Door alle consternatie over cryptohacks en op hol geslagen vrieskasten is het verleidelijk om extra waakzaam te zijn op dreigingen van buitenaf. Vaak zien organisaties veiligheidsrisico's van binnenuit echter over het hoofd, waarschuwt de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Denk aan spionage, of aan medewerkers die informatie doorspelen aan de georganiseerde misdaad.
AIVD: organisaties zien dreiging van binnenuit over het hoofd
De AIVD geeft advies om insider risico's te herkennen en maatregelen te nemen.
Geautoriseerde toegang tot belangen
Uit inlichtingenonderzoek van de AIVD blijkt dat buitenlandse inlichtingendiensten, de georganiseerde misdaad en extremisten insiders inzetten om hun doelstellingen te bereiken. Insiders zijn mensen die geautoriseerde toegang hebben tot de belangen die organisaties willen beschermen. Soms zijn insiders bewust aan het spioneren of saboteren, maar het kan ook zo zijn dat ze per ongeluk schade veroorzaken, bijvoorbeeld door op een phishinglink te klikken of door vertrouwelijke documenten in de trein te laten liggen.
De AIVD houdt zich vooral bezig met dreigingen die een gevaar zijn voor de nationale veiligheid, maar de adviezen uit de publicatie Weerbaar tegen dreigingen van binnenuit zijn breder toepasbaar. Om dit type risico tegen te gaan, is een integrale aanpak nodig. De AIVD adviseert daarom het onderwerp insider risk op te nemen in het integrale risicobeheersingsproces en om hiervoor een specifiek programma in te richten.
Afglijden naar insider risico
Insiders zijn niet altijd medewerkers; het kan ook gaan om ex-werknemers, bezoekers, leveranciers, contractanten of stagiairs. Het model ‘Het kritieke pad naar een insider risico’ laat zien hoe mensen kunnen ‘afglijden’ totdat ze een dreiging van binnenuit vormen. Die dreiging kan vele vormen aannemen. De AIVD noemt onder andere spionage, diefstal, het lekken van informatie, fraude, sabotage en (politiek) activisme.
De dreiging kan vele vormen aannemen, zoals spionage, diefstal, het lekken van informatie, fraude, sabotage en (politiek) activisme.
Het model helpt om signalen snel te herkennen en zet er passende beheersmaatregelen tegenover. Heeft iemand bijvoorbeeld bepaalde persoonskenmerken of een aanleg tot risicovol gedrag, dan helpt screening, een goed onboardingproces, begeleiding en/ of jaarlijkse securitytraining. Is er echt al iets aan de hand en signaleer je bijvoorbeeld misbruik van autorisaties, dan is het tijd voor grondig onderzoek.
Praktijkvoorbeelden en beoordelingsvragen
De handreiking van de AIVD geeft een aantal veel voorkomende praktijkvoorbeelden van kwetsbaarheden die uit het inlichtingenonderzoek naar voren kwamen, inclusief beoordelingsvragen die organisaties kunnen langslopen. Weten medewerkers bijvoorbeeld waar ze een anonieme melding van signalen van mogelijk kwaadwillend handelen kunnen doen? En weten medewerkers wat ze moeten doen als iemand ze probeert te beïnvloeden?
Een artikel van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) uit 2026, Omgaan met insider threats, geeft eveneens een overzicht van maatregelen die een organisatie kan treffen om dreigingen van binnenuit tegen te gaan.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.