Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

Gewoon doen alsof de Omgevingswet doorgaat

Gemeenten proberen intern te doen alsof de Omgevingswet per 1 januari aanstaande zeker ingaat. Maar de twijfel knaagt.

29 juli 2022
Kalender van januari 2023
Shutterstock

De Omgevingswet gaat per 1 januari 2023 in, tenzij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten of de Eerste Kamer dit najaar alsnog aan de noodrem trekt. Wat is de beste strategie voor gemeenten? En: hou je rekening met uitstel ter elfder ure?

Voorbehouden

Blij? Nee, dat werd programmamanager Omgevingswet Martin van Bers van de gemeente Tilburg ‘niet echt’ van de stemming in de Eerste Kamer op 12 juli. Die gaf goedkeuring per 1 januari aan de vier keer uitgestelde wet. Er zijn twee voorbehouden. De VNG wil in september weten of de Tijdelijke Alternatieve Maatregelen (TAM’s) voldoende soelaas bieden om de gemeentelijke planvorming op stoom te houden. En de senaat vond het Adviescollege ICT-toetsing bereid om de staat van het Digitaal Stelsel Omgevingswet nog eens tegen het licht te houden. Uitspraak: oktober.

Jammer

‘Je wilt als gemeente duidelijkheid hebben, een definitieve planning’, licht Van Bers toe. ‘Die zekerheid is er niet. Jammer. In de mindset van veel ambtenaren zit daardoor nog steeds een reserve, want je moet over een plan B blijven nadenken. Dat is kostbare tijd die je niet in de invoering per 1 januari kunt steken.’

Communicatie

Wat vertelde hij de dag na de stemming in de Eerste Kamer aan de Tilburgse collega’s met wie hij aan de implementatie werkt? ‘Dat onze focus op 1 januari aanstaande gericht is, en dat dat zo zal blijven’, antwoordt Van Bers. ‘In veel projecten zijn we al lang bezig met de voorbereidingen. Wat verandert, is de communicatie naar buiten. Daarin moet je de focus nu op 1 januari leggen. Verder moeten we de leges voorbereiden op de nieuwe wet. En de opleiding van personeel en alles wat daar omheen hangt een impuls geven. Want die projecten moeten allemaal aan het eind van dit jaar zijn afgerond.’

'In het DSO moet straks heel veel samenkomen.'

Martin van Bers

In ontwikkeling

Wat ziet Van Bers voor zijn organisatie als de grootste uitdagingen? ‘De praktische uitvoering. Zijn je processen en systemen op 1 januari goed aangesloten op het DSO? Het stelsel is zelf nog in ontwikkeling, de softwareleveranciers zijn nog aan het ontwikkelen en gemeenten zijn nog volop bezig met de implementatie. Daar moet straks heel veel in samenkomen.’

Zoektocht

Het betekent dat veel aankomt op de communicatie. ‘Lang niet alles zal op 1 januari af zijn. Het wordt voor elke initiatiefnemer in het begin een zoektocht door het digitale stelsel. Dat zal veel van de gemeente vragen op het gebied van communicatie. Hoe ga je dat doen, in samenwerking met al je ketenpartners? Daar moet een tandje bij.’

Brede implementatie

De gemeente Heerde, zegt afdelingshoofd ruimte Marcel Siliakus, hoeft haar invoeringsplan niet te intensiveren: alles was al op 1 januari 2023 gericht. Dat moet wat Siliakus betreft zo blijven. ‘Voor het DSO trekken we samen op met de gemeenten Hattem en Oldebroek. We doen samen de brede implementatie van het DSO en hebben met z’n drieën één nieuw VTH-systeem aangeschaft, omdat het huidige per 1 januari eindigt. Dan moeten we hoe dan ook starten met het nieuwe.’

'Dan heb je een tijdje twee werkprocessen tegelijk. Dat is vragen om ellende.’

Marcel Siliakus

Vliegtuig

Vanaf die datum werken de drie gemeenten met een uniforme aanpak. Het klinkt, zegt Siliakus, ‘als een vliegtuig dat gaat landen met de landingsbaan in zicht. Stel dat de invoering van de Omgevingswet opnieuw wordt uitgesteld, dan hebben we een nieuw systeem waarin we de huidige werkwijze per gemeente alsnog moeten gaan invoeren tot de wet later dan alsnog in werking treedt. Dan heb je een tijdje twee werkprocessen tegelijk. Dat is vragen om ellende.’

Oefentijd

 Aan de andere kant, zegt Siliakus: ‘Als het hier voor ons niet op vast zou zitten, geeft nieuw uitstel meer rust rond het DSO. We zitten straks met de techniek aangesloten op de pre-productie en moeten nu de DSO-koppeling verleggen naar de daadwerkelijke productie-omgeving. De vraag is of daar verschillen tussen zitten. We moeten ervaren hoe het werkt wanneer je het VTH-stelsel op het DSO aansluit. De oefentijd is voor onze mensen zeer beperkt. En we hebben nog veel meer opgaven in het ruimtelijk domein waar we onze energie in moeten steken. Het stapelt maar op.’

Twee gedachten

Veel gemeenten hinken op twee gedachten’, ziet projectmanager ­Omgevingswet Robert Forkink van Antea Group. ‘Die invoeringsdatum is niet zeker, moeten we er nou wel vol op inzetten? Laten we het minimale van het minimale doen. Maar dat kun je voor de BV Nederland, en trouwens ook de BV Lokaal, niet maken.’
 

Ontsnappingsroute

Uit onderzoek van het ingenieurs- en adviesbureau blijkt dat vooral kleinere gemeenten worstelen met de planvorming onder de Omgevingswet. Antea is betrokken bij de ontsnappingsroute die voor gemeenten is gemaakt: de TAM IMRO. Geen werkwijze die de schoonheidsprijs verdient, erkent Forkink. ‘Maar het is niet te verkopen wanneer gemeenten na 1 januari geen aanvragen voor nieuwe gebiedsontwikkelingen in behandeling kunnen nemen. Daar hebben we goed op geanticipeerd.’

'De heilige graal van het DSO is voor de meeste gemeenten niet haalbaar'

Robert Forkink

Dubbel werk

Het kan gemeenten wel dubbel werk bezorgen. Via de TAM IMRO doorgevoerde wijzigingsplannen zijn later onder het regime van de Omgevingswet opnieuw appellabel. Als omwonenden dan alsnog bezwaar maken, moet de procedure over. ‘En toch’, zegt Forkink, ‘zou ik gemeenten aanraden op de TAM-IMRO-variant in te steken, wetende dat de heilige graal van het DSO voor de meeste niet haalbaar is. Dan kunnen ze verder.’

Glazen bol

Welke alternatieve sporen je ook verzint, pijn gaat de invoering doen, weet Martin van Bers. ‘We moeten wel zorgen dat die behapbaar blijft, dat er geen zaken bij gemeenten om gaan vallen. Diegene die de glazen bol heeft, mag het in oktober gaan zeggen.’

Doen alsof

Tot die tijd, zegt hij, blijft de gemeente Tilburg gewoon doen alsof de invoeringsdatum 1 januari 2023 wordt. ‘Als er dan tóch nog uitstel komt, zullen we een zucht van verlichting slaken of juist enorm balen. Afhankelijk van hoe ver tegen die tijd de voorbereidingen zijn.’

Lees het hele verhaal over de Omgevingswet deze week in BB14. 

Reacties: 3

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

r.bustraan
De enige stemmingsuitslag - op aandringen van kabinet - waarbij juist gekozen is om vooral geen duidelijkheid te hebben over de invoeringsdatum. Om gezichtsverlies bij bestuurders te voorkomen vooral maar gewoon invoeren die handel met alle gevolgen van dien! Gemeenten zoek het uit! We plakken wat pleisters op grote open wonden en doen net alsof het dan niet meer bloed.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hielco Wiersma
Op wetgeving die iedere keer wordt uitgesteld kunnen gemeenten niet anticiperen (denk o.a. aan de voorbereidingskosten personeel, implementatie software e.d. ) Na het besluitvormingstraject hebben gemeenten voor deze gecompliceerde wetgeving minimaal een jaar voorbereidingstijd nodig.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
T. Simpelmans
We hebben een gierende inflatie, een energietekort omdat we onszelf een probleem hebben aangepraat in Groningen, een nationale luchthaven waar een klootmajoor de boel in het honderd laat lopen, een volkomen uit de hand gelopen stikstofdossier, een onbeheersbare immigratiegolf, een asieltsunamie van arabische niksnutten die het coa niet meer aan kan, een vluchtelingenstroom uit Oekraïne, een Belastingdienst die op apengapen ligt, Hugo de Pannenkoek die iedere week onzin uitkraamt, lerarentekorten waar een paard de hik van krijgt en gierende woningnood; dus wat doen ze op het ministerie van BZK???

Daar geven ze voorrang aan een non-existent probleem, om zo de volgende parlementaire enquête veilig te stellen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie