Of het nu gaat om sabotage aan het spoor, een overstroming of om cyberaanvallen op vitale infrastructuur, er is relatief weinig voor nodig om de Nederlandse samenleving te ontwrichten. Aan gemeenten de taak om zich zo goed mogelijk voor te bereiden op momenten waarop het aankomt op weerbaarheid en veerkracht. Gelukkig heeft de VNG net een vernieuwde Handreiking Weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau 2.0 uitgebracht.
Gemeenten bereiden zich voor op ontwrichting
De VNG adviseert gemeenten om nog in 2026 vier afspraken te maken over het opkrabbelen na verstoringen.
Zes pijlers
Het kader voor weerbaarheid bestaat, ook vóór de vernieuwing van de handreiking, uit zes pijlers: continuïteit van de eigen organisatie, crisisorganisatie, vitale voorzieningen, sociaal weefsel, zelf- en samenredzaamheid van inwoners en organisaties en de samenleving als overkoepelend systeem. Op alle pijlers hebben gemeenten zaken te organiseren, waaronder het verdelen van rollen en verantwoordelijkheden. Sommige gemeenten zijn hierin al een eind op weg. Zo werkt Diemen verantwoordelijkheden, afhankelijkheden en benodigde inzet expliciet uit in een crisisplan, waarbij heel bewust wordt gekeken wat haalbaar en uitvoerbaar is om te herstellen na een verstoring.
Valt de stroom lange tijd uit in Utrecht, dan zijn er steunpunten in de wijk met eigen stroomvoorziening.
Meer voorbeelden
De vernieuwde handreiking bevat meer van dergelijke praktijkvoorbeelden. Zo heeft de gemeente Utrecht sinds 203 een integrale weerbaarheidsaanpak, waarin ze concrete plannen ontwikkelen voor bijvoorbeeld een langdurige uitval van het elektriciteitsnet. Valt de stroom lange tijd uit in Utrecht, dan zijn er steunpunten in de wijk met eigen stroomvoorziening, er liggen scenario’s voor waterdistributie en er is extra aandacht voor kwetsbare groepen. Haarlemmermeer werkt aan samenredzaamheid op lokaal niveau, door in dorpen praktische afspraken te maken. Wie heeft de sleutel van het dorpshuis, wie beschikt over medische kennis, welke middelen zijn beschikbaar?
De VNG heeft een Weerbaarheidsplein ingericht als digitale toolbox vol instrumenten en voorbeelden, zoals een Continuïteitsplan voor de gemeenteraad en griffie van Alkmaar, een Cyber- en IT-crisisplan van Den Haag en een Burennoodplan van Amsterdam.
Maak nog dit jaar vier afspraken
De VNG adviseert college en gemeenteraad om nog in 2026 gezamenlijk vier afspraken te maken:
- Breng met behulp van de zes pijlers in beeld waar de gemeente staat. Stel de uitvoerbaarheid centraal. Zorg voor inzicht in de wederzijdse afhankelijkheden met leveranciers, vitale aanbieders en regionale partners.
- Bepaal welke risico’s en gemeentelijke processen als eerste aandacht vragen, welk niveau van voorbereiding passend is en welke capaciteit en middelen daarvoor nodig zijn.
- Leg vast wat de gemeente zelf organiseert en wat regionaal of landelijk wordt belegd. Het algemeen bestuur van de veiligheidsregio biedt informatie over bevolkingszorg, noodsteunpunten, aansluiting op landelijke crisisplannen en de verdeling van middelen.
- Leg vast wie bestuurlijk opdrachtgever is, hoe de gemeentesecretaris de uitvoering coördineert en hoe college en gemeenteraad de voortgang volgen.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.