De burgemeesters Céline Blom (Nunspeet) en Harm-Jan van Schaik (Elburg) blikken terug op de branden op het Artillerie Schietkamp ‘t Harde. Er moeten nieuwe afspraken met Defensie komen, maar: ‘laten we niet naïef zijn; er moet geoefend kunnen worden.’
‘We waren op het ergste voorbereid’
Twee burgemeesters blikken terug op branden op ‘t Harde door Defensie-oefeningen met open vuur in natuurgebieden. Eind mei begon het weer.
Geen vuur en rook
Het KNMI heeft code oranje afgegeven: 34, 33, 38, 35 graden en geen verlossende regenbuien in het vooruitzicht voor Elburg en Nunspeet. In de vakantieparken en op de campings is barbecueën uit den boze. En dan zul je zien dat ze op het Artillerie Schietkamp ‘t Harde (ASK) bedenken om te gaan knallen met de Pantserhouwitser 2000NL. ‘Nee, dat gaat niet gebeuren. De commandant van het ASK heeft toegezegd dat er met dit weer geen pyrotechnische oefeningen worden gehouden’, verzekert burgemeester Céline Blom (54) van Nunspeet. ‘We hebben erop aangedrongen dat er niet wordt geoefend. Ik bedoel niet het tijgeren door het zand, maar geen oefeningen die vuur en rook produceren’, vult burgemeester Harm-Jan van Schaik (50) van Elburg aan.
‘Militaire’ branden
De brandweer rukte volgens het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid vorig jaar 846 keer uit voor natuurbranden, waarvan 124 keer bij branden op militaire terreinen. De Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland, waar ‘t Harde onder valt, spande de kroon met 120 ‘militaire’ branden. Eind april van dit jaar liep het op ‘t Harde goed mis, toen oefeningen met springstoffen ervoor zorgden dat op verschillende plekken rond zogeheten springkuilen brandjes uitbraken, die snel uitmondden in een vuurzee.
Kleinere kans
Burgemeester Blom van Nunspeet: ‘Ik ben hier nu vier jaar burgemeester en al die jaren heeft het brandgevaar door militaire oefeningen mij beziggehouden. Niet de vraag of, maar wanneer we een grote brand zouden krijgen. De brand van april zag ik niet aankomen, en dus ook niet waar hij vandaan zou komen. Het rare is: nu ben ik er niet zo mee bezig. Door de afspraken die we nu al hebben gemaakt met Defensie is de kans op een grote brand kleiner, en ik heb ook het vertrouwen dat het door de samenwerking en professionaliteit van onze brandweerkorpsen goedkomt als het wél gebeurt.’
Getrainde burgemeester
Iedere burgemeester in de noordwestelijke Veluwerand houdt rekening met natuurbranden. ‘En die gebeuren ook’, zegt Harm-Jan van Schaik, van 2013 tot 2023 burgemeester van Harderwijk en sinds maart van dit jaar waarnemer in Elburg. ‘Je bent er altijd bedacht op en je merkt dat je er als burgemeester op getraind bent. Ik heb heel wat trainingen gedaan op het gebied van natuurbrandbestrijding. Je weet hoe de brandweer werkt, je kent de organisatie die klaarstaat, je kent de veiligheidsregio en je weet wat er op je af kan komen. De vraag is wel: hoe ontwikkelt een brand zich en in hoeverre lijkt hij op de branden waarop je hebt geoefend?’ Burgemeester Blom vindt dat je je er eigenlijk niet op kunt voorbereiden. ‘Je leert in een training welke stappen je zet, hoe je de vragen stelt, welke rol je neemt en wanneer je op tijd opzij stapt, maar elke crisis is anders. Je handelt naar bevinding. De brand die op ‘t Harde woedde, was ook écht spannend. We waren op het ergste voorbereid.’
Je kunt onze militairen niet ongeoefend op missie sturen of alleen met oefeningen in het buitenland Nederland laten beschermen
Harm-Jan van Schaik, burgemeester van Elburg
Heel vreemd
De narigheid met de brand op het ASK begon woensdag 29 april voor de burgemeester van Elburg niet met een telefoontje van de politie naar hem, maar van hem naar de politie. Harm-Jan van Schaik: ‘Rond een uur of 12 reed ik door ‘t Harde en zag ik opeens rook. “Is er brand?”, vroeg ik de politie. Ja, ze waren ermee bezig en het leek beheersbaar. Maar al snel werd de brand groter en groter. Het ASK ligt in de gemeente Elburg en de burgemeester van de brongemeente is verantwoordelijk voor de manier waarop een crisis wordt aangepakt, maar waarschijnlijk was het nodig om in een andere gemeente, namelijk Nunspeet, vakantieparken te evacueren. Dat zijn niet ‘mijn’ parken, maar die van Céline. Het zou heel vreemd zijn geweest als ik met het beleidsteam in Elburg de leiding had genomen om in Nunspeet te gaan evacueren.’
Samen optrekken
En dus werden de regels even aan de kant geschoven en kreeg burgemeester Blom de verantwoordelijkheid. ‘Dat zie je toch niet voor je? Dat Harm-Jan in Elburg besluit om een woonwijk of campings in Nunspeet te evacueren? Dat hoefde ook niet; we kennen elkaar goed en hadden voortdurend contact.’ Burgemeester Van Schaik: ‘Het was ook voor iedereen wel duidelijk dat we samen optrokken en één beeld naar buiten brachten.’
Brandbestrijding in DNA
Defensie schortte na de branden op ‘t Harde oefeningen met open vuur in natuurgebieden op, maar sinds eind mei wordt weer geoefend met explosieven. Alleen bij natuurbrandfase 2 gaan ze vooralsnog niet door. Blom: ‘Defensie onderzoekt waar ze pyrotechnische oefeningen kunnen en willen houden. Doe je dat op zandgebied of in het buitenland? Misschien niet meer op ‘t Harde, maar wel op een andere plek in Nederland? Die afweging maakt Defensie, niet ik. Mijn eerste belang is de veiligheid van Nunspeet. Ik zei al dat brandbestrijding in ons DNA zit, net zoals defensie in deze regio in ons DNA zit. We hebben begrip voor de noodzaak om te oefenen en alles wat daarvoor nodig is, zeker in deze tijd. Laten we niet naïef zijn: er moet geoefend worden, en daarmee moeten we in Nunspeet kunnen omgaan. Die militairen steken de hei op het ASK echt niet opzettelijk in de brand.’
Vrede heeft een prijs
Burgemeester Van Schaik van Elburg denkt er net zo over: ‘Je kunt niet zeggen: wij kijken weg en zien alleen om naar ons eigenbelang. Het gaat soms mis, maar dat hoort bij het risico van oefenen. Dat calculeer je in en daar train je ook op. Je kunt onze militairen niet ongeoefend op missie sturen of alleen met oefeningen in het buitenland Nederland laten beschermen. Dat verantwoordelijkheidsgevoel overheerst in beide gemeenten. Je ziet het ook op ‘t Harde, waar mensen pal naast het schietkamp wonen en begrip hebben voor het houden van oefeningen. Wij zijn ons er goed van bewust dat de oorlog best dichtbij is en dat vrede in ons land een prijs heeft.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.