Ex-raadslid tegenover gemeente Kerkrade

Een kritisch opiniestuk van een raadslid dat offline is gehaald, een boze burgemeester die een integriteitsonderzoek naar het raadslid wil dat vervolgens naar de rechter is gestapt. In Kerkrade is het al tweeëneenhalf jaar gaande en vandaag staan het raadslid en de gemeente tegenover elkaar in de rechtszaal.

Om geld bedelen

‘Rijken horen niet te bedelen’, was de kop boven het kritische opiniestuk van politiek filosoof én toenmalig SP-raadslid Carin Wevers uit de gemeente Kerkrade dat begin 2024 korte tijd online stond bij De Limburger. Strekking: mag iemand om geld bedelen bij de gemeenschap, ook al is dat vanuit zijn functie, terwijl die persoon zelf over meer vermogen beschikt dan die hele gemeenschap bij elkaar? Meer specifiek: waarom moet de gemeente Kerkrade 2,85 miljoen huurschuld kwijtschelden voor betaald voetbalclub Roda JC, terwijl een groep multimiljonairs, verenigd in de Phoenix-groep, zich al om de club bekommert? In de eerste versie van het opiniestuk maakte ze een vergelijking met de ooit afgeschafte tegemoetkoming aan chronisch zieken. ‘Dat kostte de gemeente ongeveer 8 ton.’

Praten als Brugman

De Phoenix-groep zou in 2020, een maand na de oprichting, de gemeenteraad al zo ver hebben gekregen om akkoord te gaan met een nieuwe huurverlaging. In juli 2023 lukte het hen om de huurschuld van 2,85 miljoen euro door de raad te laten kwijtschelden, vervolgt Wevers. De voetbalclub zou in ruil ervoor een ‘gepaste tegenprestatie’ moeten leveren. In het opiniestuk haalt Wevers burgemeester Petra Dassen, ‘zelfverklaard Roda-fan’, aan. Zij ‘praatte bij de KNVB als Brugman om hiervoor goedkeuring te krijgen’.

Ethische vraag

In hetzelfde stuk noemt Wevers de man van Petra Dassen, Roger Dassen, CFO van ASML, ‘die in 2022 tot de bestbetaalde bestuurder van Nederland werd uitgeroepen omdat hij in 2021 als CFO van ASML 20,1 miljoen binnen harkte’. ‘De familie Dassen had de gemeente niet nodig om Roda financieel te steunen’, stelde het SP-raadslid vast. Ze vraagt zich af waarom deze mensen bij de gemeenschap om geld durven te bedelen, ook al doen ze dat niet voor zichzelf. ‘De ethische vraag of bij deze ongelijke verhoudingen een beroep op de gemeenschap nog moreel juist en rechtvaardig is, wordt door deze superrijke bestuurders blijkbaar niet gesteld.’ Ze sluit af met ‘de hamvraag’: Wanneer heeft u genoeg en wat zou het betekenen als u alles boven de 10 miljoen euro jaarlijks afroomt en in de gemeentekas van uw woonplaats stort?’

Weinig respect

Burgemeester Dassen was not amused over deze vragen en opmerkingen. Ze ervoer het stuk als ‘smakeloos en ongepast’. Ze besloot de hoofdredacteur van De Limburger op te bellen en vroeg hem of hij weet had van het opiniestuk en of het volgens hem voldeed aan de journalistieke zorgvuldigheidseisen. Vervolgens is het artikel offline gehaald en heeft De Limburger aangegeven dat het niet in die vorm wordt geplaatst in de papieren krant, schrijft Dassen een week na publicatie aan de integriteitscommissie. In een mail aan Wevers en de SP schrijft ze: ‘Het getuigt van weinig respect voor het ambt van burgemeester en voor een zelfstandig functionerende vrouw in dit ambt dat een raadslid in een publiek stuk het werk en inkomen van een echtgenoot betrekt op de werkzaamheden van haar burgemeester.’

Positie ondermijnen

Omdat de reactie van de SP op haar mail haar niet beviel, omdat ze achter Wevers bleven staan, besloot Dassen een melding te doen bij de integriteitscommissie ‘omdat het artikel en de koers die de SP momenteel vaart jegens mij als burgemeester en persoon alle fatsoensnormen te buiten gaat’. Ze vraagt de integriteitscommissie om te kijken of er sprake is van een overtreding van de gedragscode. Ze ziet het artikel als een ‘niet respectvol handelen en als een poging om mij in het openbaar persoonlijk aan te vallen en mijn positie te ondermijnen’. Later voegt ze een artikel dat op kanalen van de SP verscheen en waarin de afdeling Kerkrade stelt dat de vrijheid van meningsuiting in de raad van Kerkrade ‘verboden’ is, toe aan de melding, omdat dit ook een schending zou zijn van de gedragscode.

