Kamer staat met lege handen in lang Solvinity-debat

Kan de overname van Solvinity nog worden voorkomen? Eerst een zorgvuldig proces, zegt staatssecretaris Van Marum, we gaan mogelijk pas iets doen nádat de nodige onderzoeken en toetsingen zijn afgerond. En dus staat de Kamer, in meerderheid tegen de Amerikaanse overname, vooralsnog in de wachtstand.

Ergens halverwege het debat verzuchtte Zwinkels (CDA) dat de Kamer niet de hele tijd ‘van casus naar casus’ moet hoppen. ‘We zijn beter dan dit.’ Toch ging het debat, dat in eerste aanleg was verbreed naar digitale soevereiniteit in het algemeen, toch vooral over de gevolgen van de Amerikaanse overname voor DigiD. Vragen over de NS – eerder deze week werd bekend dat een deel van hun IT-beheer saillant genoeg ook naar een Amerikaans bedrijf gaat – waren te voorbarig, zei minister Karremans (Economische Zaken). ‘We hebben nog niet alle informatie en dat wat we weten is uit een krantenbericht.’ Met andere woorden: kom later weer eens terug.

Verderop klonk wat we al wel wisten. We zitten in een ‘digitale wurggreep,’ sprak Beckermann (SP). En: Europese alternatieven voor overheidsdiensten zijn voorhanden maar dat gaat allemaal lang duren (nog los van het feit dat die veelal niet in kaart zijn gebracht). Nieuwkomer Heutink (Groep Markuszower) – ‘ik ben pas net een uur woordvoerder digitale zaken’ – concludeerde dat de Kamer eensgezind was over meer digitale autonomie. ‘Nou, en dat gebeurt niet vaak.’

Eerst de onderzoeken afwachten

En dus was alle aandacht wederom gericht op Solvinity, net als in het drukbezochte rondetafelgesprek eind januari. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat de diensten die draaien op de IT-infrastructuur van dat van oorsprong Nederlandse cloudbedrijf niet in Amerikaanse handen terechtkomen. Solvinity is leverancier van de belangrijke cloudinfrastructuur voor DigiD en Mijn Overheid en daarnaast onder meer diensten levert aan het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V), het Openbaar Ministerie en de gemeente Amsterdam. Kan het kabinet ingrijpen om deze overname te voorkomen?

Maar daar kon woensdagavond zowel Karremans als staatssecretaris Van Marum (Digitale Zaken) geen uitsluitsel over geven. Zo benadrukte laatstgenoemde eerst alle ‘sporen’ te bewandelen en onderzoeken van onafhankelijke toezichthouders af te wachten, alvorens hij gaat nadenken over verdere stappen.

Ook worden er twee taskforces aan het werk gezet, bleek dinsdag al uit een brief aan de Kamer. De Taskforce Economische Veiligheid (TFEV) houdt zich bezig met een risicoanalyse plus integrale weging. En de Taskforce Continuïteit ICT Dienstverlening verkent de ‘mitigerende maatregelen in de klantrelatie met Solvinity’. We willen het zorgvuldig doen en wachten de uitkomsten van de onderzoeken af, aldus Van Marum. En dus is het wachten geblazen voor de Kamer. Herhaalde oproepen tot meer duidelijkheid en acties smoorden in procesmatige woorden. Tot ergernis van de Kamer.

Links-rechts

Duidelijk is dat er voorlopig geen instrumenten voorhanden zijn om de overname door Kyndryl te voorkomen. Wél gaf de staatssecretaris aan dat ‘alle opties worden opengehouden om de continuïteit van deze ICT-verlening te borgen’. Over het hoe en wat kwam, vanaf de zijde van het kabinet, verder geen duidelijkheid. Van Marum waakte voor overheidsingrijpen. ‘Je moet daar heel voorzichtig in zijn, we hebben immers te maken met marktpartijen.’

Vanuit de Kamer werden er wel oplossingen aangedragen, deels langs de klassieke links-rechts lijnen. Beckermann wil dat cruciale infrastructuur achter overheidsdiensten als DigiD in staatshanden komt, terwijl partijen als de VVD en JA21 geloven in het bedrijfsleven, de markt en innovatie. Europese oplossingen komen in het JA21-verhaal niet echt terug. Daar staat de nationale soevereiniteit voorop. Het vasthoudende Kamerlid van die partij, Van den Berg, vond wel dat de overheid al veel eerder had moeten ingrijpen. Dit konden we zien aankomen, zei hij. ‘Nu is het allemaal mosterd na de maaltijd.’

Vuist tegen Amerika

Na Van Marum – een niet al te begenadigd spreker – kwam minister Karremans (Economische Zaken). Hij gaf iets meer schwung aan het lange debat, met hier en daar wat kwinkslagen, maar hij bleef toch ook wel wat abstract in zijn verweer. Kathmann (GL-PvdA), wat minder actief dan normaal, hamerde bij Karremans op concrete stappen. ‘Ik hoor veel woorden, maar toch weinig doen. Frankrijk trekt de hele overheid uit de Amerikaanse cloud, Duitse deelstaten kondigen het aan. Iedereen om ons heen zit het gewoon te doen.’

Dassen toonde de machteloosheid aan van het kabinet in de afhankelijkheidsrelatie tot Big Tech. Het Volt-Kamerlid wierp Karremans met zoveel woorden voor de voeten dat hij, en met hem de EU, geen vuist durft te maken tegen Amerika, bijvoorbeeld waar het gaat om de Cloud Act. Dat is een Amerikaanse wet die opsporingsdiensten toestaat om data op te vragen bij Amerikaanse techbedrijven, zelfs als die data op servers in Europa staan. Dassen: ‘Ik snap niet dat we dat niet accepteren. Dan maar geen toegang tot onze interne markt.’ Karremans vindt dat overduidelijk gewoon geen goed idee. ‘We zijn gewoon te afhankelijk. Geen datacenters, geen Microsoft. Ik wens je veel succes.’

Escalatieladder

Het kabinet vernam pas op 5 november uit de media dat Kyndryl Solvinity wilde overnemen. Van Marum, die woensdagavond zijn laatste debat als bewindspersoon op digitale zaken voerde, wil dat in de toekomst voorkomen. Hij werkt aan een ‘escalatieladder’. Het kan niet zo zijn dat de bewindspersonen een cruciaal bericht als deze pas zo laat krijgen doorgebriefd, aldus Van Marum. ‘Dit moet een bewindspersoon eerder weten, zodat deze meteen kan escaleren.’ Bij zijn afscheid kreeg Kathmann een knuffel.