Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

Stikstof: Rijk moet met de billen bloot

Zonder het aanwijzen van enkele sleutelgebieden is de stikstofaanpak kansloos en wordt het hele land nodeloos onder druk gezet.

13 augustus 2022
stikstof.jpg

Het ontbreekt provincies aan menskracht en middelen om de stikstofproblematiek in één keer, landsdekkend ter hand te nemen. Daarom moeten rijk en provincies in eerste instantie inzetten op een beperkt aantal sleutelgebieden waar de grootste stikstofwinst valt te behalen, om zo de rest van het land te ontlasten.  

Ontspannen Nederland

Dat stellen hoogleraar milieu en duurzaamheid Jan-Willem Erisman en landschapsarchitect Berno Strootman. Zij schreven vorig jaar op eigen initiatief, met financiële steun van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), het rapport Naar een ontspannen Nederland, dat mede input was voor het stikstofbeleid van het kabinet-Rutte. Maar een – cruciaal – onderdeel nam de regering niet over: dat je moet beginnen in gebieden waar de grootste stikstofopgave ligt en waar je dus potentieel de sterkste reductie kunt halen.

Integraal

Bij het aanwijzen van die gebieden moet je volgens Erisman en Strootman kijken waar de andere grote opgaven liggen, zoals klimaat, droogte, biodiversiteit en bodemdaling. Via een integrale aanpak kan zo het aanpakken van de stikstofopgave worden gebruikt als hefboom voor het aanpakken van die andere opgaven.

Spijtig

‘Het kabinet heeft de door ons in kaart gebrachte verplichtingen ten aanzien van klimaat, water en natuur en stikstof overgenomen’, stelt Erisman. ‘En dat je het gebiedsgericht moet aanpakken. Maar wij hebben ook sleutelgebieden aangewezen waar in Nederland je het best met de stikstofreductie kunt beginnen. Dat heeft de regering nu aan de provincies overgelaten.’ Spijtig, vindt hij. ‘Door je eerst op de meest prangende gebieden te richten, kun je de stikstofproblematiek in de rest van Nederland in een iets minder moordend tempo oplossen.’

‘Het rijk moet nu duidelijke kaders stellen'

Jan-Willem Erisman

NOVEX-gebieden

In hun rapport noemen Erisman en Strootman de Gelderse Vallei en het Groene Hart als twee van de gebieden die met voorrang zouden moeten worden aangepakt. Daarnaast (en verspreid over grote delen van het land) de piekbelasters op de zandgronden. Deze gebieden overlappen (deels) met twee van de zestien in de Nationale Omgevingsvisie aangewezen NOVEX-gebieden: het Groene Hart en Arnhem-Nijmegen-Food Valley. ‘Het rijk moet nu duidelijke kaders stellen’, vindt Erisman. ‘En vervolgens de provincies verantwoordelijk maken voor de uitvoering.’

Groningen

Zelf werden Erisman en Strootman door de provincie Groningen gevraagd om de stikstofaanpak uit hun rapport verder uit te werken. In hun werkwijze hanteren ze ‘bodem’ en ‘water’ als leidende principes. Ze maakten onder meer een inventarisatie van de natuurgebieden, de provinciale waterhuishouding en de karakteristieken van het landschap. Ook brachten ze bestuurlijke verplichtingen in beeld, de instrumenten die de provincie tot haar beschikking heeft en waar die zouden moeten aangescherpt.’

Economie

Volgens Strootman is het van belang om de karakteristiek van elk gebied als uitgangspunt te nemen en te achterhalen en hoe je die ‘zo optimaal mogelijk verder kunt ontwikkelen’. Daarbij draait het ook altijd om de economie. ‘Je kunt wel zeggen dat de melkveehouderij de productie fors moet reduceren, maar hoe dan? En wat is voor de boeren dan het economisch perspectief?’
 

'Er is in Groningen maar één stikstofgevoelig Natura2000-gebied'

Berno Strootman

Eerste stap

Zijn hun ervaringen in Groningen een bewijs dat hun aanpak werkt? ‘Nog niet’, reageert Strootman. ‘We hebben nog maar een eerste stap gezet. Na de zomer wordt het veel concreter. Daarbij is Groningen een relatief makkelijke provincie, omdat de stikstofopgave er relatief bescheiden is. Er is maar één stikstofgevoelig Natura2000-gebied. In andere provincies, waar de concentraties hoger zijn, is het veel ingewikkelder. Het zou mooi zijn als onze aanpak in Groningen in relatieve ontspannenheid  kan worden getoetst en verfijnd.’