Stop-gesprek voeren

De griffier blijkt intussen al een advies te hebben ontvangen dat het vermoeden dat het artikel de gedragscode raakt bevestigt en overhandigt de documenten aan een onderzoeksbureau om een toets te laten uitvoeren. Het bureau stelt een paar weken later vast dat er sprake is van een integriteitsschending. ‘Het betreft hier een (beperkte) persoonlijke aanval die strijdig is met artikel 5.1. en 5.3 van de Gedragscode voor Raadsleden van de Gemeente Kerkrade.’ Een persoonsgericht onderzoek is niet nodig, maar er zou een ‘stop-gesprek’ met Wevers moeten worden gevoerd. Daarbij moet worden aangegeven dat bij een nieuwe, vergelijkbare schending er alsnog een dergelijk onderzoek kan worden opgestart.

Vermoedelijke schending

Maar na een reactie op het rapport van de SP-fractie schrijft het bureau eind februari aan de integriteitscommissie dat het die fractie onvoldoende duidelijk is geweest dat het niet om een integriteitsonderzoek ging, maar om een opvolgingsadvies. Ook staat er: waar het gaat om schending, moet steeds vermoedelijke schending worden gelezen. De onduidelijkheid kon volgens het bureau ontstaan ‘omdat een procedure voor het afhandelen van meldingen door de commissie integriteit ontbreekt, en ook een onderzoeksprotocol’. Het bureau deelt de mening van de SP-fractie dat een dergelijke procedure er zou moeten komen. Ook herhaalt het bureau dat de huidige gedragscode ‘te weinig oog heeft voor de aard en de bedoeling van de regels ten aanzien van persoonlijke omgang en daarmee samenhangend het grote gewicht van de vrijheid van meningsuiting’. Dat de schending moet worden gelezen als vermoedelijke schending is niet gedeeld met de gemeenteraad en ook niet openbaar gemaakt door de gemeente.

Juridische procedure noodzakelijk

Wevers schrijft in een zelf opgesteld feitenrelaas dat ‘een opinieartikel waarin een klassiek, goed verdedigd socialistisch standpunt werd ingenomen, heeft geleid tot een politiek gemotiveerd en ondeugdelijk integriteitsonderzoek door het gemeentebestuur van Kerkrade’. ‘Het onderzoek was gericht op het beschadigen van zowel Carin Wevers als de SP fractie als geheel.’ Omdat volgens haar alle pogingen tot de-escalatie door de gemeente zijn afgewezen, ‘is een juridische procedure noodzakelijk geworden’. Na enig uitstel wordt die woensdagmiddag in een zitting bij de rechtbank Limburg behandeld. ‘De bescherming van (mijn) grondrechten is een principekwestie’, schrijft Wevers, die in maart niet is herkozen in de gemeenteraad van Kerkrade. De SP behield één van de twee zetels.

Machtsvertoon stoppen

‘Ik heb in mijn artikel een filosofisch en politiek probleem aan de orde willen stellen en daarbij voorbeelden gebruikt uit mijn eigen ervaringen. Ik heb de superrijken, waarvan Dassen er één is, een morele vraag gesteld.’ Omdat de gemeente het onderzoek niet wil rectificeren, ‘hoe klein onze vraag ook was’, heeft Wevers nu een tweede doel. ‘En dat is het machtsvertoon, dat ook burgers ten deel valt, waarbij de bereidheid om tot een compromis of wat ook te komen van de kant van de gemeente, nul is. Liever besteden ze tonnen gemeenschapsgeld in een gevecht met een burger dan één keer toe te geven dat ze een fout(je) hebben gemaakt. Dat moet stoppen.’

Onterecht oordeel

Het gaat Wevers erom dat ze niet kan leven met een geschonden integriteit. ‘Dat is een volslagen onterecht oordeel en dat heeft me geraakt. Ik wil niet dat dat oordeel op mij blijft plakken, ook al noemt men het een “beperkte schending”. Dat is ook al zoiets raars om te zeggen, net zoals je niet een beetje zwanger kunt zijn, kun je ook niet een beetje integer zijn.’ Wevers verhardt in haar strijd na het ontvangen van de opgevraagde Woo-stukken, waaruit ook hierboven wordt geciteerd. ‘Daaruit komt maar één beeld naar voren: het gaat niet om de verontwaardiging over wat ik geschreven heb, nergens wordt daarover een discussie gevoerd. Het gaat hier om een politieke afrekening, daar hebben ze alles voor over, zelfs liegen en bedriegen.’