In opdracht van het RIEC Amsterdam‑Amstelland heeft RadarAdvies in 2025 een verkennend onderzoek gedaan naar de rol die maatschappelijke bottom-up initiatieven (kunnen) spelen in het versterken van maatschappelijke weerbaarheid tegen ondermijning. En hoe de overheid deze het best kan ondersteunen.
We zien dat bottom-up initiatieven belangrijk zijn in het tegengaan van verschillende problematieken in de wijk. Initiatiefnemers kennen hun buurt, hun doelgroep en de lokale dynamiek, waardoor ze beter kunnen aansluiten bij wat lokaal speelt. Vertrouwen is hierbij een belangrijke factor. Veel initiatieven investeren al langdurig in relaties met jongeren, ouders of andere doelgroepen. Dit vertrouwen is niet vanzelfsprekend, zeker niet in buurten waar het wantrouwen richting overheid of instituties groot is. Juist doordat initiatieven onafhankelijk opereren en zichtbaar ‘van binnenuit’ komen, weten zij mensen te bereiken die anders buiten beeld blijven.
Uit ons onderzoek komt naar voren dat het versterken van maatschappelijke weerbaarheid geen eenvoudige opgave is. Dé oplossing voor deze problematiek is helaas niet voorhanden. In dit onderzoek richtten we ons op wat de inwoners, burgers, ouders en opvoeders en wijkbewoners preventief kunnen doen en hoe de overheid dit het best kan ondersteunen.
We zien dat deze bottom-up initiatieven maatwerk en vertrouwen kunnen bieden. De context van een wijk, een buurt, een stad en een tijdsperiode hebben grote invloed op de vraag hoe ondermijning te voorkomen en tegen te gaan is. En samenwerking met en draagvlak onder de bevolking is een andere belangrijke factor. Want alleen als er samen met de gemeenschappen en de bewoners gewerkt wordt aan een veiligere buurt, kunnen er stappen vooruit worden gezet.