Minder dan derde gemeenten huisvest genoeg asielzoekers
Vorig jaar waren er nog minder gemeenten die aan hun wettelijke taak voldeden.
Ruim zeven op de tien gemeenten maken te weinig woonruimte vrij voor statushouders. Dat blijkt uit een analyse van het ANP van de recentste cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Minder dan een derde van de gemeenten, 98 in totaal, voldeed op 1 januari 2026 aan de taakstelling die de overheid hun oplegt.
Gemeenten hebben de wettelijke taak om mensen van wie de asielaanvraag is goedgekeurd een plek te geven om te wonen. Het aantal statushouders voor wie een woning geregeld moet worden, is afhankelijk van hoeveel mensen er in een gemeente wonen. De rijksoverheid komt elk halfjaar met nieuwe aantallen.
Vorig jaar nog minder
Op 1 januari 2025 haalden nog minder gemeenten de doelstelling. Toen regelde 85 procent te weinig huizen voor statushouders. Begin 2023 lukte het een meerderheid van de gemeenten nog wel om aan de taakstelling te voldoen, iets minder dan een derde haalde het toen niet.
Van de 342 gaven 244 gemeenten het afgelopen jaar niet voldoende statushouders een huis. In Drenthe lukte dit relatief het minst: slechts 1 van de 12 gemeenten voldoet aan de eis. Hierna volgen Noord-Holland en Noord-Brabant. Daar voldeed minder dan een kwart van de gemeenten aan de taakstelling. In Overijssel voldoen relatief de meeste gemeenten aan de wettelijke taak: 44 procent lukte dit.
Er zijn ook gemeenten die voorlopen op de eis van het rijk. In Den Bosch is deze voorsprong het grootst. Hier kregen, boven op de eis van 58 mensen, nog eens 57 statushouders een woonplek. In totaal lopen 82 gemeenten voor op de taakstelling, 16 gemeenten haalden het precies.
Asielopvang overvol
Volgens de recentste cijfers van het COA wachtten op 5 januari 2026 nog 18.420 statushouders in een azc-locatie op een woning. De asielopvang is overvol; er wordt al tijden uitgeweken naar dure, minder geschikte noodopvanglocaties. In februari wilde toenmalig asielminister Marjolein Faber gemeenten tienduizenden euro's betalen voor elke woonruimte die ze een statushouder bieden, om zo ruimte te maken in de asielopvang. Tegelijkertijd wil het kabinet gemeenten niet meer verplichten om statushouders te huisvesten. Daar staat huidig demissionair minister Mona Keijzer, die momenteel zowel over huisvesting als asielopvang gaat, nog achter.
Achterstand
Dat gemeenten niet genoeg statushouders een huis bieden, erkent de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De gemeenten slepen ook een achterstand achter zich aan, aldus een woordvoerder, doelend op ruim 18.000 statushouders die nog in de asielopvang op een huis wachten.
Het helpt volgens VNG niet voor het draagvlak dat het kabinet tegenstrijdige signalen geeft. Terwijl met demissionair woonminister Mona Keijzer en woningcorporatiekoepel Aedes gezocht wordt naar manieren om versneld de woningtekorten aan te pakken, wil dezelfde Keijzer als asielminister de taakstelling voor gemeenten en voorrang van statushouders afschaffen. ‘Daardoor komen statushouders achteraan in de rij voor een woning.’
Ook vluchtelingen zijn slachtoffer van de woningcrisis en worden onterecht aangewezen als veroorzaker daarvan, reageert VluchtelingenWerk. Die crisis hangt samen met andere problemen, zoals het stikstofoverschot. ‘Het een kan niet los gezien worden van het ander.’ Door het woningtekort moeten statushouders langer in de asielopvang blijven, veelal in ongeschikte noodvoorzieningen.
VluchtelingenWerk verwijt het demissionaire kabinet ook twijfel te zaaien over het handhaven van de spreidingswet, omdat die kan helpen ‘de vastgelopen asielketen én daarmee ook de huisvesting van statushouders los te trekken’.
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) ziet dat het tekort aan eigen opvangplekken voor een belangrijk deel komt doordat er nog veel statushouders in de asielopvang zitten. Het COA ziet gemeenten wel hard hun best doen om statushouders te huisvesten en zegt dat het afgelopen halfjaar een achterstand is ingelopen. De opvangorganisatie pleit er onder meer voor dat gemeenten voorrang mogen blijven verlenen aan statushouders in de sociale huursector.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.