Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

Nationale meerkosten warmtenet lager dan voor warmtepompen

Onderzoek van adviesbureau Berenschot naar warmtetransitie in Haagse wijk.

22 mei 2024
Aanleg van een warmtenet in een buurt in Rijswijk, vlakbij Den Haag.
Aanleg van een warmtenet in een buurt in Rijswijk, vlakbij Den Haag.ANP

Wat goed is voor het individu, is niet per se goed voor de samenleving als geheel. Dat dilemma speelt nadrukkelijk mee in de warmtetransitie. Dat blijkt opnieuw uit een onderzoek van adviesbureau Berenschot. Gekeken werd naar het verschil in nationale meerkosten tussen de overstap van een grote Haagse wijk op all electric warmtepompen of op een warmtenet. Conclusie: de meerkosten voor warmtepompen kunnen 40 procent hoger liggen dan voor een warmtenet. Maar zo'n financieel nadeel geldt lang niet altijd voor de individuele bewoner.

Teamleider Vergunningen en Bijzondere Wetten

JS Consultancy
Teamleider Vergunningen en Bijzondere Wetten

Projectleider Flexwoningen

JS Consultancy
Projectleider Flexwoningen

In opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE), staatsbedrijf Energiebeheer Nederland (EBN), Bouwend Nederland en de regionale netbeheerder Stedin boog Berenschot zich over de kosten van de warmtetransitie in een wijk van 111.000 woningen in Den Haag. De wijk bestaat voornamelijk uit oudere appartementen, deels zelfs vooroorlogs. Tot en met vorig jaar werkte de gemeente met private investeerders daadwerkelijk aan de aanleg van een warmtenet in dit deel van Den Haag. Het lukte energiewethouder Arjen Kapteijns uiteindelijk niet het project aan te besteden, aangezien de business case niet rond kwam.

Interview Arjen Kapteijns

Lees het interview met de Haagse wethouder Arjen Kapteijns. ‘Op dit moment heeft het rijk nog niet de juiste omstandigheden gecreëerd om de warmtetransitie in Nederland te realiseren.’

Géén individuele oplossing

Berenschot benadrukt dat het niet juist is om bij de installatie van een all electric warmtepomp te spreken van een individuele warmteoplossing, in contrast met een collectief warmtenet. Ook in het geval van een warmtepomp maakt de maatschappij als geheel kosten, omdat de netbeheerders het stroomnet moeten verzwaren en deze kosten worden gesocialiseerd via een hoger nettarief. Daardoor zijn de maatschappelijke kosten minder zichtbaar dan bij de aanleg van een warmtenet. 

Een probleem is dat in de warmtetransitie de individuele belangen niet in lijn zijn met de maatschappelijke belangen. In de Haagse casus van een dichtbebouwde wijk met oudere huizen heeft een warmtenet veel lagere nationale meerkosten, met name doordat het stroomnet minder sterk verzwaard hoeft te worden. ‘Deze kosten zijn twee keer zo hoog voor all electric warmtepompen in vergelijking met warmtenetten’, schrijven de onderzoekers.

De hoge warmtetarieven

Een belangrijke vraag is waarom de warmtetarieven in Nederland zoveel hoger zijn dan in omringende landen. Deskundigen komen daar niet uit.

Sociale huurders met warmtepomp

Maar kijkend naar de eindgebruikerskosten zijn de warmtepompen voordeliger voor het individuele huishouden. Bij een warmtepomp stijgt de maandlast gemiddeld met acht euro, bij een warmtenet met gemiddeld 16 euro (inclusief de Warmtenetten Investeringssubsidie van het rijk). Al hangt deze berekening wel sterk af van het type huishouden. In het geval van slecht geïsoleerde woningen kan een warmtenet goedkoper uitvallen dan een warmtepomp.

Opvallend is dat een warmtepomp voordeliger is voor individuele sociale huurders, omdat corporaties maar een deel van de kosten naar de huurder mogen doorberekenen. Dit contrasteert met het feit dat warmtebedrijven vaak als eerste kijken naar de sociale huursector, omdat het goed afspraken maken is met woningcorporaties en sociale huurders vaker wonen in gestapelde huizen. Warmtebedrijven zoeken juist woningen die dicht op elkaar staan.

3000 euro per woning

De Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS) is dus cruciaal om de warmtenetten financieel aantrekkelijk te houden. Tegelijk is de subsidie voor huishoudens nog onvoldoende, zeggen de onderzoekers, ‘om de aansluiting op een warmtenet aantrekkelijker te maken dan de all electric-optie’. Dat terwijl Berenschot in de onderzoekscasus uitgaat van een WIS-bijdrage per woning van 3000 euro.

Het is in hun ogen een wezenlijke stap om het individuele belang van een huishouden op één lijn te krijgen met het maatschappelijke belang. Gebeurt dat niet, dan vallen de nationale meerkosten van de warmtetransitie hoger uit dan noodzakelijk is. ‘Dit vergt aanpassingen aan de manier waarop kosten en baten worden verdeeld tussen de verschillende warmteoplossingen.’

Reacties: 8

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

T. Simpelmans
Wat financieel nog vele malen aantrekkelijker is: een aardgasnetwerk! Passen ze in heel Europa toe en waar ze het nog niet hadden leggen ze het nu aan. En het mooiste is: we hebben voor decennia van dat spul in onze eigen grond zitten. Spotgoedkoop te winnen.
Ben je niet afhankelijk van een dure monopolist als Rattenval of Eneco. Loop je niet leeg op zo'n rare warmtepomp die alleen aantrekkelijk is met salderingsregeling. Fantastisch!
R. D.
Wederom weer een boel onzin. Een warmtepomp is altijd aantrekkelijk, ook zonder salderingsregeling. Een warmtepomp is vele malen efficiënter dan verwarmen op gas. En dit wordt alleen maar beter naarmate je afgiftevermogen hoger is en je isolatie beter én geen nachtverlaging wordt gehanteerd.
Gas zorgt voor co2 uitstoot en is niet oneindig winbaar. Daarnaast blijf je afhankelijk van andere landen, waaronder Rusland die het als politiek wapen inzet.
In de landen waar juist op gas wordt ingezet komen ze juist van een nog slechter alternatief zoals bruin- en steenkool. Dan zorgt de overstap naar gas juist voor een besparing.
We kunnen eerder een voorbeeld nemen aan de Scandinavische landen, daar zijn warmtepompen al decennia gemeengoed.
P. Smit
Wederom weer een boel onzin. Zucht.
1. Een warmtepomp is altijd aantrekkelijk, ook zonder salderingsregeling. Een warmtepomp is vele malen efficiënter dan verwarmen op gas.
Nee. Een warmtepomp (ook een hybride) gebruikt zeer veel elektriciteit, vooral als het buiten (zeer) koud is. En aangezien elektriciteit in NL steeds duurder wordt...

2. Gas zorgt voor CO2 uitstoot en is niet oneindig winbaar.
Aardgas zorgt inderdaad voor CO2 (so what?) en is wel oneindig winbaar.
John Clauser, Nobelprijswinnaar Natuurkunde 2022 over de CO2-hoax: https://www.youtube.com/watch?v=amha4-JFcLo
Het sterft van berichten over abiotische brandstoffen maar ze passen niet in het verdienmodel van de elite en daarom zie je ze niet op de MSM: https://gizmodo.com/weve-been-incorrectly-predicting-peak-oil-for-over-a-ce-1668986354
Nico Bos
En het voordeel van aardgas is dat het broeikas effect de stookkosten in de winter aanzienlijk verminderd (ik kreeg vorig jaar bijna de helft van mijn energiekosten terug) tot op een moment in de toekomst dat je helemaal niet meer hoeft te stoken. Nadeel is weer dat iedereen een waterpomp moet aanschaffen die op elektriek loopt.... ik ben er nog niet uit :-)
R. D.
Zucht.. het is niet de schuld van de warmtepompen dat er meer geinvesteerd moet worden in het electriciteitsnet.. Het is juist het volledig nalaten van investeringen in het net de afgelopen 30 jaar dat het NU opeens allemaal tegelijk moet worden ingehaald omdat ze hebben liggen slapen in Den Haag.
Er werd alleen maar aangestuurd op efficiency, weinig/niet investering in uitbreiding alleen als het echt niet anders kon en dan graag zo minimaal mogelijk. Terwijl ze de transitie minimaal 10 jaar geleden al wel aan hadden kunnen zien komen.

Voor visie moest men maar naar de opticien, aldus Rutte.
H Boer
Helaas is dit onderzoek tamelijk beperkt in de scope.
Er worden een aantal belangrijke ontwikkelingen niet meegenomen in de het rapport, nl aan de collectieve kant wordt voorbij gegaan aan de zogenaamde 5e generatie warmtenetten en aan de individuele kant wordt voorbijgegaan aan de mogelijkheden om de netbelasting van individuele warmtepompen te optimaliseren en te sturen.
Het wordt nu gebracht alsof warmtenetten op 70 graden meestal de slimmere keus zijn. Dat is onterecht.
Nico Bos
Binnenkort iedereen een SMR in zijn achtertuin en de hele infrastructuur van het warmtenet kan weer op de schop... zie:
https://group.vattenfall.com/nl/newsroom/achtergrondartikel/new-page/kleine-kernreactoren-het-volgende-grote-ding
Hielco Wiersma
Bij de levering van meer dan 1800 m3 gas is het pas financieel interessant om een hybride warmtepomp te installeren. Bij de aanleg van warrmtenetten zijn de kosten gedifferentieerd en afhankelijk van lokale situaties.
Het blijft wel merkwaardig dat andere landen (o.a. Duitsland) zich vooral ook toeleggen op het gebruik van aardgas.
Advertentie