Hogere vermogensgrens voor kwijtschelding kost miljoenen, maar levert weinig op

Een hogere bovengrens voor het kwijtschelden van lokale belastingen zal niet per se leiden tot een afname van het aantal mensen in de schuldhulpverlening. Het belastingvoordeel dat hen dat oplevert, staat namelijk in geen verhouding tot de eventuele schuldenlast van inwoners. Wel kost een verhoging gemeenten tientallen miljoenen euro’s aan gemiste belastinginkomsten.

Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken. De Tweede Kamer had het kabinet om het onderzoek gevraagd. Voor kwijtschelding van lokale belastingen geldt nu een landelijke vermogensnorm. Die ligt, afhankelijk van de samenstelling van het huishouden, grofweg tussen de 3.700 en 5.000 euro. Gemeenten mogen die norm zelf met nog eens maximaal 2.000 euro verhogen. Bijna alle gemeenten, op 24 na, maken gebruik van die mogelijkheid, blijkt uit het onderzoek van Ecorys. Daarnaast hebben ook zeventien van de 21 waterschappen de bovengrens verhoogd.

De Tweede Kamer wilde weten of het verder verhogen van de bovengrens positieve gevolgen zou hebben voor lagere inkomens. Zo stelt het Nibud dat een financiële buffer de mogelijkheid biedt om te sparen voor tegenvallers.

101.000 huishoudens

Een verhoging van de bovengrens naar 12.000 euro, zou betekenen dat zo’n 101.000 huishoudens extra gebruik zouden kunnen maken van kwijtschelding. Dat is een relatief kleine groep van de in totaal ongeveer 8,25 miljoen huishoudens in Nederland, schrijven de onderzoekers. Als de grens nog verder wordt opgehoogd, zullen de effecten lager zijn, omdat huishoudens dan vaak op basis van andere criteria, zoals autobezit of inkomen, niet in aanmerking komen voor een kwijtscheldingsregeling.

Slechts 13 procent van de gemeenten verwacht dat een hogere norm zal leiden tot een afname van de schuldhulpverlening. En 37 procent verwacht een daling van het beroep op de bijzondere bijstand. Daar staat tegenover dat de schuldenlast voor gezinnen met problematische schulden vaak torenhoog is. Gemiddeld gaat het om 43.000 euro. In dat opzicht is de maatregel een druppel op een gloeiende plaat, blijkt uit het onderzoek. Het is ook niet zeker dat de huishoudens het ‘meevallertje’ zouden gebruiken om schulden af te lossen.

Miljoenen

Daarnaast kost een verhoging tot 12.000 euro gemeenten 54,9 miljoen euro extra, becijferde Ecorys. De waterschappen lopen 28,5 miljoen euro aan belastinginkomsten mis. Dat komt neer op een totaal van 83,4 miljoen euro per jaar. Daarbij is overigens geen rekening gehouden met mogelijke besparingen op incassokosten, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening. Om dat gat te dichten, zouden gemeenten en waterschappen de lokale belastingen met 1,3 procent moeten verhogen. Voor de gemeentelijke belastingen komt dat neer op zo’n 7,27 euro per jaar voor een eenpersoonshuishouden en 8,60 euro voor een meerpersoonshuishouden.