Nog steeds proberen velen te duiden wat de kiezer heeft willen uitdrukken met zijn stem en de ruk naar rechts in de laatste parlementsverkiezingen. Laten we het een gelukkig maar wonderlijk toeval noemen dat onze Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) na enkele jaren onderzoek precies in de week van de verkiezingen kwam met een interessante zienswijze die mogelijk verklarend kan zijn of zelfs nieuw perspectief biedt voor politiek en beleid.
Onvrede en onbehagen verklaard
Boekrecensie van het rapport van de WRR: Grip. Het maatschappelijk belang van persoonlijke controle.
Duidend WRR-rapport
De WRR gaat met theorieën over menselijk gedrag uitgebreid in op het belang van ‘grip’ van burgers op het eigen leven. Lukt het hen nog om hun omgeving effectief te beïnvloeden, en zo hun doelen te bereiken? Denk aan boerengezinnen die in onzekerheid verkeren over hun toekomst, de getroffenen in de toeslagaffaire of het huisherstel in de gaswinningsgebieden, woningzoekenden die een stapje willen maken naar een eigen of beter passende woning. Krijgt de boer nog een vergunning, de slachtoffers van mislukt beleid compensatie, de woningzoekende een perspectief?
Meer en meer burgers zijn onzeker over hun perspectief
Natuurlijk wordt de overheid al lang niet meer gezien als de grote geluksmachine, maar in onze complexe samenleving ervaren burgers dat veel niet in hun eigen macht ligt. Dus zien ze de overheid als een houvast voor hun zekerheden en hun toekomst. En dat gaat volgens de WRR niet helemaal goed.
Meer en meer burgers zijn onzeker over het perspectief voor zichzelf of hun kinderen. Zoals in de toegang tot opleidingen, zoals in de kans een woning te bemachtigen, de kennis en vaardigheden om hun zorg te regelen. Hard en direct zegt de WRR het ook heel boud: ‘Mensen die laag scoren op controle gaan, gemiddeld genomen, eerder dood’.
Citaat uit het boek: ‘Alleen wanneer burgers voldoende grip op het leven ervaren, kunnen zij omgaan met een zekere mate van onzekerheid’
De kernboodschap is dat de overheid bij het doordenken en uitvoeren van beleid meer moet inzetten op het vergroten van de grip van burgers. Het ontbreken van grip kan een bron zijn van maatschappelijk onbehagen. Volgens de raad zijn er zelfs aanwijzingen dat een gebrek aan grip ‘samenhangt met wereldbeelden en overtuigingen die niet bevorderlijk zijn voor de democratische rechtsstaat’.
Kijk maar naar de verkiezingsuitslag eind november, zou je dan snel denken. Interessant is dat de Raad denken over grip als oplossingsrichting niet versmalt tot economische doelen of koopkracht alleen, het gaat om alle middelen, capaciteiten en rechten die bijdragen aan grip. Ook werkgevers zouden hun voordeel kunnen doen met dit concept grip als aangrijpingspunt voor goed personeelsbeleid. Bied mensen grip en perspectief, lijkt het terugkerende credo.
Grip. Het maatschappelijk belang van persoonlijke controle door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, Rapport 108, Den Haag 2023
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.