Advertentie
sociaal / Column

Jongens en meisjes

Oude taboes moeten oplossingen voor reële problemen niet blokkeren. Bart Jan Spruyt over gescheiden lessen.

16 augustus 2011

Het gekke aan het voorstel om jongens en meisjes in de onderbouw gescheiden les te geven is niet het voorstel zelf, maar de welwillende ontvangst van dat idee. We boeken vooruitgang in ons mooie landje aan de Noordzee.

Wim Kuiper, voorzitter van de Besturenraad (de vereniging van 540 christelijke schoolbesturen met 2200 scholen), houdt een pleidooi voor gescheiden lessen voor jongens en meisjes op de middelbare school. Natuurlijk zijn er op dat moment altijd mensen die hun voorspelbare reflexen slecht kunnen controleren. Zo waren er mensen die direct dachten dat Kuiper als representant van een christelijke organisatie terug wilde naar de jaren vijftig (een van de grootste dooddoeners uit het politieke en maatschappelijke debat) en de emancipatie van de vrouw ongedaan wilde maken.

Anderen waren vooral erg voorzichtig. Zo zei Harm van Gerven van de raad voor primair onderwijs (PO-raad) dat hij de plannen van Kuiper te ver vindt gaan. ‘Het gaat om het individu: je kunt geen algemene verdeling in jongens of meisjes maken.’ Annemarie van Langen van de Radboud Universiteit is het plan van Kuiper ‘te kort door de bocht’, omdat er heel veel factoren zijn die leerachterstanden veroorzaken. De raad voor het voortgezet onderwijs (VO-raad) voelt voorlopig niets voor gescheiden lessen. Eerst meer onderzoek! En een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs merkte op dat van ‘uitsluiting’ van meisjes geen sprake kan zijn en dat meisjes gewoon toegang moeten krijgen tot een lesprogramma dat is gericht op een ‘jongensaanpak’.

Deze mensen blijven hameren op oude taboes. Dat heeft alles te maken met een oud onderscheid dat al lang overwonnen is. Meisjes kregen vroeger andere vakken aangeboden dan jongens, maar de Mammoetwet (1968) en campagnes uit de jaren tachtig (‘Kies exact!’) hebben daar een einde aan gemaakt. Kuiper heeft het over een reëel probleem dat om onorthodoxe oplossingen vraagt.

Het reële probleem bestaat hierin dat jongens en meisjes volgens artikel 1 van de Grondwet weliswaar gelijk zijn, maar zich in ieder geval gedurende een bepaalde periode van hun leven geheel anders ontwikkelen. Dat is geen christelijke mening maar een neuropsychologisch feit. Doordat de hersens van jongens zich in de leeftijdsperiode van 12 tot 16 jaar anders ontwikkelen dan die van meisjes, hebben zij meer behoefte aan structuur, motivatie en uitdaging. Meisjes zijn eerder zelfstandig, kunnen beter plannen, zijn gemotiveerder, hebben een actievere werkhouding en kunnen beter samenwerken. Jongens hebben wel weer een beter ruimtelijk inzicht en zijn daarom beter in wiskunde, terwijl meisjes taliger zijn. Doordat het onderwijs nauwelijks tot geen rekening met deze verschillen houdt (en in het zogeheten ‘nieuwe leren’ steeds minder rekening met deze verschillen houdt), lopen jongens flinke achterstanden op,. Ze blijven vaker zitten, halen minder vaak hun dip0loma, breken hun schoolopleiding vaker vroegtijdig af en zijn ondervertegenwoordigd in het hoger onderwijs.

Om aan dit reële probleem iets te doen heeft Kuiper niet voorgesteld om weer aparte jongens- en meisjesscholen op te richten, maar om jongens en meisjes gedurende een bepaalde periode (van hun twaalfde tot zestiende jaar) in een beperkt aantal vakken (talen en wiskunde) gescheiden lessen te geven. Onderzoek en ervaring in het buitenland heeft al duidelijk gemaakt dat gescheiden lessen positieve resultaten kunnen hebben. In Amerika is er een National Association for Single Sex Public Education (NASSPE) die eigen scholen heeft gesticht en op haar website betere resultaten voor zowel jongens als meisjes in gescheiden klassen claimt.

Het is mooi dat het moedige initiatief van Kuiper vooral een positief onthaal vindt. Voor wie de gelijke behandeling van man en vrouw, en van jongens en meisjes in het onderwijs, een van de grootste stappen vooruit vindt die in de twintigste eeuw zijn gezet, blijft rond die gescheiden lessen wellicht nog enige tijd de geur van het taboe hangen. Het ministerie van Onderwijs formuleert dan ook voorzichtig, rekening houdend met de gevoeligheden: experimenten met gescheiden lessen mogen, want de leerachterstand van jongens is een reëel probleem, ‘mits de jongens en meisjes goed worden voorbereid op de examenstof’.

Maar wat vooral telt is dat het voorstel van Kuiper tot veel discussie heeft geleid en dezelfde dag nog door het ministerie is omhelsd. Dat is winst, want het betekent dat oude taboes de oplossing van reële problemen niet langer blokkeren.

Reacties: 10

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Jan Aerts / Bedrijfsadviseur
Nou, mijnheer Bart-Jan. Tijdje binnen-gebleven zeker? Onderwijs? Voer voor lichtgewichten geworden. In het basis- onderwijs is geen man meer te vinden. Net als bij de rechtspraak heeft het feminiene de zaak overgenomen. Dat betekent dat jongetjes zittend moeten plassen, niet al te speels moeten doen, want daar kan de juf niet mee omgaan. Neuropsychologie? M'n neus! Het zijn de genen en de hormoontjes die jongens zo doen bewegen omdat de jacht nog in die genen zit. Stelselmatig wordt dat gedrag aangepast. Het onderwijs is het bezit van de Alfa's. Sommigen ontsnappen aan die kul, wegens talenten. Weinig meisjes te zien op de TU, waar de behoefte aan beta's nog wel aanwezig is. Niet de jongens en meisjes apart, maar de lesstof weer als vanouds. Kent u de HBS nog? Ik wel, ik mocht daar 4 jaren doorbrengen. Daar is het huidige VWO een lachertje bij. Als je tot drie kunt tellen mag je zo de Universiteiten binnen. Je kunt afstuderen met best wel een beetje vaardigheden, want echte kennis is zo ingewikkeld. Je hoort zelfs beweren dat jongens dommer zijn dan meisjes. Laten we stellen dat ze iets minder dom zijn dan meisjes maar dat ze onder hun eigelijke niveau zitten. Dat komt door het systeem, of liever het gebrek daaraan. Onderwijs is toch de overdracht van kennis en kunde? Was ooit zo fundamenteel. Dat kun je alleen nog ophalen bij dure kostscholen in Zwitserland of GB, want daar gaat alles nog klassikaal.
Tot slot nog de omvang van die verblijven, die ze colleges noemen. Je zult daar maar heen moeten, vreselijk demotiverend. Daar heb je leerkrachten (de aanduiding alleen al) die zelf moeite hebben met de lestof. Een beetje knul zegt dan doei!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Michiel Jonker / ambtenaar bij een decentrale overheid
Als dit voorstel wordt gevolgd, hoe gaat het dan met talig-begaafde jongens en wiskundig begaafde meisjes? Moeten die dan weer een speciale test afleggen om niet bij de "verkeerde" groep ingedeeld te worden? En als ze zowel het een als het ander zijn?

In plaats van een scheiding tussen jongens en meisjes in te stellen die geen rekening houdt met de grote, individuele verschillen (daarbij lijkt toch een stiekeme, conservatief-christelijke agenda een rol te spelen), kun je ook gewoon verschillende soorten lessen aanbieden die voor zowel jongens als meisjes toegankelijk zijn, op basis van hun individuele vaardigheden en ontwikkeling.

Het voordeel daarvan is ook, dat het gaandeweg op een natuurlijke manier duidelijk zal worden aan welk soort lessen ouders en kinderen de voorkeur geven - en waarom.

Ik herinner me dat toen ik klein was, een uiterst begaafd klasgenootje van mij het advies kreeg een lager schooltype te kiezen, omdat ze meisje was. Het omgekeerde kan nu, in iets subtielere vorm (geen schooltype, maar lespakket) ook met jongetjes gebeuren. Dat is geen vooruitgang, maar achteruitgang. Dan moeten straks niet alleen de meisjes, maar ook de jongens weer opnieuw gaan emanciperen.

Je gaat toch ook niet kinderen van hoogopgeleide ouders en die van laagopgeleide ouders standaard gescheiden lessen aanbieden? Tussen die twee groepen kinderen bestaan net zo goed statistische verschillen in het gemiddelde leervermogen. Het uitgangspunt moet blijven: ieder kind gelijke kansen op een passend onderwijsaanbod, op basis van de eigen capaciteiten.

Weg met het betuttelende hokjesdenken. Zet die gekleurde bril meten maar weer af. Hou het eenvoudig en kijk naar het kind zelf, zonder vooroordelen op basis van geslacht of afkomst.

Schokkend dat (als het klopt wat Spruijt zegt) dit voorstel "welwillend" wordt ontvangen. Is hier sprake van een soort monsterverbond van PvdA en christelijke partijen om toch weer afstand te nemen van de empirie en de ideologische bril weer voorrang te geven? Zo van: het voortgezet onderwijs heeft nu alweer een jaar of zo wat vrijer kunnen ademhalen, het wordt tijd om het weer dertig jaar lang de nek om te draaien?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Rampant / trl
"we boeken vooruitgang", ik hoopte even dat het ironisch bedoeld was.

Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Anke Tijssen-Elferdink / secretaresse
Ik ben blij dat iemand de dingen bij de naam noemt en baanbrekend werk heeft verzet.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
J.G.A.M. Mulder / ambtenaar
Dat jongens en meisjes zich geestelijk anders ontwikkelen is op zich duidelijk.Er is echter geen exacte grens te trekken wanneer het verschil ontstaat of eindigt.Er wordt weer getracht er een eenheidsworst van te maken.De zo broodnodige structuur waar de jongens behoefte aan hebben,begint thuis.De opvoeding schiet te kort.De jongens krijgen thuis geen orde,netheid en regelmaat meer.
En hoe denken wij om te gaan met jongens en meisjes die homo of lesbisch zijn?Juist binnen een gemengs onderwijs waar geen onderscheid wordt gemaakt, vallen deze verschillen ook makkelijker weg.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Jan
Al een hele tijd is er in mijn gemeente een scholengemeenschap waar jongens en meisjes gescheiden wiskundeles krijgen. De wijze van uitleg is ook verschillend. De resultaten zijn opvallend goed en die scholengemeenschap is alleen daarom al zeer gewild. Voor bepaalde vakken is het blijkbaar toch verstandig die gescheiden aan te bieden.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Willy Bruinsma / beleidsmedewerker
Ha dieJan Jager...
Jongens iets minder dom dan meisjes,maar ze zitten eigenlijk onder hun niveau......
Leuk geprobeerd,maar er zijn helaas geen bewijzen voor... zou deze meneer ook zeggen dat meisjes slimmer zijn maar onder hun niveau presteren als de jongens het beter deden opschool? Vast niet....
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Broadcaster / gemeenteambtenaar
Voor mij is het geen taboe om hier naar te kijken maar volgens mij zijn er ook jongens met meer aanleg voor talen en meisjes met aanleg voor wiskunde.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
E. van Bunnik / oud secretaris van een OR bij GVB-Amsterdam
Mijnheer Baret-Jan, conservatief liberaal, zet met zijn goedkeuring de deur wijd open naar nog meer werk voor een commissie à la Deetman. Gescheiden onderwijs: meisjes bij de nonnetjes, jongens bij de broeders, paters en fraters. Geklets uit de jaren 50 van de vorige eeuw, terug weer naar de verzuiling? Kom nou toch, die tijd ligt ver achter ons, toch?
Dit is geen vooruitgang, maar achteruitgang en écht geen dooddoener uit politiek en maatschappelijk debat.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Peter van Dijk / maatschappelijk werker
Kan mij aansluiten bij @Jan Jager, @Michiel Jonker en @Johannes.

http://beta.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1109144

Uitzending afgelopen week. Levi, hedendaagse lagere school. Een aanrader om te zien. Het duizelt je wat er aan ondersteuning voor individuele kinderen geboden wordt. Dit wordt betaald uit de verstrekte rugzakjes. Euro 6000,00 wordt genoemd bij een kind. Jaarlijks neem ik aan.

Als je dan de ontmoeting ziet van de programmamaker met een vroegere leerkracht, zie je en voel je het verschil qua kwaliteit. In vroegere tijden had je mensen in het onderwijs die boven-gekwalificeerd waren (onderwijzer worden was het hoogst bereikbare qua studie voor kinderen van ouders die het niet breed hadden) en na de grote onderwijsvernieuwingen kun je voor een deel spreken van onder- gekwalificeerde leerkrachten.
Of dit nou de managementplaag heeft veroorzaakt weet ik niet zeker. Dit trad ook op in de zorgsector. Of je moet in beide sectoren spreken van wisselwerking tussen geboden kwaliteit en weer meer bureuacratie.

Het draait in de basis altijd om kwaliteit, integriteit en menselijke maat.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie