Tegelijkertijd groeide het aandeel jongeren dat jeugdzorg ontvangt in rechtse gemeenten sneller dan in linkse gemeenten. Daar bleef het aandeel de afgelopen jaren vrijwel stabiel, ondanks hogere uitgaven per jongere. Dat blijkt uit een analyse van onderzoeksbureau A-INSIGHTS.
Zorggebruik per gemeente
Gemeenteraden met een duidelijke linkse oriëntatie geven per inwoner meer uit aan Wmo en jeugdzorg dan raden met een rechtse samenstelling.
Uiteenlopende signatuur
Gemeenteraden kennen een uiteenlopend politiek profiel, stelt Tom Claessens, strategisch analist bij A-INSIGHTS. ‘Sommige raden zijn duidelijk links of rechts georiënteerd, andere meer gemengd of centrumgericht.’ Daarnaast spelen religieuze en lokale partijen in veel gemeenten een belangrijke rol. Zij varen volgens Claessens vaak een eigen koers die minder ideologisch en meer pragmatisch is. ‘De politieke kleur van een raad zegt niet alles, maar biedt wel een belangrijk kader om verschillen in uitgaven en zorggebruik te begrijpen’, aldus de analist.
Linkse en gemengde gemeenten dragen grootste zorglast
Linkse gemeenten nemen gezamenlijk ongeveer de helft van alle uitgaven aan jeugdzorg en Wmo in Nederland voor hun rekening. Gemengde gemeenten komen in de buurt, terwijl rechtse, religieuze en lokaal gedomineerde gemeenten aanzienlijk minder besteden. Volgens Claessens hangt dat vooral samen met schaal en complexiteit: ‘Linkse gemeenten besturen vaak grote steden, met een diversere bevolking en complexere zorgvragen’.
Hogere uitgaven per inwoner in linkse gemeenten
Niet alleen de totale budgetten zijn hoger, ook de uitgaven per persoon springen eruit. Voor jeugdzorg geven linkse gemeenten gemiddeld 5.898 euro per jongere uit. In rechtse gemeenten ligt dat rond de 4.000 euro en in lokaal gedomineerde gemeenten op 4.355 euro. Ook bij de Wmo zijn de verschillen groot. Linkse gemeenten besteden gemiddeld 1.168 euro per inwoner, tegenover 582 euro in rechtse gemeenten en 787 euro in centrumgemeenten. ‘Dit verschil laat zien dat politieke keuzes echt doorwerken in de mate van toegankelijkheid en intensiteit van zorg’, constateert Claessens.
Jeugdzorggroei verschilt per regio
Het aandeel jongeren dat jeugdzorg ontvangt stijgt in bijna alle gemeenten. Toch is de dynamiek verschillend. In rechtse gemeenten neemt het aandeel aanzienlijk toe: van ongeveer 12 procent in 2022 tot boven de 13 procent in 2024. In linkse gemeenten blijft het aandeel in dezelfde periode vrijwel stabiel, ondanks de hogere uitgaven per jongere. Claessens: ‘Dit suggereert dat linkse gemeenten problemen mogelijk eerder signaleren en aanpakken, waardoor een stabieler zorggebruik ontstaat. Rechtse gemeenten ervaren sneller groei, wat kan leiden tot meer druk op het stelsel.’
Toelichting
Voor dit onderzoek heeft A-INSIGHTS alle gemeenten ingedeeld op basis van de zetelverdeling in de gemeenteraad. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen links, rechts, centrum, religieus en lokaal gedomineerd. Het onderzoeksbureau combineerde deze indeling met openbare cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over uitgaven in het sociaal domein, aandelen van zorgvormen binnen de jeugdzorg en cijfers over trajecten en sanctionerende maatregelen.
Klik om te vergroten
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.