Hoewel er jonge aanwas is, leven er zorgen over de kennisoverdracht.
Bovengemiddelde uitstroom
Dit blijkt uit het onderzoek Uitstroom door pensionering van UWV onder 3.550 werkgevers uit bijna alle sectoren. Bij vier op de tien overheidsvestigingen gaan de komende vijf jaar medewerkers met pensioen, maar bij de overheid gaat het om negen op de tien werkgevers. De overheid heeft te maken met een bovengemiddelde uitstroom door pensionering. In 2024 stroomden er maar liefst 13.000 overheidsmedewerkers uit. Dat is in verhouding meer dan in andere sectoren. Dat leidt tot verlies van veel kennis en ervaring en een grote vervangingsvraag.
Aantal jongeren verdubbeld
Toch lukt het de overheidssector ook om veel jongeren aan te trekken. Tussen 2016 en 2025 is het aantal werknemers onder de 35 jaar meer dan verdubbeld. Naar schatting werken er ongeveer 200.000 mensen onder de 35 jaar bij de overheid. ‘Er is een grote toestroom aan jongeren. De overheid groeit enorm, dus ergens gaat het goed’, legt arbeidsmarktadviseur Stef Molleman van UWV uit. De overheid groeide in de laatste vijf jaar met 100.000 banen. ‘Het aantal vacatures is omhooggeschoten, waardoor jongeren eerder kijken of werken bij de overheid iets voor hen is. ‘Veel jongeren die bij de overheid in dienst zijn gekomen vinden het leveren van een maatschappelijke bijdrage belangrijk. Dat is in trek. De overheid is dan ook belangwekkend.’ Molleman vermoedt dat het startsalaris van junior-plekken hoger is dan elders. ‘Secundaire arbeidsvoorwaarden spelen wellicht ook nog een rol.’
Verlies aan kennis en ervaring
Het zit hem dus niet zozeer in de vervanging van de pensionado’s, maar de werkgevers geven aan dat het verlies aan kennis en ervaring het grootste probleem is. ‘Dat is ook niet zo gek. Het zin specifieke organisaties, waar sommige mensen al 30 jaar in dienst zijn. Dat is lastig op te vangen en daar zit een grote zorg bij werkgevers.’ De meeste vacatures bij de overheid zijn voor juristen en juridisch specialisten. Dit komt vooral door een toename van het aantal bezwaar- en beroepsprocedures, laat het onderzoek Overheid in beeld zien. Gemeenten, de Belastingdienst en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) hebben ermee te maken. Voor procedures voor belastingen, bouwvergunningen en asielaanvragen is veel juridische kennis nodig. ‘De complexiteit is toegenomen, het gaat vaak om maatwerk.’
Laat oudere werknemers coachen, begeleiden en mentoren, zodat de overdracht goed plaatsvindt
Stef Molleman, arbeidsmarktadviseur UWV
Veel moderniseringsopgaven
In 2025 nam ook de vraag naar ict’ers bij de overheid iets toe, in tegenstelling tot andere sectoren. De oorzaak hiervan is dat overheidsinstanties steeds meer data verzamelen en verwerken. Daarnaast werkt de overheid soms nog met verouderde systemen die moeten worden gemoderniseerd. Verder zijn er voor cyberveiligheid verschillende ict-specialisten nodig, waaronder bij Defensie. ‘Hoewel de vraag naar ict’ers in algemene zin iets is afgenomen, is dat bij de overheid niet het geval’, zegt Molleman. ‘Er is een aanhoudende vraag naar ict’ers. Zeker voor specialistische functies, zoals op het gebied van cybersecurity, is het nog altijd lastig om personeel te vinden.’
Verdubbeling aantal WW-ontvangers
De grote toename van het aantal WW-ontvangers sinds 2023 is ook opvallend. In drie jaar tijd is dat aantal bijna verdubbeld. Het zijn relatief vaak mensen onder de 35 jaar en zonder mbo-, hbo- of wo-opleiding. ‘Dat hadden we niet per se verwacht. Als er zoveel vraag is naar personeel, waarom belanden medewerkers dan in de WW? Vermoedelijk speelt een mismatch in vraag en aanbod hier een rol. Door veranderingen in wet- en regelgeving, zoals in de ict, administratie en in het werk zelf, kan het zijn dat werk niet meer goed aansluit.’ Een wat ‘saaiere verklaring’ is dat er meer medewerkers zijn, dus ook meer WW-ontvangers. ‘Het is ook verbonden met de draaiende politiek richting minder ambtenaren. Het gaat niet om ontslagen, maar er zijn wel “onzekerheden” die meespelen bij overheden. Er komt minder financiële ruimte, dus zijn ze voorzichtiger met het verlengen van tijdelijke contracten.’
Spanningsveld tussen maatwerk en personeel
Pleiten voor minder ambtenaren kan volgens Molleman verstandig zijn. ‘Maar het werk moet wel worden gedaan en de dienstverlening mag er niet onder lijden. Tussen het leveren van maatwerk en minder personeel ligt een spanningsveld.’ Een van de opties die UWV noemt als manieren om voldoende gekwalificeerd personeel te behouden en goede dienstverlening te kunnen bieden is het werkproces kritisch bekijken en dan met name in de uitvoering. ‘Richt je bijvoorbeeld alleen op de wettelijke kerntaken en schaal minder belangrijk werk af als dat noodzakelijk is. Je kunt je afvragen of de dienstverlening daar niet onder lijdt.’ Het is ook zaak om ervaren en jongere medewerkers aan elkaar te koppelen om kennis over te dragen en dat er vooral voor jongeren voldoende ontwikkel- en doorgroeimogelijkheden zijn. ‘Zorg dat oudere werknemers langer willen blijven. Laat ze coachen, begeleiden en mentor zijn, zodat de overdracht goed plaatsvindt. Daar ligt een nieuwe rol voor 55-plussers.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.