Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

'De ruimtelijke focus moet breder’

De focus bij de inrichting van het landschap heeft te lang op economische groei gelegen, vindt rijksbouwmeester Francesco Veenstra.

16 september 2022
Francesco Veenstra
Francesco Veenstra Phil Nijhuis / ANP

Een jaar is Francesco Veenstra nu de nieuwe rijksbouwmeester als opvolger van Floris Alkemade. Een gesprek over de ruimtelijke kwaliteit van Nederland, de rol van gemeenten daarin en die van hemzelf. ‘We zullen met z’n allen moeten bepalen wat onze gedeelde waarden zijn.’

BB: U deelt uw werkgebied met onder meer het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Hebt u aan hun adviezen iets toe te voegen?

FV: Veenstra, beslist: ‘Ja. We staan permanent met hen in contact. Hun rapporten zijn wetenschappelijk gefundeerd. Wij werken vanuit onze achtergrond als ontwerpers en kunnen door de inzet van onze verbeeldingskracht met grotere snelheid uitspraken doen. Dat geeft ons een enorme slagkracht. Wij kunnen direct op ontwikkelingen anticiperen. Scherpere uitspraken doen. Al zie ik dat niet als onze voornaamste taak. We willen als College van Rijksadviseurs vooral een verhaal, een narratief ontwikkelen waarbij we inzetten op toekomstdenken. We schetsen scenario’s voor 2100 en verder. En wat er vervolgens in het hier en nu nodig is om naar die toekomstige wereld te kunnen bewegen.’

BB: De gemeenten worstelen met stikstof en woningnood. Komt de rijksbouwmeester aanzetten met plannen voor na 2100…

FV: ‘Toch merken we dat rijk, gemeenten en provincies daar ontvankelijk voor zijn. De kunst is om met de diverse toekomstscenario’s in de hand de gemeenten en andere overheden een zo concreet mogelijk handelingsperspectief te bieden. Hoe? Neem ons advies over datacenters naar aanleiding van de kwestie in Zeewolde. Ons advies was niet: je moet het niet doen. Maar: ga nadenken over de consequenties van je keuze. Want die heeft gevolgen voor de hoeveelheid energie die in dat gebied moet worden opgewekt voor de huishoudens en die nu naar dat datacenter dreigt te gaan. Het betekent ook iets voor de landbouwgrond: de Flevopolder is een van de vruchtbaarste gebieden van Nederland. Wil je die grond wel herbestemmen voor zo’n gebouw? Ons advies heeft ertoe geleid dat er pas op de plaats is gemaakt en er vervolgens een landelijke visie is opgesteld voor de plaatsing van datacenters in heel Nederland.’

BB: Ik dacht dat u zich vooral richtte op de ruimtelijke kwaliteit, minder op het ruimtegebruik.

FV: ‘Ja, maar die kwaliteit moet je breed opvatten. Het gaat bijvoorbeeld ook over duurzaamheid in relatie tot stedenbouw. We zijn nu in Den Haag bezig met het gebied rond het centraal station. Daar ontstaat een enorme verdichting. Hoe hou je zaken als leefbaarheid, mobiliteit en de hoeveelheid groen daarbij in balans?’  

BB: Dat is een project van de gemeente Den Haag. Wanneer komt de rijksbouwmeester in beeld?

FV: ‘In Den Haag bevinden zich veel grondposities van het rijk. Zodra het rijksvastgoed een rol speelt in een gebiedsontwikkeling, komt het Atelier Rijksbouwmeester om de hoek kijken. Maar er zijn ook gemeenten met een ingewikkelde opgave waar ze zelf niet goed uitkomen. Die kunnen bij ons aankloppen, al is de kans niet groot dat ze met ons kunnen werken. Er zijn in Nederland zo’n 15.000 ruimtelijk ontwerpers werkzaam, en wij zijn met veertig mensen. We kunnen onmogelijk in alle gemeenten bijspringen. Maar wij zijn nu bijvoorbeeld wel bezig met de gemeente Eemsdelta. Daar proberen we een bepaalde structuur en methodiek in te bedden in de gemeentelijke organisatie, zodat de versterkingsopgave daar kan worden gerealiseerd.’

BB: Waarom Eemsdelta wel en andere gemeenten niet?

FV: ‘Dit project kregen we overgedragen van het vorige college. Eemsdelta zat met de handen in het haar, waarop Floris besloot te helpen. Vervolgens is aan mij gevraagd of ik daarmee verder wilde. Ik vind het gek om halverwege het proces de boel te beëindigen. En daarnaast is de wijze waarop wij hier samenwerken met de gemeente als methodiek door te stippelen op andere plekken in Nederland. Natuurlijk houden wij ons met schoonheid bezig, maar persoonlijk vind ik het veel belangrijker om aan de voorkant van ruimtelijke processen de condities goed in beeld te krijgen. Wat voor mensen zijn er nodig? Met welke competenties? Hoe is het geld geregeld? Hoe zit de governance in elkaar? Daar kun je als rijksbouwmeester de meeste impact realiseren.’

