De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) maakt zich ernstige zorgen over de bestuurbaarheid van het land. De grenzen van goed bestuur worden momenteel zodanig overschreden dat de samenleving er volgens de adviesraad grote schade door dreigt op te lopen.
Adviesraad ROB hekelt Haagse stuurloosheid
Politiek Den Haag is volgens de Raad voor het Openbaar Bestuur haast meer bezig met formeren dan met besturen.
Kabinetscrisis
Dat stelt de onafhankelijke adviseur van regering en parlement in het vandaag gepubliceerde position paper Het openbaar bestuur dreigt door de vangrails te breken. Directe aanleiding voor het uitbrengen ervan is de kabinetscrisis over het belastingplan. Normaal gesproken houdt de ROB zich verre van het becommentariëren van actualiteiten. Hun adviezen gaan over fundamentele kwesties en over de langere termijn. ‘Maar de politieke en bestuurlijke situatie die nu is ontstaan, is reden om op een aantal van die adviezen met klem te wijzen’, zo beargumenteren ze het afwijken van hun gewoonte.
Eigenbelang
‘Op het moment van schrijven hangt de mogelijkheid in de lucht dat de gang naar de stembus opnieuw wordt ingezet. Dit nog maar negen maanden na het aantreden van een kabinet, en na een periode van tien jaar waarin Nederland bijna een derde van de tijd een demissionair kabinet had dat slechts lopende zaken kan afhandelen. Politiek Den Haag is haast meer bezig met formeren dan met besturen’, aldus de ROB. ‘Partijen en politici – ook leden van het kabinet – keren steeds terug in een welhaast voortdurende campagnestand’. Daarbij stellen ze zich steeds meer op als vertegenwoordigers van afzonderlijke eigenbelangen, zonder de belangen van alle burgers mee te wegen. Terwijl het volgens de ROB daar bij een democratisch openbaar bestuur toch om zou moeten draaien.
Ongezonde publieke sfeer
De ROB signaleert dat er onvoldoende oog is voor het algemeen belang. Wat daarbij bepaald niet helpt, is dat het publieke gesprek zich afspeelt op platforms waar algoritmen van techbedrijven uitmaken welke perspectieven iemand in de publieke sfeer tegenkomt. ‘Die algoritmen zijn niet ingesteld op het constructieve gesprek of op feitelijkheid, maar op het vasthouden van aandacht om gebruikersdata en advertentie-inkomsten te maximaliseren en soms om eigen politieke agenda’s te dienen. En deze ongezonde publieke sfeer leidt tot een politieke cultuur die niet draait om wederzijds begrip en overtuigende argumenten, maar om uitsluiting, wantrouwen en polarisatie’, aldus de adviesraad. ‘Politici laten zich te zeer sturen door deze perverse prikkels en worden in toenemende mate verlamd door de angst dat zij elk moment hun kiezers kunnen verliezen.’
Verkiezingen
Dat een brede groep maatschappelijke organisaties samen met alle decentrale overheden de Haagse politiek oproept om er nu samen uit te komen, en erop wijst dat bij gemeenten en provincies geen tussentijdse verkiezingen worden gehouden, is volgens de onafhankelijke adviesraad een teken aan de wand. Eerder al wees de ROB er in dat verband op dat in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog ook landelijk niet elke politieke crisis uitmondde in nieuwe verkiezingen. ‘Met de bestaande verhoudingen werd een nieuw kabinet gevormd. Daaruit kan een les voor nu worden getrokken. De Tweede Kamer heeft onlangs een motie in deze geest aangenomen en de ROB adviseert het parlement om, na een eventuele kabinetsval, deze mogelijkheid zeer serieus te onderzoeken.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.