Afgelopen woensdag hebben we nieuwe gemeenteraden gekozen. Lokale politici discussieerden over wonen, veiligheid, armoede en bereikbare zorg. Terecht: het zijn onderwerpen die inwoners dagelijks raken. Maar bij al die belangrijke discussies blijft een fundamentele vraag vaak onderbelicht: hoe zorgen gemeenten ervoor dat hun eigen beleid en uitvoering niet tot discriminatie leidt?
Neem discriminatietoets op in coalitieakkoorden
Neem de discriminatietoets op in het coalitieakkoord. Zo toon je dat gelijke behandeling een concrete opdracht is voor het dagelijks bestuur
Discriminatie door de overheid is zelden het gevolg van kwade bedoelingen. Vaak ontstaat het in regels en werkwijzen die op papier neutraal lijken, maar in de praktijk bepaalde groepen harder raken dan andere. Dat kan gebeuren bij risicoselecties, bij handhaving, in algoritmen of simpelweg in de manier waarop mensen door instanties worden behandeld. Juist daarom is het belangrijk om systematisch te kijken waar zulke risico’s kunnen ontstaan.
Gemeenten spelen hierin een cruciale rol. Zij staan het dichtst bij de burger. Gemeenten verstrekken uitkeringen, verlenen vergunningen en organiseren jeugdzorg, schuldhulpverlening en maatschappelijke ondersteuning. Voor veel mensen ís de gemeente de overheid. Dat maakt de verantwoordelijkheid groot om ervoor te zorgen dat iedereen eerlijk en gelijk wordt behandeld.
Om gemeenten daarbij te ondersteunen, is de Discriminatietoets Publieke Dienstverlening ontwikkeld door de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme. Deze toets helpt organisaties om risico’s op discriminatie in beleid en uitvoering tijdig te herkennen en te voorkomen. Het is een praktische aanpak die bestuurders en ambtenaren helpt om kritisch te kijken naar regels, processen en keuzes die anders onbedoeld tot ongelijke behandeling kunnen leiden.
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de VNG ondersteunen gemeenten de komende jaren bij het toepassen van deze aanpak. Gemeenten hoeven het wiel dus niet zelf uit te vinden. Door kennis te delen en van elkaar te leren, kunnen lokale overheden sneller stappen zetten richting een publieke dienstverlening die voor iedereen rechtvaardig en toegankelijk is.
De dagen na de gemeenteraadsverkiezingen bieden een uitgelezen moment om die stap te zetten. In de onderhandelingen over nieuwe coalitieakkoorden bepalen lokale partijen de koers voor de komende vier jaar. Dat is precies het moment om afspraken te maken over hoe gemeenten discriminatie in beleid en uitvoering actief willen voorkomen.
Wij roepen lokale politieke partijen daarom op om het gebruik van de discriminatietoets op te nemen in nieuwe coalitieakkoorden. Door structureel te toetsen waar risico’s op discriminatie kunnen ontstaan, laten gemeenten zien dat gelijke behandeling geen abstract ideaal is, maar een concrete opdracht voor het dagelijks bestuur.
Want uiteindelijk gaat het om iets fundamenteels: het vertrouwen van inwoners in hun overheid. Mensen moeten erop kunnen rekenen dat regels eerlijk worden toegepast en dat iedereen gelijk wordt behandeld. Artikel 1 van onze Grondwet – het verbod op discriminatie – is immers van ons allemaal.
Joyce Sylvester, voorzitter van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme
Arne van Hout, directeur-generaal van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Pieter Jeroense, plaatsvervangend algemeen directeur VNG
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.