Dilemma's

Daarbij spelen lastige  dilemma’s. Erisman: ‘De aanpak moet integraal en gebiedsgericht zijn. Maar wat is de optimale omvang voor zo’n gebied eigenlijk? En: hoe realistisch is een gebiedsgerichte aanpak in een heel korte tijd en in de hele provincie? Het lastigste knelpunt is en blijft het economisch perspectief. Hoe kun je dat bieden? Veel hangt af van de wereldmarkt, internationale bedrijven en van het rijksbeleid. Er is relatief weinig provinciale manoeuvreerruimte.’

Worstelen

Strootman: ‘Je ziet provincies worstelen met hun rol. Dat is in Groningen niet anders. Aan de ene kant opereert het rijk heel straight forward met de vastgelegde doelen. Maar voor het vervolg legt het rijk de bal volledig bij provincies neer. Ik ben benieuwd hoe zij dat gaan oppakken. Het tijdpad dat nu wordt geschetst is vrijwel onmogelijk. Je kunt niet in een jaar tijd, landsdekkend alle gebiedsprocessen doorlopen. De provincies moeten tussenstappen gaan zetten. Ik ben heel benieuwd hoe ze dat zullen gaan doen. Dat weten ze zelf ook nog niet. Een focus op enkele sleutelgebieden maakt de opgave in ieder geval hanteerbaarder.’

Stok achter de deur

Wat zouden ze de provincies adviseren? ‘Ga nog veel meer bottom-up werken’, antwoordt Erisman. ’Ga de gebieden in en voer gesprekken met belanghebbenden. Om vervolgens samen met hen de plannen te ontwikkelen. Het stikstofbeleid wordt nu veel te veel top down ingezet.’ Strootman: ‘Maar wel in combinatie met heldere doelstellingen. Je hebt ook een stok achter de deur nodig en moet weten waar je wanneer uit moet komen. En kies voor een integrale aanpak, waarbij opgaven aan elkaar worden gekoppeld. Zodat doelgericht, efficiënt en gebiedsgericht wordt gewerkt en processen, budgetten en instrumenten aan elkaar kunnen worden gekoppeld.’

Reacties: 4

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Hans Bakker
We hebben geen boeren probleem, maar een systeem probleem. In ons systeem worden veel voedingsstoffen van elders geïmporteerd. Dat wordt hier omgezet in stikstof. Vervolgens worden de vlees en zuivelproducten weer grotendeels geëxporteerd. Dit proces is zeer kosten efficiënt ingericht. Er worden grootschalig arbeidsmigranten gebruikt om de kosten nog verder te drukken. Een niet onaanzienlijk deel van de arbeidsmigranten die de afgelopen 50 jaar in deze processen zijn gebruikt, heeft zijn emplooi gevonden in de sectoren rondom dit proces en zorgt vervolgens weer voor ruimtedruk. Zonder dit proces was Nederland nu veel en veel minder dicht bevolkt geweest. Dan hadden we minder Turken en Marokkanen misbruikt in dit proces en was ons land nu niet zo overspoeld met MOE landers. Dat proces moet je heel breed zien. Ook de tuinbouw, bijvoorbeeld, maakt gebruik van de meststoffen die afkomstig zijn uit de import van landbouw grondstoffen. Het is uiterst populistisch van dit kabinet om te focussen op boeren en niet op het hele systeem. Heel goedkoop.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Bert Bakker
Dat hele stikstof verhaal is complete onzin. De atmosfeer bestaat voor 78,08% uit stikstof. Het is overal in enorme mate om je heen. En de schapen zij graasden voort.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
P. Smit
Hoe komen we uit de stikstofimpasse in Nederland? De oplossing is al voorhanden zonder onteigening te laten plaatsvinden.

https://www.wyniasweek.nl/d66-wetenschappers-botsen-met-d66-stikstofspecialist-tjeerd-de-groot-tien-vragen-aan-prof-han-lindeboom/

Herberekening van de concentraties, maatwerk op de vierkante kilometer voor landbouw en natuur en oplossingen voor de korte en langere termijn.
https://klimaatgek.nl/document/focusgroep%20stikstof.pdf

Maar dat is de opdracht van het WEF aan ons kabinet niet. Op deze manier kan de TriStateCity niet worden gebouwd.....
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hielco Wiersma
De achteruitgang van en de veranderingen in de natuur hebben met name ook te maken met de gewijzigde klimatologische omstandigheden (droogte, bosbranden e.d.). Niet goed doordachte aanleg van natuur langs de kust en op de Waddeneilanden (vogels, miljoenen ganzen e.d.) heeft ook een forse negatieve invloed op de stikstofsituatie. Kortom het probleem wordt veel te simpel op het bordje van de landbouw gelegd.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie