of 63998 LinkedIn

Burgers nauwelijks betrokken bij energiestrategie

De dertig RES-regio’s komen voor 1 juli met een definitief plan voor de op te wekken duurzame elektriciteit. Dan begint het echte werk: het bepalen waar windmolens en zonneparken worden geplaatst. Participatie van burgers is nog nauwelijks van de grond gekomen.

De dertig RES-regio’s komen voor 1 juli met een definitief plan voor de op te wekken duurzame elektriciteit. Dan begint het echte werk: het bepalen waar windmolens en zonneparken worden geplaatst. Participatie van burgers is nog nauwelijks van de grond gekomen.

IJburg

De mogelijke komst van windmolens vlak voor de Amsterdamse wijk IJburg zorgde in maart van dit jaar voor een golf van protest. Het verpeste uitzicht, mogelijke geluidsoverlast en schade aan de natuur waren voor bewoners reden om in het geweer te komen. De druk op wethouder Marieke van Doorninck (duurzaamheid, GroenLinks) werd uiteindelijk zo groot, dat ze besloot IJburg uit de kaartenbak van ‘zoekgebieden’ te halen.

 

Ruimte
In de verschillende RES-regio’s zoeken de samenwerkende partijen, overheden, maatschappelijke organisaties en netbeheerders naar ruimte voor de wind- en zonneparken die de benodigde duurzame stroom moeten opwekken. In Amsterdam moeten naar verwachting zo’n zeventien windturbines komen. Het was allerminst zeker dat die windmolens bij IJburg moesten worden geplaatst. Het was slechts een van de verschillende zoekgebieden rondom het IJ. Toch is IJburg een typisch voorbeeld van hoe het verkeerd kan lopen met burgerparticipatie in de regionale energiestrategieën. Dat speelt ook in andere regio’s, waar de doelen na maatschappelijk protest door gemeenten soms flink omlaag zijn bijgesteld.
Amsterdam is zeker geen uitzondering, zegt Annie van de Pas van de Natuur- en Milieufederaties (NMF). De provinciale natuur- en milieufederaties zitten aan tafel in de verschillende RES-regio’s en maken met enkele andere maatschappelijke bewonersorganisaties onderdeel uit van de participatiecoalitie. Ze zetten zich in voor meer burgerparticipatie, zeggenschap over plannen en deelname in energieprojecten. ‘Er zijn RES-regio’s waar de participatie best goed is geregeld, maar in de meeste is dat niet zo. Voor een goed participatieproces wil je burgers informeren, betrekken en co-creëren. Maar op het eerste punt, het informeren van de burger, gaat het al niet goed. Er wordt te lang gewacht met het betrekken van omwonenden, en die worden op een informatieavond dan ineens geconfronteerd met een kaart met windmolens erop en de term ‘zoekgebieden’. Voor veel mensen komt dat als een donderslag bij heldere hemel.’

 

Ideaal moment
Volgens Van de Pas heeft bestuurlijk Nederland de kans laten liggen bij de ondertekening van het Klimaatakkoord. ‘Het is daarna stil gebleven. Het was het ideale moment geweest om mensen veel beter te informeren waarom de energietransitie nodig is, en hoe we het gezamenlijk willen aanpakken. Maar het was bestuurlijk al zo ingewikkeld om het RES-systeem op te tuigen, dat participatie naar achteren is geschoven.’

 

Achterstand
Die achterstand is nog lang niet ingelopen, vindt Van de Pas. ‘We komen nu in een fase dat de burger er wel bij betrokken móet worden, maar in veel regio’s kwam dat proces pas kortgeleden echt op gang. Natuurlijk, we hebben door de coronamaatregelen ook niet alle mogelijkheden kunnen gebruiken, maar we hebben bij het Klimaatakkoord afgesproken om hard te sturen op de doelen, maar zacht op het proces. We moeten nu bewonersgroepen er actief bij betrekken.’

 

Traditioneel
Het creëren van maatschappelijk draagvlak was een van de voornaamste redenen om de energietransitie regionaal aan te pakken. Niet de rijksoverheid moest bepalen waar de windmolens kwamen en hoeveel het er moesten zijn. Juist van onderop, vanuit de gemeenten en de bewoners, moest die afweging worden gemaakt. Maar het lijkt erop dat in veel regio’s het traditionele pad van de ruimtelijke ordening wordt gevolgd: er wordt een plan gemaakt, er worden een paar informatieavonden georganiseerd door de gemeenten of het wordt aan de ontwikkelaars overgelaten.

 

Nut- en noodzaakdiscussie
Van de Pas: ‘Tegenstand tegen plannen zul je altijd houden. Maar als je mensen vraagt of ze zich zorgen maken over klimaatverandering zegt driekwart onomwonden ‘ja’. Mensen realiseren dat ze zelf moeten bijdragen aan een oplossing, al zien ze een windmolen in hun directe leefomgeving niet zitten. Maar de nut- en noodzaakdiscussie moeten we lokaal voeren. Als u die schone energie belangrijk vindt, dan moet dat ook in uw buurt. Zo voorkom je het denken vanuit schuttersputjes. Zoals Amsterdammers die zeggen: zet die windmolens lekker in het lege Drenthe. Of mensen in de regio die aangeven: laat ze in de stad lekker hun eigen energie opwekken.’

 

Lees het volledige verhaal in Binnenlands Bestuur nummer 12 (inlog)

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Hans Olsthoorn (Zelfstandig projectmanager) op
Herkenbare analyse. Maarrrr, de RES-sen hebben nog alleen maar zoekgebieden aangewezen. De volgende stap moet dan wel zijn dat belanghebbenden worden betrokken. Daarbij moet het verduurzamen van de energie-voorziening onderdeel zijn van de totale kwaliteitsverbetering van de leefomgeving. Het gesprek hierover kan plaatsvinden ihkv een gebiedverkenning of bij het opstellen van een omgevingsvisie
Door anand (adviseur) op
@ Petra
Dat is wat me steeds dwars zit. De randstedelijke groen linksers zijn het schoolvoorbeeld van nimby gedrag
Door Petra op
"De druk op wethouder Marieke van Doorninck (duurzaamheid, GroenLinks) werd uiteindelijk zo groot, dat ze besloot IJburg uit de kaartenbak van ‘zoekgebieden’ te halen."

ZWAK! De bewoners van o.a. de gemeente Aa en Hunze hebben de komst van supergrote windmolens gewoon door de strot gedrukt gekregen, en reken maar dat daar met dezelfde argumenten als die van de bewoners van IJburg enorm tegen geprotesteerd is!.
Door Spijker (n.v.t.) op
Is er door het ministerie inmiddels al eens gekeken naar de CO2 uitstoot en de milieu-berg die ontstaat ten gevolge van de productie windmolens en zonneparken (cadmium, lood, floatglas e.d.)?
Door Gert Timmerman (advizeur ) op
Voor zover ik kan beoordelen in mijn omgeving (5 RESsen en wat RAS ) wil de overheid de burgers er best bij betrekken maar laten burgers en zelfs de raadsleden zich niet zien aan de Tafels. Omdat het proces doorgaat en ook vooral snel moet doorgaan missen deze groepen inzicht en inspraak. Dat is jammer maar met kwaadwillige honden ... de rest weet u wel. Het argument "de overheid luistert toch niet naar me" moet vertaald worden als " ik krijg mijn zin niet".
Door W. van den Bosch op
Als je mensen vraagt of ze zich zorgen maken over klimaatverandering zegt driekwart helemaal geen "ja". De meeste mensen interesseert het geen reet. En voor zover het hen interesseert, staan andere zorgen hoger op de prioriteitenlijst. Draagvlak is zo goed als non-existent, wat het gebrek aan inspraak goed verklaart.

U wilt bewijs? Dat is goed. Haal de subsidies eens van de elektrische auto's af, en kijk hoe hard het loopt. En is het u ook opgevallen dat de politieke partijen die zich het meest afficheren met de energiestrategie beide iets missen: kiezers?