Gemeenten, politie en voetbalclubs moeten veel consequenter samenwerken om illegaal vuurwerk in en rond stadions tegen te gaan. Gemeenten kunnen daarvoor hun algemene plaatselijke verordening aanscherpen en bestuursrechtelijke maatregelen nemen, terwijl clubs supporters beter moeten controleren en de politie zich moet richten op individuele daders. Dat concludeert het Auditteam Voetbal en Veiligheid in het rapport Als de rook is opgetrokken.
Aanpak vuurwerk bij voetbal vraagt om regie vanuit gemeente, politie en clubs
Gemeenten, politie en voetbalclubs moeten consequenter samenwerken om vuurwerk en gemaskerde supporters uit stadions te weren.
Aanleiding voor vervroegde publicatie waren de ongeregeldheden zondag bij SC Cambuur - Feyenoord, waarbij zeven mensen gewond raakten. Het onderzoek was in juli afgerond, maar zou oorspronkelijk pas na het politieke zomerreces verschijnen.
Afspraken zonder gevolg
De onderzoekers zijn scherp over de bestaande aanpak. Al in 2018 maakten gemeenten, clubs, politie, justitie en de KNVB afspraken over het terugdringen van vuurwerk. In de praktijk kwam daarvan weinig terecht. Verantwoordelijkheden raakten versnipperd, de uitvoering bleef lokaal verschillen en betrokken organisaties spraken elkaar onvoldoende aan.
‘Daarmee is dat beleid een papieren werkelijkheid geworden’, schrijft het auditteam. Het pleit daarom voor landelijke regie, duidelijke verantwoordelijkheden en structurele controle op de uitvoering van afspraken. Tegelijkertijd moeten lokale partners samen bepalen wie welke maatregelen neemt en daadwerkelijk ingrijpen wanneer supporters over de schreef gaan.
Rotterdamse APV
Voor gemeenten ligt er nadrukkelijk een rol bij het doorbreken van de anonimiteit van daders. Supporters gebruiken bivakmutsen, capuchons en grote doeken om vuurwerk af te steken zonder herkenbaar in beeld te komen. Daardoor blijven sancties vaak beperkt tot boetes voor clubs, terwijl de feitelijke daders buiten schot blijven. Rotterdam heeft zijn APV daarom aangepast. Het bezit of dragen van gezichtsbedekkende kleding op een wedstrijddag kan daar onder voorwaarden worden aangepakt. Volgens het auditteam kunnen andere gemeenten eveneens APV-bepalingen en afspraken over spandoeken inzetten om identificatie te vergemakkelijken.
Ook kunnen gemeenten onderzoeken of supporters die zich schuldig maken aan overlast of dat andere overtredingen bestuursrechtelijk kunnen worden aangepakt. Veel vuurwerkafstekers blijken namelijk ook buiten het stadion betrokken bij ordeverstoringen en strafbare feiten.
Baas in eigen huis
Voetbalclubs moeten volgens de onderzoekers ‘baas in eigen huis’ zijn. Dat betekent dat zij weten welke supportersgroepen actief zijn, wie daarvan deel uitmaken en hoe die groepen opereren. Overtredingen van stadionregels moeten consequent worden gevolgd door maatregelen, waaronder stadionverboden.
Daarnaast schiet de toegangscontrole tekort. Vuurwerk wordt verstopt in kleding, trommels en vlaggenstokken of al dagen voor een wedstrijd het stadion binnengesmokkeld. De onderzoekers pleiten daarom voor scanpoorten, handscanners en slimme camera’s, maar ook voor controle van leveranciers, horecamedewerkers en stewards. Hoe vrijblijvend afspraken soms worden uitgevoerd, bleek bij een bekerfinale die onderzoekers bezochten. Hoewel was afgesproken ook stewards te controleren, mochten zij na het tonen van hun identiteitskaart naar binnen zonder gefouilleerd te zijn.
Gericht optreden
De politie moet samen met clubs risicosupporters en georganiseerde groepen beter in kaart brengen, stellen de onderzoekers. Camerabeelden, persoonsgerichte dossiers en informatie-uitwisseling moeten ervoor zorgen dat niet alleen clubs worden beboet, maar dat individuele daders daadwerkelijk worden opgespoord en vervolgd.
Alleen repressie volstaat volgens het auditteam echter niet. Clubs en gemeenten moeten ook met supporters zoeken naar veilige sfeeracties. Daarvoor bestaat draagvlak: 71 procent van ruim 19.000 ondervraagde supporters vindt dat alternatieven voor illegaal vuurwerk moeten worden onderzocht. Het aangekondigde landelijke vuurwerkverbod kan helpen bij een eenduidige norm, maar zal zonder consequente handhaving en samenwerking volgens de onderzoekers weinig veranderen, stellen de onderzoekers.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.