Nederland steunt de Europese plannen om open source een grotere rol te geven in de digitale overheid. Het kabinet is positief over het gebruik van open source bij aanbestedingen, Europese ondersteuning voor overheden en de versterking van een netwerk van Open Source Programme Offices. Tegelijkertijd vindt Nederland dat de Europese aanpak voor kunstmatige intelligentie nog belangrijke onderdelen mist.
Nederland steunt Europese ‘open source first’-koers
Kabinet waarschuwt ook voor mogelijke keerzijdes van een Europese voorkeur bij aanbestedingen.
De plannen maken deel uit van het Europese Techsoevereiniteitspakket. Daarmee wil de Europese Commissie de afhankelijkheid van niet-Europese aanbieders van onder meer cloud, AI, halfgeleiders en digitale infrastructuur verminderen. Volgens het kabinet sluit de Europese open source-strategie goed aan op de Nederlandse lijn ‘open, tenzij’ voor software die door of voor de overheid wordt ontwikkeld. Open standaarden, interoperabiliteit en open source moeten de afhankelijkheid van gesloten technologie verkleinen.
Nederland waarschuwt daarbij dat afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers niet simpelweg mag worden vervangen door afhankelijkheid van gesloten Europese aanbieders. Open source moet ook Europese vendor lock-in voorkomen.
Open source in aanbestedingen
De Europese Commissie wil dat overheden vaker voor open source kiezen en daarbij als ankerklant optreden. Het gebruik van open source in aanbestedingsprocedures moet verder worden aangemoedigd. Het kabinet steunt die koers en is positief over Europese ondersteuning voor overheden die open source in hun inkoop- en aanbestedingsbeleid willen opnemen.
Ook wil de Commissie het Europese netwerk van Open Source Programme Offices versterken. Nederland onderzoekt zelf de oprichting van een Rijksbreed of overheidsbreed OSPO. Nederland is daarnaast medeoprichter en voorzitter van de EDIC Digitale gemeenschapsgoederen. Dit samenwerkingsverband wordt in het Europese pakket genoemd als instrument voor verdere samenwerking en voor de uitvoering van de open source-strategie.
AI-aanpak niet compleet
Hoewel het kabinet de Europese koers op hoofdlijnen steunt, vindt het dat de plannen niet de volledige AI-waardeketen bestrijken. De Europese voorstellen bevatten maatregelen voor halfgeleiders, datacenters en clouddiensten, maar volgens Nederland ontbreken concrete instrumenten voor AI-modellen, softwaretoepassingen, algoritmen, talent en kwalitatieve data.
Het kabinet wil daarom aanvullende Europese actie. Die moet ervoor zorgen dat naast chips, cloud en infrastructuur ook de andere onderdelen van de AI-technologiestack worden meegenomen.
Geen afzwakking van waarborgen
Nederland steunt ook de Europese inzet op eenvoudigere regelgeving, meer investeringen en het stimuleren van de vraag naar Europese technologie. Overheden kunnen daarbij volgens het kabinet een belangrijke rol spelen. Vereenvoudiging mag echter niet ten koste gaan van regels voor mededinging, consumentenbescherming, cybersecurity, veiligheid en fundamentele rechten. Daarnaast benadrukt Nederland dat technologische soevereiniteit niet mag leiden tot protectionisme of economische ontkoppeling. De Europese aanpak moet volgens het kabinet gebaseerd blijven op openheid, internationale samenwerking en eerlijke concurrentie.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.