Eindhovense ambtenaren kunnen groei stad niet bijsloffen

In weinig Nederlandse steden zijn de ambities en groeiplannen zo groot als in Eindhoven. Probleem is dat de ambtelijke organisatie het niet kan bijbenen. Tekort aan personeel dreigt het realiseren van de vele opgaven te fnuiken.

Groei ASML

Die waarschuwing geeft de ambtelijke top af in een memo aan de nieuwe gemeenteraad die deze week wordt geïnstalleerd. Met name door de enorme groei van ASML – de komende jaren 20.000 werknemers extra – zijn alleen al vele duizenden woningen extra nodig, naast nieuwe werklocaties en bijbehorende voorzieningen. Het vraagt bovendien om intensievere samenwerking met de regio, het rijk en Europa.

Hoge druk

Is, zo vroeg de directieraad zich af, de huidige capaciteit passend voor die opgaven? Nee, is het duidelijke antwoord. ‘Feit is dat we op onderdelen niet over voldoende capaciteit beschikken’, aldus de ambtelijke top. Gesproken wordt over ‘hoge druk om voortvarende uitvoering mogelijk te maken.’ Nu al bestaan er op verschillende plekken tekorten ‘die direct effect hebben op het realiseren van de opgaven, onze dienstverlening, de uitvoering en kwaliteit.’ De basis van de ambtelijke organisatie is niet op orde: in kwantitatieve en kwalitatieve zin is er sprake van achterstanden.

Expertise

De directieraad breekt in het overdrachtsdocument aan de nieuwe raadsleden een lans voor versterking van het ambtenarenapparaat om de opgaven – ‘in complexiteit, omvang en tempo’ – baas te kunnen. Helemaal uit de lucht komt die oproep niet vallen, want eerder concludeerde huisaccountant Deloitte al iets soortgelijks. De aanbeveling was te kiezen tussen het neerwaarts bijstellen van de ambities of flink te investeren in personele sterkte. De directieraad sluit daarbij aan door te stellen dat ‘substantiële extra capaciteit en specialistische expertise nodig zullen zijn.’ Zonder tijdige versterking komt niet alleen de dagelijkse uitvoering onder druk, maar ontstaat ook het risico dat de strategische opgaven niet in het gewenste tempo, met de benodigde kwaliteit en in samenhang kunnen worden gerealiseerd.

Gemeentefonds

Daarvoor zal geld moeten worden gereserveerd. Tot en met 2027 is er genoeg, maar daarna gaat het knellen. Het benodigde geld zou, zo suggereert de ambtelijke top, gevonden kunnen worden in het gemeentefonds. Door met name de groei van het aantal inwoners kan Eindhoven straks ook een hogere bijdrage uit dat fonds tegemoet zien.

Huisvesting

In hetzelfde memo krijgt de nieuwe gemeenteraad ook het advies mee te kijken naar de huisvesting van de ambtenaren. ‘De huidige huisvesting is krap en sluit niet meer aan bij de groei van de organisatie en de ontwikkeling van de stad. In de komende bestuursperiode is een herijking nodig, waarin we ook nadenken over nieuwe vormen van huisvesting met flexibele, veilige werkplekken in én met de stad.’