De omvang van het gemeentefonds stijgt volgend jaar naar bijna 50 miljard euro. Maar na dat piekjaar wacht het financieel ravijn nog altijd: in 2028 zit er 2,7 miljard euro minder in de pot, en in 2029 nog eens 1,2 miljard euro.
Gemeentefonds nadert 50 miljard, maar dreiging van ravijn blijft
Het kabinet neemt de zorgen over de financiële tekorten bij gemeenten niet weg, ondanks de mooie woorden van de koning in de Troonrede.
Het accres – de bijstelling van het gemeentefonds – bedraagt voor komend jaar ruim 2,4 miljard euro. Dat is een flink bedrag, maar geen éxtra geld. Het gaat hierbij om een indexatie voor loon- en prijsvolume, van zo’n 4 procent: stijgende kosten dus, waar ook de gemeenten mee te maken hebben.
Mooie woorden
Daarmee neemt het kabinet de zorgen over de financiële tekorten bij gemeenten deze Prinsjesdag niet weg, ondanks de mooie woorden van de koning in de Troonrede. ‘Een goede samenwerking met collega-overheden – provincies, gemeenten en waterschappen – is cruciaal,’ zei Willem-Alexander. ‘Het kabinet is zich daar zeer van bewust.’
Lange tijd gold 2026 als ‘ravijnjaar’. Maar het laatste kabinet-Schoof stelde op het laatste moment extra geld beschikbaar: de opschalingskorting werd geschrapt, en er kwam extra geld voor de jeugdzorg. Maar die middelen waren grotendeels tijdelijk, en de extra bijdrage loopt na 2027 weer af.
Ravijnjaar
En dus wacht in 2028 een nieuw ravijnjaar. Tenzij het kabinet volgend jaar alsnog over de brug komt. Begin volgend jaar wordt een nieuw rapport verwacht van Tamara van Ark. De oud-minister kijkt naar de voortgang van de hervormingsagenda jeugdzorg en zal mogelijk opnieuw concluderen dat er extra geld nodig is voor de jeugdzorg. Dat zal dan in de voorjaarsnota beschikbaar komen. Dat rapport wordt door de VNG als ‘maatgevend en zwaarwegend worden beschouwd’, schrijft de vereniging in een two pager over de interbestuurlijke samenwerking. Dat stuk is gepubliceerd in aanloop naar de Algemene Ledenvergadering van de VNG, later deze maand in de Achterhoek.
Het kabinet lijkt zich bewust van het belang van een oplossing voor de tekorten in de jeugdzorg. ‘Er ligt een grote opgave om er samen met gemeenten voor te zorgen dat goede jeugdzorg beschikbaar blijft voor iedereen die dat nodig heeft’, zei de koning in de Troonrede.
Nieuwe colleges
Maar daar zijn gemeenten nu nog niet mee geholpen. De nieuwe colleges die na de gemeenteraadsverkiezingen zijn gestart, hebben ambitieuze plannen, constateerde de VNG in een deze week gepubliceerde analyse van de coalitieakkoorden. Maar veel hangt af van de beschikbaarheid van voldoende geld. ‘Gemeenten vragen structureel aandacht voor voldoende middelen vanuit het rijk voor de uitvoering van taken’, constateert de VNG in het document.
En dat heeft gevolgen: net als het rijk hebben gemeenten, en ook provincies, óók tekorten op de infrastructuur. Die ontstaan mede doordat gemeenten de tekorten op de jeugdzorg en het sociaal domein, met verplichte uitgaven, moeten opvangen door te bezuinigen op andere domeinen. Het beheer van wegen, bruggen, riolering en openbare ruimte is een structurele financiële opgave. Maar het geld is er dus niet altijd voor.
Provincies
Ook de provincies trekken daarover aan de bel. In een reactie op de begrotingsstukken, schrijft het Interprovinciaal Overleg (IPO) ‘blij’ te zijn dat het kabinet ‘de urgentie erkent van investeringen in natuurherstel, infrastructuur en openbaar vervoer’. Maar zonder voldoende geld, stelt IPO-voorzitter Ina Adema, ‘blijven de ambities voor een bereikbaar en toekomstbestendig Nederland buiten bereik’.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.