Advertentie

Rutte II halveert aantal raadsleden

Opschalen tot 100.000-plusgemeenten betekent dat op termijn het aantal raadszetels met de helft afneemt. De initiatiefwet Heijnen komt daar nog bovenop.

13 maart 2013

De herindelingsplannen uit het regeerakkoord hebben grote consequenties voor de democratische controle op lokaal niveau. Opschalen tot 100.000-plusgemeenten betekent dat op termijn het aantal raadszetels met de helft afneemt.

Dualiseringscorrectie komt er bovenop

De ‘dualiseringscorrectie’ die vorige maand door de Tweede Kamer is aangenomen, komt daar nog bovenop. Als ook de Eerste Kamer akkoord gaat met het wegbezuinigen van duizend raadszetels, is in 2025 nog slechts een derde van het huidige aantal raadsleden (ruim negenduizend) actief. Het werk dat op gemeenten afkomt, neemt de komende jaren juist fors toe, zeggen tegenstanders van het initiatiefvoorstel van PvdA-Kamerlid Pierre Heijnen.

 

Kritiek Raad van State en Elzinga

Die initiatiefwet is stevig bekritiseerd door de Raad van State en deskundigen uit de bestuurspraktijk en de wetenschap. Hoogleraar Staatsrecht Douwe Jan Elzinga, geestelijk vader van het dualisme in lokaal bestuur, staat evenmin achter de ‘correctie’ van zijn beleid. Destijds koos de staatscommissie onder zijn leiding er bewust voor het aantal raadsleden niet te verkleinen. Veel meer zorgen maakt hij zich over het verlies van democratische controle door de herindelingsambities van Rutte II. ‘Dat gaat om honderden, misschien wel duizenden raadsleden minder.’

 

Nog niet op een rijtje gezet

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de vereniging voor raadsleden, Raadslid.nu, hebben nog niet op een rijtje gezet wat de gevolgen zijn voor gemeenteraden als alle afspraken uit het regeerakkoord realiteit worden. Zij vinden het daarvoor te vroeg. Daarmee blijft echter onduidelijk welk effect de plannen uit het regeerakkoord hebben op de controlerende taak van gemeenteraden.

 

Aantallen dalen al jaren gestaag door herindelingen

Een vrij eenvoudige rekensom leert dat die taak straks met aanzienlijk minder mensen moet worden uitgevoerd. Op 1 januari 2012 (meest actuele cijfer, uit 'De staat van het Bestuur', BZK, 2012) telde Nederland 9175 raadsleden in 415 gemeenten. Die aantallen dalen al jaren gestaag door herindelingen. Gemiddeld verdwijnen door het samenvoegen van gemeenten jaarlijks tien gemeenten. Sinds 1998 nam daardoor ook het aantal raadsleden met elf procent af.

 

Drie- tot vijfduizend raadsleden in 2025

In een interview met Binnenlands Bestuur zei minister Plasterk in januari dat de herindeling hem niet snel genoeg gaat. Hij streeft deze kabinetsperiode naar twintig gemeenten minder per jaar. In het regeerakkoord staat dat Nederland in 2025 nog honderd tot honderdvijftig gemeenten telt. Volgens de huidige, uit 1851 stammende staffel uit de Gemeentewet die de omvang van de raad bepaalt, zouden er dan twee categorieën overblijven: 100.000-plusgemeenten (met elk 39 raadsleden) en enkele tientallen 200.000-plusgemeenten (45 raadsleden). Honderd gemeenten zouden in 2025 samen rond de drieduizend raadsleden tellen. Als er honderdvijftig gemeenten overblijven, bedraagt hun aantal rond de vijfduizend. De correctie van Pierre Heijnen is daarin meegenomen.

 

Staffel uit 1851

Willem Minderhout, docent bestuurskunde aan de Haagse Hogeschool, vindt het onbegrijpelijk dat de staffel uit 1851 nog wordt gehanteerd, terwijl het takenpakket en de complexiteit van het raadswerk onvergelijkbaar is met dat van de raden uit de negentiende eeuw. Zelf was hij vier jaar raadslid voor de PvdA in Den Haag, ‘waar je met anderhalve man en een paardenkop het stadsbestuur voor een half miljoen inwoners moet controleren’.

 

Regeerakkoord schetst onjuist beeld

In de discussie over de dualiseringscorrectie wordt het beeld geschetst – ook in het regeerakkoord – dat er door het dualisme in 2002 meer raadsleden kwamen. Dat is onjuist. Na invoering van het dualisme mochten wethouders niet langer lid zijn van de gemeenteraad. Hun plekken werden ingevuld door nieuwe raadsleden. Dat leverde een groei van 1500 lokale politici op. Meer poppetjes dus, en daardoor hogere kosten. Maar géén groei van het aantal raadsleden. Waren het voor 2002 de wethouders die vanachter de collegetafel meestemden over raadsbesluiten, nu zijn dat hun opvolgers op een raadszetel.

Reacties: 18

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Janssen / Boekhouder
Sorry, beste mensen, maar deze bezuiniging is water naar de zee dragen. Dat het voorstel goed uitkomt voor de grote partijen was te verwachten. Het gaat om machtsbehoud. Veel bestuurders krijgen straks wachtgeld. En de raadsleden, ach, ik denk de Tweede Kamerleden geen hoge achting hebben voor raadsleden.

De overheid wordt niet echt kleiner, de totale begroting zal nauwelijks veranderen, ongeveer 285 miljard (voor nederland) EN stijgende!

De sociale deken in de vorm van verstikkende wetgeving, collectieve lastedruk, overheidsorganisaties en trendvolgers blijven gewoon bestaan, zij het in een andere vorm.

De grootste sector in dit land is en blijft de overheid, ongeveer 50% van het BNP. Grof weg houdt dit ook in, dat 50% van de huishoudens afhankelijk is van de overheid, en de andere 50% mag dat betalen. Om dit systeem hoog te houden, zijn er steeds meer repressieve maatregelen nodig. En de overheid heeft heeel veeeel geld nodig. Succes met de blauwe brieven.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hans Boet / zelfstandig ondernemer
De helft van niets is toch ook niets? Maar wel stuk goedkoper toch?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
R.Boom / Beleidsadviseur
Het gaat niet om de kwantiteit maar om de kwaliteit. Als meer raadsleden zich eens zouden bezighouden met het besturen van de gemeente dan met navelstaren en egotripperij dan kan het best met de helft minder. Het gaat er toch niet om dan als er gemeenten door fusies verminderen het aantal raadsleden gelijk moet blijven?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Peter / Projectmanager
In de huidige praktijk is de gemeenteraad toch al geen partij voor B&W + ambtenaren. Elke dag komen er voorbeelden voorbij van onnodig slordig werk.



Tel daarbij op de reeds uitgevoerde + de geplande taakverzwaring voor gemeenten zónder bijbehorende budgetten.

Tel daarbij op de 'projectontwikkelende gemeenten' en de afvloeingsregelingen bij disfunctioneren.

Tel daarbij op de schaalvergting bij gemeenten die alleen maar geld kóst en slechts zelden efficiency en effectiviteit verhoogt.



Ga dan nog eens de gemeenteraden inkrimpen.

De gemeenteburger staat toch al jaren buiten spel, maar waar bemoeit Den Haag zich eigenlijk helemaal mee?



Wanneer komt de Bestuurlijke Vernieuwing nu eens tot stand en wordt de Tweede Kamer 'Lean & Mean'?

Dat scheelt zomaar een paar miljoen paar jaar, en de Kamerleden zeggen zélf al decennia dat het best met minder mensen kan.

Dan worden ministers ook niet voor elk wissewasje naar de Kamer geroepen voor uitleg, omdat een kamerlid zijn/haar bestaansrecht moet bewijzen
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Ans van den Berg / Raadslid naast een normale baan
Slechte zaak, het raadlidmaatschap is nu al bijna niet te doen naast een normale baan. Er komt alleen meer werk bij met de drie decentralisaties. Vooral de raadsleden van kleine partijen lopen zich nu al het vuur uit de sloffen. Een uitholling van de democratie. Raadsleden willen niet alleen maar in commissies vergaderen om het werk van ambtenaren en wethouders te controleren, maar vooral tijd hebben om contact te hebben met de burgers en organisaties in hun gemeente.



Straks hebben we alleen nog maar 50 en 60 plussers in de raad zitten, omdat die na een raadsperiode toch niet meer aan de slag komen. Voor de jongeren is het naast een baan of gezin straks niet meer te doen.



Om goed te kunnen controleren moet je de dossiers goed kennen en ja, dit betekent ook kwantiteit om kwaliteit te kunnen leveren. De inwoners hebben niets aan raadsleden, die inhoudelijk van toeten nog blazen weten en zich alleen maar met partij politiek bezig houden.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Fred IJspeerd / juridisch beleidsmedewerker P&O
Het aantal gemeenten en raadsleden vind ik eigenlijk niet zo interessant.



Mij gaat het erom dat er kwalitatief goede raadsleden zijn die uitstekend het politieke spel tussen raad en college van B&W spelen.



Waar het gaat om een "gebrek aan democratissche controle" vergeet men dat er ook nog een Nederlandse Tweede Kamer is. Die vertegenwoordigt het hele Nederlandse volk, volgens de Grondwet. Als die volksvertegenwoordiging ervoor kiest om veranderingen in de lokale democratie aan te brengen, dan is dat allemaal toch democratisch?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Kees
Less is more!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Marcel Companjen / fractievoorzitter
Waarom dan niet gelijk maar de hele bende overhoop gooien en de raad als zodanig afschaffen? Naast een baan is het nu (bij tijd en wijle té) stevig aanpoten en door de huidige onzalige plannen wordt het raadslidmaatschap straks schier onmogelijk te combineren met iets anders. Of moet ik de plannen van dit 'koppige kabinet' zo begrijpen dat men enkel mensen uit de kaartenbakken - met alle respect overigens! - in de raad wil. Dat scheelt mooi weer wat uitkeringen ... De werkzaamheden nemen door de komende transities met een derde toe en de raad wordt minstens met een tiende verkleind ... en dan maar hopen dat je genoeg mensen zo gek krijgt dat ze de democratie willen bewaken. Het is geen luizenleven, het is niet langer een hondenbaan, het wordt een hell of a job. Hoop dat er voldoende gezond verstand in de Eerste Kamer is ...
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
nelhoogmoed / politiek geinteresseerd
het gaat niet om het aantal!!!! het gaat om de kwaliteit! laten de tegenstanders eens wat raadsvergaderingen bijwonen. kunnen ze nadenken over de noodzaak om de kwaliteit van raadsleden te bevorderen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Peter Riedijk / wethouder sociale zaken
Theorie en praktijk. Ik sta volledig achter Minderhoud.

Bovenin heerst nog steeds een "graai" cultuur in allerlei branches. Sociaal maatschappelijk wordt afgebroken.

Niet luisteren naar de mensen die dagelijks meemaken wat dit betekent in de praktijk. Beetje dom?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Andries van den Berg / gemeenteraadslid Leidschendam-Voorburg, SP-fractie
Dat meer mensen dezelfde stukken doorlezen wil niet zeggen dat er betere besluiten worden genomen. Wat mij wel zorgen baart is dat de kiesdrempel hierdoor hoger wordt en het dus moeilijker wordt voor kleine, lees plaatselijke partijen, hun geluid te laten horen. Het verhogen van een dergelijke kiesdrempel is dus wel in het belaang van de zittende partijen, zoals de PvdA maar nier voor bijvoorbeeld de Partij voor de Dieren of een partij als Gemeentebelangen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
J.G.A.M. Mulder / ambtenaar
Deze hele discussie bewijst maar weer eens dat visie en kwaliteit in de nederlandse politiek ver te zoeken is.

Waarom is het Nederlandse parlement niet gehalveerd nu wij een Europees parlement hebben. Wij staan steeds meer macht af aan Europa, maar weigeren de consequenties daarvan om te zetten in bestuurlijke hervormingen.

Kom op heren politici! Toon eens ballen!



Graag ook eens inhoudelijk een debat over de positie van de Europese koningshuizen in een Europees staatsbestel. Is daar in een democratie met een Europese president (Van Rompuy mag zich zo noemen) nog wel plaats voor?

Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Bas / logicus
Het valt mij op dat de overheid enkel snoeit in de politieke onderlaag terwijl men o.a. door wijlen Pim Fortuyn op de hoogte is van het kwakkelende waterhoofd.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
marco van kerkhoven / journalist
De taken/budgetten van de gemeente verdubbelen, de controle halveert. Wat is daar efficiënt aan?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Sjoerd Visser
De realiteit gaat volledig voorbij aan de overheid. De overheid die telkens het vierkante wiel wil uitvinden. De democratie wordt langzaam maar trefzeker naar de knoppen geholpen. Alleen de grote partijen krijgen nu nog meer macht met hun onmacht om de door henzelf geschapen problemen ECHT op te lossen. Steeds laat de overheid anderen het slachtoffer worden terwijl ze de hand in eigen boezem houden...en de jarenlange fouten en problemen vooral NIET bij zichzelf zoekt.

Door zo'n overheid raak je niet alleen steeds meer geld kwijt, maar ook steeds meer leven wordt je ontnomen. De ingreep die Rutte voordraagt moet men door een referendum laten bepalen!!! Maar daar zijn machthebbers niet blij mee...en zullen dat idee weer afwijzen...zoals het een dictator betaamt.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
H. Wiersma / sr. beleidsadviseur (gepens.)
Prima maatregel. Maar waar blijven de maatregelen bij het Rijk zelf ? Bijv. vermindering van het aantal kamerzetels, opheffen ministeries en vorming van één rijksbestuursdienst etc. Kortom waar blijft de noodzakelijke top down benadering?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Tjeerd Bosma / Afdelingshoofd
Het is inderdaad bijzonder dat daar waar gemeenten meer taken uit te voeren krijgt de democratische controle door de gemeenteraden steeds verder onder druk komt te staan. Ik mis in de discussie dan ook voorstellen om de gemeenteraden te professionaliseren, bijvoorbeeld door er 'gewoon' betaald werk van te maken, net als dit geldt voor de tweedekamerleden.



Tjeerd Bosma
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Niek / jurist
Je hoeft niet te herindelen om het aantal raadsleden te halveren. Dat kan ook door aanpassing van artikel 8 van de Gemeentewet en daar het aantal genoemde raadszetels te halveren.

Maar eerst even de dualiseringsfactor er over heen laten gaan van ca. 10% minder. Scheelt uiteindelijk dus wel 60 % minder politici op gemeentelijk niveau.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie