Mag de raad een fractievolger weigeren?

De gemeenteraad van Nijmegen heeft de benoeming van twee fractievolgers van Forum voor Democratie (FvD) geblokkeerd. In een speciaal aangevraagde geheime stemming bleek dat een meerderheid van de raadsleden de FvD-fractievolgers niet ziet zitten. De fractievoorzitter van de partij (1 zetel) kan nu geen beroep doen op commissieleden.

Heel ongebruikelijk

‘Heel ongebruikelijk’, noemde burgemeester Hubert Bruls de stemming, waarover geen van de raadsleden wilde zeggen wie deze had aangevraagd, aldus De Gelderlander. De Nijmeegse raadsleden waren vooral tegen de benoeming van Daan Meershoek. Slechts acht raadsleden zagen het in hem zitten, terwijl dertig raadsleden tegen hem stemden. De andere kandidaat was Michelle Albers. Tegen haar stemden twintig raadsleden en achttien waren voor. Volgens De Gelderlander willen de tegenstemmers zich niet over hun drijfveren uitlaten.

Link met Geuzenbond

Toch valt daar best naar te raden. De jonge student Meershoek heeft namelijk nu al een omstreden reputatie. Hij is voorzitter van de Groot Nederlandse Studentenvereniging (GNSV), die wordt gezien als uiterst rechts-conservatieve en nationalistisch. Daarbij vertoonde hij zich eerder bij activiteiten van de Geuzenbond die volgens het Openbaar Ministerie streeft naar ‘normalisering van het rechts-extremistische gedachtegoed en het weerbaar maken van het blanke ras door fysieke training’.

Geen ondersteuning

Het enige FvD-raadslid Jeroen Meesters reageerde teleurgesteld op de stemming die hem zonder ondersteuning laat. ‘We zien af van verdere gesprekken met de formateur en hebben geen vertrouwen in het nog te vormen college’, zegt hij in De Gelderlander. ‘Duidelijk is dat minstens één van deze partijen het nodig vindt om ons zonder de nodige ondersteuning ons democratische mandaat uit te laten oefenen.’

Geen optie

Intussen steggelen deskundigen over of de gemeenteraad eigenlijk we de benoeming van fractievolgers mág tegenhouden. John Bijl, directeur van het Periklesinstituut, zegt tegen De Gelderlander van niet. Als raadsleden de fractievolgers niet willen benoemen om hun extreemrechtse gedachtengoed, dan bestaat die optie volgens Bijl niet. Volgens hem moet de procedure net zo verlopen als bij raadsleden: als de ‘geloofsbrieven’ in orde zijn, wordt iemand benoemd. Iemand mag niet wegens foute uitspraken worden geweigerd. ‘Je bestrijdt iemand met woorden en niet door iemand uit te sluiten.’

Reglement van orde cruciaal

Over een zelfde weigering door de Edese gemeenteraad van een D66-raadslid die als fractievolger wilde terugkeren, oordeelde hoogleraar staatsrecht Douwe Jan Elzinga in 2010 dat dit een interne zaak van een partij is. ‘Daar heeft de raad geen enkele beslisbevoegdheid over.’ De Nijmeegse universitair docent staats- en bestuursrecht Hansko Broeksteeg zegt tegen De Gelderlander dat het wel mag. ‘Die vrijheid heeft de raad.’ Volgens Geerten Boogaard, hoogleraar decentrale overheden aan de Universiteit Leiden, is het reglement van orde ‘cruciaal’ en staat daarin dat de raad fractievolgers ‘kan’ benoemen, zegt hij tegen dezelfde krant. Dit bevestigt de griffier van Nijmegen. Toch vindt Boogaard het goed om beleid hierop te ontwikkelen om willekeur te voorkomen. ‘Nu blijft de vraag: wat is precies de reden waarom je het doet?’