Ze zijn er nog: de Wiw-werknemers

Voor zover onbekend: Wiw staat voor Wet inschakeling werkzoekenden. Wiw-banen waren destijds bedoeld voor bijstandsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Er was subsidie beschikbaar voor werkgevers, die hen in dienst wilden nemen. In de Wiw werden de Banenpoolregeling en de Jeugdwerkgarantiewet samengevoegd. Sinds januari 2004 is geen nieuwe instroom meer mogelijk. De Wiw werd ingetrokken. Dat wil niet zeggen dat er geen werknemers meer zijn met een arbeidsovereenkomst waarop de Cao Wiw van toepassing is. Van tijd tot tijd worden we gevraagd helderheid te scheppen in de rechtpositie van deze werknemers.

In 2004 werd de Algemene bijstandswet (ABW) gewijzigd in de Wet werk en bijstand (WWB) en de term ‘werk‘ in de naam van de wet zegt het al: je komt in aanmerking voor een bijstandsuitkering als werk (vooralsnog) geen optie is. Deze wet werd met ingang van 1 januari 2015 opnieuw gewijzigd en is tegenwoordig bekend als de Participatiewet. De kern van deze wet is dat iedereen die kan werken, maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, een beroep kan doen op de Participatiewet, waarmee de toegang tot werk wordt geslecht. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking.

Als in 2004 de Algemene bijstandswet (ABW) wordt gewijzigd in de Wet werk en bijstand (WWB), wordt daarmee ook de Wiw ingetrokken. De werknemer die op dat moment een arbeidsovereenkomst had op grond van de Wiw, bleef deze status behouden. Veelal was er sprake van een Wiw-dienstverband met een gemeente of werd de arbeidsovereenkomst door een privaatrechtelijke rechtspersoon (vaak een stichting) namens de gemeente gesloten. Formeel was de gemeente de werkgever.

Artikel 4, eerste lid van de Wiw stelt dat de gemeente ter uitvoering van artikel 2 van de Wiw aan langdurig werklozen en jongeren een dienstbetrekking kan aanbieden krachtens een arbeidsovereenkomst als bedoeld in artikel 7: 610 BW. Wanneer we de Cao Wiw er op naslaan dan wordt in artikel 1, lid 1, aanhef en onder b. het gemeentebestuur als werkgever aangeduid.

Met de intrekking van de Wiw is het aantal Wiw-werknemers in aantal fors afgenomen en vaak werden ze in een andere regeling ondergebracht of werden de dienstverbanden beëindigd. Als de aantallen klein worden, dan wordt ook vaak besloten de stichting waar ze indienst zijn, te ontbinden. Waar kan een Wiw-werknemer die nog wel een Wiw-dienstverband heeft dan op terugvallen?

Dat de Wiw als wet is ingetrokken en de Cao Wiw na 2004 niet meer werd afgesloten, betekent niet dat deze werknemers rechteloos zijn geworden. Waar de Wiw werknemers nog wel recht op hebben, vraagt veelal een bestudering van de in het verleden met de Wiw-werknemer gemaakte afspraken. Wel staat vast dat de inhoud van de laatst afgesloten Cao Wiw, in zijn geheel onderdeel is geworden van de arbeidsovereenkomst van de Wiw-werknemer. Uiteindelijk komt het dienstverband terecht bij de gemeente. De arbeidsovereenkomsten met de Wiw-werknemers zijn afgesloten met de gemeente of door een privaatrechtelijke rechtspersoon namens de gemeente. Uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid voor deze groep van Wiw-werknemers bij de gemeenten.

De vraag die soms voorligt is of een Wiw-werknemer waarop de bepalingen uit de Wiw en de Cao Wiw van toepassing zijn, omgewisseld kunnen worden met een andere Cao, bijvoorbeeld de Cao Aan de slag. Dit zou mogelijk moeten zijn. Voorwaarden is wel dat een Wiw-werknemer ingeschreven moet zijn in het doelgroepenregister. Personen die nu nog een actieve Wiw-baan hebben, worden automatisch toegelaten tot het doelgroepregister van het UWV. Ook voor personen met een ID-baan (In- en Doorstroombaan) geldt hetzelfde, ook zij worden automatisch toegelaten tot het doelgroepregister.

Het is maar de vraag of een Wiw-werknemer zit te wachten op de arbeidsovereenkomst waarop de Cao Aan de slag van toepassing is. Dit omdat de Cao Wiw bepalingen kent die niet in de Cao Aan de slag zijn opgenomen. Een voorbeeld daarvan is de generatiepactregeling.