Overslaan en naar de inhoud gaan

Geen totaalverbod én geen deelverbod op lozen van PFAS

Ook een deelverbod op het lozen van PFAS vergt veel maatschappelijke inspanning, terwijl de milieuwinst onzeker is, zegt kabinet.

Via het beekje Ur lozen meerdere bedrijven in de Maas.
Via het beekje Ur lozen meerdere bedrijven in de Maas. - ANP

Is een nationaal lozingsverbod voor PFAS mogelijk? Nee, stelde het kabinet-Schoof in juli vorig jaar. PFAS zijn zo alomtegenwoordig dat zo’n totaalverbod maatschappelijk ontwrichtend zou werken, en bijvoorbeeld de productie van drinkwater en grondverzet onmogelijk maakt. Is een gedeeltelijk lozingsverbod dan mogelijk? Nee, ook eigenlijk niet. Dat concludeert het kabinet-Jetten nu bij monde van minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat.

De maatschappelijke problemen die zelfs een deelverbod zouden opleveren staan niet in verhouding tot de onzekere milieuwinst, schrijft de minister in een Kamerbrief naar aanleiding van een onderzoek door onder meer adviesbureau Witteveen + Bos. Een lozingsverbod zou grote kosten meebrengen voor het bedrijfsleven en zwaar wegen op de capaciteit van de handhaving.

Duitsland of België

Bovendien is een lozingsverbod een end-of-pipe oplossing, die beperkt blijft tot Nederland. ‘Met een nationaal lozingsverbod zouden we nu de situatie creëren dat een bepaalde PFAS-lozing in Nederland verboden is, terwijl deze een aantal kilometer stroomopwaarts in Duitsland of België wel toegestaan zou zijn, en Nederland via de rivieren binnenstroomt’, staat in de Kamerbrief.

Het kabinet blijft zijn hoop daarom uitsluitend vestigen op een Europese bronaanpak. Meer specifiek gaat het dan om het voorstel voor een universeel PFAS-verbod dat Nederland samen met andere landen in 2023 heeft ingediend bij het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA). Het is wel zo dat de Europese Rekenkamer deze week benadrukte dat de Europese Commissie waarschijnlijk pas in 2029 hierover een finaal besluit neemt.

0,000 000 0044 gram

Los hiervan is kortgeleden de Europese Richtlijn prioritaire stoffen herzien, een dochterrichtlijn van de Kaderrichtlijn Water. Uiterlijk eind 2027 moet Nederland zijn wetgeving hebben veranderd, met de praktische consequentie dat er een nieuwe oppervlaktewaternorm komt voor een som van 25 PFAS.

‘Deze somnorm is streng: op veel plekken in Nederland voldoet het oppervlaktewater hier nu niet aan’, staat in de Kamerbrief. De deadline voor het finaal behalen van de norm is december 2039. Het gaat om een norm van 4,4 nanogram per liter. Een nanogram is één miljardste gram. De normering komt vanaf eind volgend jaar dus op 0,000 000 0044 gram per liter water.

Deze scherpe normering is in feite, aldus het adviesrapport, een bronaanpak: vergunningverleners mogen een nieuwe lozing niet toestaan als deze norm in het oppervlaktewater niet wordt gehaald, of als de chemische toestand van het betreffende oppervlaktewater door de lozing zal verslechteren.

Het belangrijkste overheidsnieuws van de dag

Schrijf je in voor de Binnenlands Bestuur nieuwsbrief

Zeer Zorgwekkende Stoffen

Daarnaast zijn alle PFAS in 2024 aangewezen als Zeer Zorgwekkende Stoffen, wat met zich meebrengt dat bedrijven een minimalisatieplicht hebben bij het lozen van PFAS. Dit is een inspanningsverplichting.

De ambtelijke beslisnota bij de Kamerbrief Karremans benadrukt dat meerdere partijen in de Tweede Kamer herhaaldelijk gevraagd hebben wanneer het lozingsverbod er komt: D66, CDA, PRO, Partij voor de Dieren en de ChristenUnie. In juni 2024 nam de Tweede Kamer een motie van PRO aan, die het kabinet vroeg al snel een lozingsverbod uit te werken. Alleen de partijen PVV en Forum voor Democratie stemden destijds tegen.

Bedrijfsleven

Het bedrijfsleven ziet een lozingsverbod absoluut niet zitten. Dat lieten werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland afgelopen juni weer weten aan de Tweede Kamer. ‘Een nationaal lozingsverbod bovenop bestaand Europees beleid is (…) een nationale kop die in de praktijk vaak niet uitvoerbaar is: PFAS is in veel situaties al aanwezig als achtergrondwaarde in ingenomen water, bodem of hemelwater, zonder dat bedrijven dit zelf veroorzaken’, schreven zij.

Milieuwinst?

De reden dat onduidelijk is hoeveel milieuwinst een lozingsverbod überhaupt kan opleveren, komt door de slechte informatiepositie van overheden. Zelfs bedrijven zelf weten vaak niet of er PFAS bij hen voorkomt. ‘Bij bevoegde gezagen is (…) geen goed overzicht welke en hoeveel bedrijven PFAS gebruiken en lozen’, staat in het adviesrapport dat de basis vormt van de Kamerbrief. Maar ‘zeer weinig vergunningen’ bevatten op dit moment voorschriften voor PFAS.

PFAS in Noord-Brabant

Inwoners, overheden, ontwikkelaars en omgevingsdiensten van Noord-Brabant kunnen op een kaart zien of in hun buurt een locatie is waar de bodem of het grondwater mogelijk vervuild kan zijn met PFAS. De provincie heeft een overzicht gepubliceerd van 3000 locaties waar is of nog wordt gewerkt met PFAS.

Zo'n 375 plekken waar mensen direct met PFAS in contact kunnen komen, worden al nader onderzocht door de provincie. Het gaat dan om locaties bij scholen, recreatieterreinen, moestuinen en zwemwater, meldt de provincie. Dat onderzoek moet in 2028 klaar zijn. Dan moet duidelijk zijn of er vervuiling is, of er risico's zijn en of maatregelen nodig zijn. Dat een locatie op de kaart staat, betekent nog niet dat er ook daadwerkelijk PFAS in de grond of het grondwater zit, aldus gedeputeerde Hagar Roijackers (milieu).

Na onderzoek weet de provincie volgens haar inmiddels wel vrij zeker waar met PFAS werd gewerkt, bijvoorbeeld op terreinen van papier-, textiel- en tapijtindustrie. Ook is gekeken naar meldingen van de brandweer over incidenten waarbij wellicht blusschuim met PFAS is gebruikt. Bron: ANP

De Omgevingswet: samen de beleidscyclus vormgeven

De Omgevingswet: samen de beleidscyclus vormgeven

Nieuwe Europese normen voor oppervlaktewater, strengere vergunningseisen en complexe samenwerking tussen bestuurslagen: de fysieke leefomgeving vraagt om professionals die de beleidscyclus van de Omgevingswet écht begrijpen. Weet jij hoe jouw rol als beleidsmedewerker, manager of bestuurder aansluit op die van je collega's bij vergunningverlening, handhaving en normstelling? Versterk je grip op integraal omgevingsbeleid en zorg dat jouw adviezen landen waar ze moeten landen.

schrijf u vandaag nog in

Plaats als eerste een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heeft u al een account? Log in

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heeft u al een account? Log in