Gedeelde waarden

De ‘vernacheling’ van ons landschap, zoals Floris Alkemade die zag gebeuren, kreeg een bestuurlijk antwoord. In het kabinet-Rutte IV keerde met Hugo de Jonge een minister voor Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening terug. Het rijk neemt de regie over de ruimte weer meer in handen. ‘Ik weet niet of regie de juiste term is’, reageert Veenstra. ‘We zullen met z’n allen moeten bepalen wat onze gedeelde waarden zijn. En hoe je die kunt omzetten in beleid en instrumentarium. De verrommeling is ontstaan doordat er bepaalde beleidskaders zijn losgelaten en groei van de economie de belangrijkste ruimtelijke factor werd.’

Breder

De focus moet breder, vindt Veenstra. ‘We kunnen in Groningen alle huizen versterken, of slopen en nieuwbouw plegen. Maar als we niet eerst bedenken hoe de Groningers over twintig jaar hun geld verdienen, dan staat straks de helft van die woningen leeg omdat de bewoners geen toekomstperspectief hebben. Je moet op een andere wijze over economie gaan nadenken. Niet meer: wij plempen in die regio een waterstoffabriek neer en we hebben het opgelost. Dan creëer je geen diversiteit in de samenleving, geen diversiteit in de arbeidsmarkt en ook geen diversiteit in de woningbouw. En dat is pas echt zorgelijk.’

Reacties: 4

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Bert Bakker
Deze rooie zit niet op de juiste plek. Alles moet wijken voor "diversiteit" en vooral de economische kant niet in oog willen nemen. Ik ga maar niet in op het overige geneuzel van meneer. Zeer zorgelijke tijden gaan we tegemoet en zitten we al in ook door die ideologen. Het moet kapot en disfuncioneel. Net als vroeger in de Sovjet Unie enzovoort. Zelfde tactieken. Zelfde ideologie. Zo hou je het gepeupel rustig want murv terwijl je jezelf heerlijk verrijkt en in het weekend naar de datsja. Hoppa.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hans Bakker
Toevallig valt dit samen met de neoliberale decennia van VVD, CDA en vergeet ook zeker niet het uiterst neoliberale D66. Drie politieke partijen wiens achterban voor een niet onaanzienlijk deel bestaat uit ondernemers. “Democratie” betekent ook dat personen en organisaties met belangen de politiek gebruiken om deze belangen te verwezenlijken. Het land is volgepropt met distributiecentrums, het arbeidsrecht is versoepeld en de halve wereld is hier fietskoerier op zzp basis, iets wat in de jaren ‘90 ondenkbaar was, de sociale zekerheid is afgebouwd, het centrale ruimtelijk ordeningsbeleid is afgeschaft. “Doe nu iets!!!” Denkt de gemiddelde Nederlander over de politiek. Maar de politiek doet, tot op de dag van vandaag, bitter weinig. Het is niet de bedoeling om iets te doen, want deze politici komen daardoor direct in conflict met hun eigen achterban. Alleen een politieke beweging die is gestoeld op werknemers kan hier verandering in brengen. De PvdA is helaas gekaapt door de grachtengordel en aanhanger van de asiel ideologie. Zij is daardoor gemarginaliseerd en zolang dat zo is, blijft het schipperen. Attje Kuikentje kakelt er in de tweede kamer vrolijk op los, maar wie heeft hier nu vertrouwen in. Asscher was honderd keer beter en kon degene zijn om de PvdA weer back in track te zetten met het Deense asielbeleid. De Attje Kuikentjes zijn achtergebleven. Er komen nog wekelijks distributiecentra bij en Hugo de Jonge heeft nog GEEN ENKEL initiatief genomen om dat te stoppen. Met de distributiecentra komen de Oost Europeanen en wordt de ruimtedruk nog eens extra opgevoerd. Private verdienmodellen in de agrarische sector en de distributie economie, er is een flinke samenhang met druk op de beschikbare ruimte. VVD, CDA en D66 zullen de laatsten zijn om dat te veranderen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Bert Bakker
Noch de oppositie inclusief die PVDA die al die jaren het gevoerde beleid 100% hebben ondertekend plus desastreuse lenteaccoorden ed. en werkelijk geen enkel alternatief behalve heel hard autochtonen (alleen de mannen natuurlijk) uitscheldend naar de bodem rennen weten te bieden met plannen die voor geen enkel doorsnee mens wenselijk noch betaalbaar zijn. En dat als redelijk verkopen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Bert Bakker
Laat staan die eeuwige focus op raciale, sexuele en andere verschillen om die wig maar te kunnen drijven. Er zijn werkelijk grotere problemen aan de hand maar dat wordt constant ontkend want die lui zitten er zeker niet om problemen op te lossen. Dan hebben ze geen bestaansrecht meer.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie