Welles nietes met Oudjaar

Twaalf procent van de Nederlanders is van plan vuurwerk te gaan afsteken. In gemeenten met een vuurwerkverbod ligt dat aandeel nagenoeg even hoog als in gemeenten zonder verbod. Het is uiteraard mogelijk voor inwoners van verbodgemeenten vuurwerk af te steken in een gemeente zonder verbod. Inwoners van gemeenten met een algeheel vuurwerkverbod zijn daar overigens vaak niet goed van op de hoogte: vier op tien geven aan het niet te weten. Dat blijkt uit onderzoek van I&O Research.

Dalend animo totaalverbod

Er is een duidelijke omslag te zien in het denken over vuurwerk vanaf 2020. In dat jaar steeg de steun voor een algeheel verbod voor particulieren sterk. Tegelijkertijd was vanaf 2020 een sterke afname waarneembaar van het idee dat de traditie van vuurwerk afsteken behouden moet blijven. In 2023 is het aantal voorstanders van een algeheel verbod voor particulieren echter voor het eerst weer gedaald: van 65 procent in 2022 naar 59 procent nu. Het aantal voorstanders van een verbod voor particulieren daalde het sterkst in de leeftijdscategorie 35-49 jaar, in gebieden die als ‘weinig stedelijk’ worden aangemerkt en onder Nederlanders met een niet-westerse migratieachtergrond. Ondanks de daling is de steun voor een totaalverbod nog altijd hoger dan het was in de periode 2015-2019.

Regionale verschillen

Net als in voorgaande metingen zien de onderzoekers van I&O Research dat er verschillen bestaan tussen verschillende regio’s als het gaat om voorgenomen afsteekgedrag. In de drie oostelijke provincies is 17 procent van plan vuurwerk af te gaan steken. Dat is vaker dan gemiddeld. In de drie grote steden (Amsterdam, Rotterdam en Den Haag) is de intentie juist lager. Zeven procent is van plan vuurwerk af te steken rond de jaarwisseling.

Links voor, rechts tegen

Net als in de voorgaande jaren is de steun voor een algeheel vuurwerkverbod het grootst in de links-progressieve hoek (Partij voor de Dieren, GroenLinks/ PvdA, SP, D66) en bij de Christen- Unie. Bij deze partijen zien we een steun voor het verbod tussen de 70 en 88 procent. Bij de andere partijen is de steun voor deze maatregel 60 procent of lager (NSC, VVD, BBB, PVV).

Voor dier, zorg en milieu

Over het algemeen geldt dat een meerderheid van de inwoners het eens is met het verbod op het afsteken van knalvuurwerk en vuurpijlen. Nederlanders blijken wel meer moeite met knalvuurwerk te hebben dan met vuurpijlen: ruim driekwart vindt het goed dat het afsteken van knalvuurwerk is verboden; voor vuurpijlen geldt dat twee derde achter dat verbod staat. Twee derde vindt eveneens dat het niet langer verantwoord is om met het afsteken van vuurwerk door te gaan vanwege de schade, de kosten en het letsel. Ruim zes op tien Nederlanders die geen vuurwerk gaan afsteken doen dat omdat zij er simpelweg ‘weinig tot niets’ om geven. Substantiële groepen stellen ook dat ze dieren en het milieu niet willen belasten. Voor drie op tien is het een manier om kosten te besparen. Een kwart wil voorkomen dat de zorg overbelast wordt.