Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

'Investeren in krimpgebieden zinloos'

Extra geld pompen in gebieden waar de bevolking nu al krimpt heeft op de lange duur geen effect. 'Bedrijven willen naar de regio waar het meest gebeurt, de rest heeft pech', stelt de Groningse hoogleraar Brakman.

03 mei 2010

De standaardreactie dat geld moet worden gepompt in krimpgebieden om ze aantrekkelijker te maken is gebaseerd op een illusie, zegt Steven Brakman, hoogleraar Internationale Economie aan de Universiteit van Groningen. ‘Landelijk zal de bevolking vanaf ongeveer 2035 onherroepelijk gaan dalen. Dat moet érgens neerslaan. Er is geen enkele reden te bedenken waarom die tendens kan worden gekeerd in gebieden waar de bevolking nu al krimpt, terwijl landelijk het bevolkingsaantal vooralsnog groeit.’

 

Brakman wijst op een denkfout in de redeneringen over krimp: ‘Er wordt gedaan alsof die gebieden eilanden zijn in de economische ruimte, alsof ze geïsoleerd liggen. Maar een stad maakt onderdeel uit van een systeem van steden. Men denkt: in die regio gaat iets mis, laten we het er aantrekkelijker maken en dan komt het wel goed. Maar dan misken je de invloed van de omgeving. Ik noem dat agglomeratieschaduw: met Heerlen op zich is niks mis, maar Maastricht ligt er vlakbij. Daar doe je nou eenmaal niks aan.’

 

Van Londen via de Randstad naar Noord-Italië concentreert de bedrijvigheid zich in wat onder economen de ‘hot banana’ heet: het gebied dat van zichzelf een aanzuigende werking heeft. Alle andere gebieden verliezen het daar onherroepelijk van bij bevolkingskrimp, constateert Brakman. ‘Sommige gebieden zijn nu eenmaal aantrekkelijker dan andere, en de rest heeft simpelweg pech. Onderzoek laat zien dat in die aantrekkelijke gebieden een zelfversterkend proces speelt. Er gebeurt veel waardoor nieuwe mensen er naartoe trekken, waardoor het alleen maar weer aantrekkelijker wordt. Bedrijven willen naar die regio waar het meest gebeurt en nemen ongemakken als hoge grondprijzen en files voor lief.’

 

Heerlen

 

Vorige week bleek uit de Atlas voor Gemeenten dat Heerlen, een bekende krimpgemeente, er in slaagt de bevolkingsvlucht af te remmen. Het inwoneraantal krimpt nog steeds, maar veel minder hard dan een paar jaar geleden. Dankzij de investeringen in een aantrekkelijk woonklimaat zeggen ze zelf. Brakman ziet hierin allerminst een weerlegging van zijn theorie: ‘Misschien dat het in Heerlen even goed gaat, maar dat zal ten koste gaan van de rest van Parkstad (de omliggende gemeenten, red.). Daar loopt het nog harder leeg. Bovendien ontkomt de stad alsnog niet als over enkele jaren de bevolking in z’n geheel daalt. En dan zijn al die investeringen van nu dus niets meer waard.’

 

In Heerlen en de regio wordt ook een oplossing gezocht in grensoverschrijdende samenwerking. Het gebied tussen Luik, Maastricht en Aken zou zelfs een nieuwe Randstad kunnen worden, en zo aan het krimpspook ontkomen. Ook hier gelooft Brakman niks van. ‘Krimp is een Europees fenomeen. In die regio’s krijgen ze er net zo goed mee te maken, dus dat lost niks op.’

 

De-investeren, ofwel, geen extra geld naar de krimpregio’s, er zit volgens de hoogleraar niks anders op. Om een gebied als Noord-Oost Groningen even aantrekkelijk te maken als de Randstad zijn zoveel miljarden nodig, dat is volgens hem niet op te brengen. ‘Je ziet het aan initiatieven als de komst van KPN naar Groningen. Dat werkt even, maar zodra ze daar weg gaan gaat het hele effect te niet. Als je zo afhankelijk bent van de overheid, dan gaat het dus mis.’

 

Het is een pittige boodschap voor de achterblijvers, dat ziet Brakman ook wel. Hun woningen worden bij een investeringsstop minder waard en zij zien de voorzieningen verslechteren. ‘Dat is voor de mensen die het treft knap beroerd ja. Ik zeg ook niet dat je moet helemaal niks moet doen. Als een weg slecht is moet je ‘m gewoon onderhouden. Maar het heeft geen zin om verschillende scholen open te houden, of ziekenhuizen. Breek er dan vier af en zet er één goede voor in de plaats. Waar het uiteindelijk om gaat is: wil je investeren in weer een bedrijventerrein dat toch leeg blijft staan of geef je een cheque aan de inwoners van krimpgebieden om naar Rotterdam te verhuizen en daar opnieuw te beginnen?’

 

Reacties: 2

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Jo Janssen
Andere gebieden even aantrekkelijk te maken als de randstad, wordt hier als doel genoemd. Liever niet...! Laat de files en hoge prijzen maar in het noorden. Ik heb nooit begrepen waarom iedereen in Amsterdam e.o. wil wonen. Ik woon en werk zelf in het zuiden. Afstemming van leven, wonen en werken optimaal. Alles binnen handbereik, nauwelijks files, zo in het buitenland, cultureel aanbod derhalve gewoon vergelijkbaar. De krimp biedt daarbovenop ook nog eens juist kansen. Geef die cheque maar aan Rotterdammers om hier opnieuw te beginnen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Mark Renne
Ik was zelf aanwezig bij de presentatie van de Atlas Nederlandse gemeenten. De mening van Brakman is prikkelend, maar voor wat betreft Heerlen/Limburg gebaseerd op enkele verkeerde aannames. In de regio Parkstad Limburg willen we helemaal niet op hetzelfde niveau komen van de Randstad. De krimp wordt steeds meer geaccepteerd. Het is nu zaak om de kwaliteit van de leefomgeving van de bewoners op peil te houden en waar mogelijk te verbeteren. In Parkstad is een uitgebalanceerd plan opgesteld om het totaal woningaanbod te verminderen en te verbeteren. Op voorzieningenniveau verbeterd de samenwerking en wordt waar nodig slim geconcentreerd. De onderwijsbranche timmert op dit gebied goed aan de weg. Er worden scholen gesloten en krachten gebundeld. De kwaliteit blijft overeind. Het zijn maar een paar voorbeelden. Er wordt dus al gede-investeerd. Parkstad is goed bezig om haar inwoners in tijden van krimp een kwalitatief goede woonomgeving te bieden.
Op http://www.parkstad-limburg.nl/ staat een nieuwsbericht dat op basis van een onderzoek Maatschappelijke Kosten Baten Analyse investeren in Parkstad wel loont. Onderzoek is daar ook te downloaden.
Ik hoop dat veel mensen, ook de heer Brakman, dat lezen, dan kan de mening worden genuanceerd.
Zoek op Google eens onder Parkstad Limburg Bloeit!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie