Skater wil speelbare binnenstad

Skaters geven maar overlast, vinden veel gemeenten. Of ze beschadigen met hun skateboards kostbare bankjes. Zelf vinden skaters (ondersteund door onderzoek) dat ze bijdragen aan sociale controle en gemeenschapszin. ‘We voegen iets waardevols toe aan de stad.’ Ook aan Groningen.

Subcultuur botst met gemeentelijke regels

De Groningse studio van Hobbe Hollands verraadt dat hobby en werk met elkaar zijn verweven. Er hangt een skateboard aan de muur en in de hoek staat een grote geprinte foto van een skater die op een plantenbak kunstig op de achterkant van zijn board balanceert. Vorig jaar maakte hij een fotoserie voor GRAS, het lokale architectuurcentrum. Daarin liet Hollands zien hoe de gemeente Groningen op allerlei plekken ‘skatestoppers’ had geplaatst. Metalen obstakels die het skaten onmogelijk maken.

‘De publieke opinie is de afgelopen twintig jaar 180 graden gedraaid’, vertelt Hollands in zijn werkruimte. ‘Als wij op straat skaten, blijven heel veel mensen staan kijken. Ze zeggen ‘o wat knap’ of ‘wat leuk’. Dat was vroeger echt anders.’ Toch geldt er sinds kort op verschillende plekken in het centrum van Groningen een skateverbod en zijn ‘skatestoppers’ nog volop aanwezig.

We verlaten de studio, gevestigd in een oud bankgebouw, en lopen in een paar minuten naar de Grote Markt. Het is een van de plekken waar je van de gemeente niet meer mag skaten. Hollands vertelt dat een groep skaters al ongeveer 6,5 jaar geleden een brandbrief naar de gemeente stuurde om de erbarmelijke staat van de lokale skateparken aan te kaarten. ‘Verzakte ‘ramps’, scheuren in het beton, verroeste uitstekende metalen platen.’ Groningen nam de brief serieus. Er kwam een Urban Sports Agenda en er werd in 2023 een nieuw skatepark gebouwd in Stadspark. Skatend Groningen was blij.

Maar verzadigd? Nee, dat niet. Skaten in een park is leuk, maar in essentie een heel andere sport dan skaten op staat. Hollands: ‘Dat iets niet bedoeld is om op te skaten maakt het juist extra uitdagend. De straat trekt heel erg aan. Het bruist er, en het stimuleert creativiteit.’

Schaatsen

Dat blijkt in de praktijk lastig uit te leggen aan mensen zonder ‘feeling’ met de subcultuur, zoals de meeste gemeenteambtenaren. Hollands doet toch een poging. ‘De vergelijking die het beste werkt is, denk ik, schaatsen. Sommige mensen schaatsen weleens op een ijsbaan, maar op het moment dat het buiten vriest, wordt heel Nederland gek en wil iedereen het natuurijs op. Nou, voor ons is de hele stad dat natuurijs. Als je een skatepark bouwt, dan zijn we daar als skaters heel blij mee. Maar het zal er nooit voor zorgen dat we niet meer op straat skaten. En dat lijkt voor gemeenten vaak impliciet het doel.’

Onderweg naar de markt lopen we langs een ‘spot’, zoals dat heet in de skatecultuur: een plek, obstakel, attribuut, element. Iets met een uitdaging voor skaters, een object waar een truc op kan worden gedaan. In dit geval twee granieten bankjes met een ‘gap’ van ongeveer 30 centimeter ertussen. Juist dat gat maakt het een bekende skatespot.

Hollands: ‘Je kunt een truc doen op het ene bankje, en dan naar het andere bankje toe. Bij dit soort spots is het de uitdaging om iets te doen wat nog nooit gedaan is. Iedereen weet ook wat er de vetste truc was, en wie die heeft gedaan. Wij navigeren door de stad aan de hand van ‘spots’. We zeggen niet ‘bij de supermarkt’, we zeggen ‘daar bij die spot met vier traptreden’. Dat proberen we dan vaak weer vast te leggen met fotografie, wat ook veel beter werkt op straat dan in een skatepark.’

Beschadigd

De twee bankjes blijken niet onomstreden. De randen van het zitvlak, het stuk waar de skaters op glijden met hun bord, is licht beschadigd. Er zitten strepen op, die er volgens Hollands met wat moeite wel kunnen worden afgepoetst. De beschadigingen aan de bankjes werden door de gemeente in gesprekken met de skaters gebruikt als stok om mee te slaan toen Hollands en anderen pleitten voor acceptatie van skateboarden in de openbare ruimte. Hij wijst op de onderkant van het bankje, waar een groot brok van het steen is weggeslagen. ‘Dat komt sowieso niet door skaters, daar is gewoon een auto tegenaan gereden. Daar hoor je ze niet over.’

Onderweg naar de Grote Markt wijst Hollands op potentiële ‘spots’. Hoogteverschillen waar je vanaf kunt springen. Het zijn geen bankjes, trappen of plantenbakken meer, maar rails, ‘gaps’ en ‘quarterpipes’. Maar ook gladde winkelstraten, en straatjes of stoepen die door het gebruik van ruwe klinkers voor skaters onbegaanbaar zijn gemaakt. Het maakt de straat visueel interessanter, maar wat het oplevert? Hollands refereert aan een waslijst aan onderzoeken waaruit blijkt dat skateboarden onder andere sociale controle, gemeenschapszin, stedelijke ontwikkeling en fysieke beweging met zich meebrengt. ‘The shock troops of gentrification’, werden de skaters zelfs gedoopt door professor Ocean Howell van de University of Oregon.

Hollands: ‘Wij hebben contact met de Urban Sports-ambtenaar van de gemeente Groningen en daar zijn we erg blij mee, maar we merken dat we niet verder komen. De afdeling sport wil echt wat voor skateparken doen en zelfs meedenken over de openbare ruimte, maar, de mensen die daar dan weer over gaan, bij infrastructuur, boeit het een stuk minder.’

Stichting

De skaters richtten zelfs een stichting op om als gesprekspartner te worden gezien, maar de resultaten vallen tegen. ‘Iedere gemeente heeft een probleem met sportende kinderen, vooral met jongeren vanaf een jaar of 14. Wij zien juist dat er heel veel zijn die op die leeftijd beginnen met skaten, maar dat blijft onzichtbaar. Het lijkt geen rol te spelen in het debat.’ Op de Grote Markt wijst Hollands op een gebogen plantenbak rond een boom. De gemeente heeft zo eigenlijk per ongeluk een perfecte plek om te skaten gecreëerd.

Al jaren wordt er volop gebruik van gemaakt. De plantenbak lijkt als nieuw, toch geldt hier op de markt het skateverbod. ‘Dat verbod kwam toen ze hier een nieuwe fontein hebben geplaatst. Ik denk uit angst dat men erop zou skaten. Het verbod is ook niet onderbouwd, al zegt de gemeente dat er meldingen waren van overlast. Ze hebben het over onveiligheid, maar er zijn geen cijfers bekend. Er wordt vaak gezegd dat het winkelend publiek er last van heeft, maar weet je wat het is: wij gaan hier helemaal niet skaten op een koopavond. Dat is voor ons niet te doen.’

Hollands zegt te willen gaan van een sentiment van ontmoediging naar een van synergie. De gemeente hoeft geen rode loper uit te rollen, maar zou de openbare ruimte net als de skaters moeten beschouwen als ‘speelbaar’. Door bijvoorbeeld bij nieuw te plaatsen bankjes en plantenbakken te denken aan de dubbele functie die ze kunnen bekleden. ‘In Europa zijn bijvoorbeeld Malmö en Bordeaux mooie voorbeelden van steden waar skaten wordt omarmd als subcultuur en als sport. In Nederland zie je dat Rotterdam en Amsterdam een stuk verder zijn en de aandacht voor ‘urban sports’ er breder is doorgevoerd in de gemeentelijke organisatie.’

‘Ik wil niet zuur overkomen’, besluit Hollands, ‘maar het is tijd dat we er een goed constructief gesprek over kunnen hebben met de gemeente. Dat we niet worden gezien als baldadig of opstandig. Ik ben veertig, heb twee kinderen. Ik heb er helemaal geen zin in om ergens te worden weggestuurd. Ik denk dat we er samen uit kunnen komen als de gemeente inziet dat we iets waardevols toevoegen aan de stad.’