Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

Publicatie actieplan tegen netcongestie bij huishoudens

Anderhalf miljoen kleinverbruikers kunnen last krijgen van knipperende lampen, storingen en afschakelende omvormers van zonnepanelen.

23 januari 2024
Graafwerkzaamheden in de binnenstad van Den Haag, afgelopen zomer.
Graafwerkzaamheden in de binnenstad van Den Haag, afgelopen zomer.ANP

Het gebeurt nu al: dat lampen beginnen te knipperen omdat de stroomvraag te groot is, dat op zeer zonnige momenten de omvormers van zonnepanelen afslaan omdat de levering aan het stroomnet niet meer houdbaar is, of dat er een storing optreedt door gebrek aan transportruimte in het laagspanningsnet.

Deelprojectleider Aanbesteding Deskundigenpartijen

JS Consultancy
Deelprojectleider Aanbesteding Deskundigenpartijen

Project Ondersteuner

JS Consultancy
Project Ondersteuner

Maar het aantal kleinverbruikers dat dit treft, waaronder vooral huishoudens, kan de komende jaren flink gaan groeien: naar anderhalf miljoen. Dat schrijft Stephan Brandligt, oud-wethouder in Delft, in de Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten. Hij is de onafhankelijk coördinator die, in opdracht van klimaatminister Jetten, een conclaaf aanvoert van netbeheerders, gemeenten, provincies, ministeries en kennisinstellingen. Het resultaat is een plan van aanpak dat moet voorkomen dat straks veel huishoudens met stroomproblemen zitten.

Nooit bedoeld voor verwarming

Met name de meer landelijke gebieden zijn gevoelig voor problemen op het laagspanningsnet, vanwege de minder zware kabels die er in de grond liggen omdat dit deel van Nederland minder dichtbevolkt is. Daar komt bij dat het laagspanningsnet in Nederland nooit bedoeld was om woningen mee te verwarmen, aangezien het Groninger gasveld daar voldoende brandstof voor leverde. 

‘Daardoor volstond het decennialang om de Nederlandse laagspanningsnetten relatief ‘licht’ aan te leggen’, noteert Stephan Brandligt. Dat is nadelig tijdens een energietransitie, waarbij er inmiddels twee miljoen zonnepanelen op woningdaken liggen, er ruim 380.000 privé-laadpunten zijn, en er in 2023 tot misschien wel 170.000 warmtepompen zijn geplaatst.

Het moet robuuster

Dus moet het laagspanningsnet robuuster worden. Zo niet, dan gaan niet alleen de lampen knipperen of de omvormers afslaan, maar kan het ook moeilijk worden om huishoudens of winkeliers van nieuwe of zwaardere aansluitingen te voorzien. ‘Nu al is de wettelijke aansluittermijn van achttien weken amper haalbaar voor de netbeheerders’, schrijft Brandligt. ‘Zonder aanvullende maatregelen kan die termijn gaan oplopen tot vele maanden.’

Eén lastigheid is dat netbeheerders geen helder zicht hebben op de belasting van het laagspanningsnet. Van de transformatorhuisjes is een kwart van sensoren voorzien, en het duurt nog jaren voordat de andere driekwart er ook één heeft. Sinds 11 juli 2023 hebben netbeheerders wel de mogelijkheid om slimme meters in huishoudens af te lezen, op basis van de Gedragscode Slim Netbeheer van de Autoriteit Persoonsgegevens. Maar dan gaat het alleen om informatie over de spanning. Verbruikdata liggen juridisch nog buiten hun bereik. Volgens de actieagenda willen de netbeheerders en het ministerie van Economische Zaken dit veranderen.

Verplichte registratie

Zoals wel vaker gebeurt in de context van de netcongestie, wordt ook in de actieagenda beklemtoond dat netbeheerders en gemeenten nauw moeten samenwerken. In de eerste helft van dit jaar maken netbeheerders bekend hoe ze aan gemeenten meer inzicht in het laagspanningsnet van hun regio kunnen bieden. Vanwege privacygevoeligheid zijn er beperkingen op de hoeveelheid data die gemeenten op dit punt mogen krijgen. In een recente position paper deed de Vereniging van Nederlandse Gemeenten de oproep om dit open te breken.

Iets anders wat in de actieagenda staat: een pleidooi voor de verplichte registratie van nieuwe ‘net-intensieve’ apparaten, zoals laadpalen, warmtepompen, zonnepanelen en koelinstallaties. Vanaf 2026 legt de overheid aan burgers op dat de hybride warmtepomp de nieuwe standaard wordt, in het geval een cv-installatie moet worden vervangen. Onderzocht wordt, aldus de actieagenda, of er samen met die nieuwe standaard ook een registratie van warmtepompen kan komen.

Flexibel gedrag gewenst

Zo lang het laagspanningsnet nog niet is verzwaard, zou het handig zijn als huishoudens zich flexibel opstellen in hun gebruik en productie van stroom. Dit alles om stroompieken te voorkomen. Ter ontlasting van het stroomnet wordt de salderingsregeling afgebouwd, van 2025 tot 2031. Dit wetsvoorstel ligt nu in de Eerste Kamer. Een einde aan deze regeling prikkelt zonnepaneeleigenaars om de zelf opgewekte stroom zelf te gebruiken en niet terug te leveren. Daarnaast onderzoekt adviesbureau Berenschot of het nettarief, dat onderdeel is van de energierekening, gebruikt kan worden om efficiënt gedrag uit te lokken.

Een andere oplossing, in de ogen van onder meer de netbeheerders, is dat niet zozeer de burger zich flexibel opstelt, maar de apparatuur. Het zogenaamde ‘netbewust laden’ zal voor publieke laadpalen al de standaard worden de komende jaren. Het vermogen waarmee een auto van stroom wordt voorzien, reageert in dat geval automatisch op de mate van spanning op het net. Is er op dat moment sprake van een stroompiek, dan daalt het laadvermogen.

Aanstuurbare warmtepompen

Ditzelfde zouden netbeheerders ook graag willen voor de apparatuur die huishoudens gebruiken. Maar dan moeten warmtepompen, zonnepanelen, ventilatie- en koelmachines wel stuurbaar zijn. De meeste zijn dat vooralsnog niet. ‘Het is van belang dat al die apparaten en systemen met communicatieprotocollen op afstand aanstuurbaar gemaakt worden’, schrijft Brandligt. In de nieuwe Renewable Energy Directive van de Europese Unie wordt al verplicht dat nieuwe niet-publieke laadpalen slim kunnen laden. Momenteel wordt ook gewerkt aan een Brusselse Ecodesign-regeling die aanstuurbaarheid van warmtepompen verplicht. Nederland moet dit steunen, volgens de actieagenda, en zo nodig voor de troepen vooruit lopen.

Reacties: 9

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Nico Bos
Toch fijn dat we ruim van tevoren worden geïnformeerd over de onvermijdelijke chaos die ons te wachten staat. (zoals nu in Utrecht Station e.o.) Binnenkort kan de netbeheerder per adres ook je stroom op afstand aan en uit zetten. Dat kon voorheen al met dag - nachtstroom tooncode en een klapper relais.
Hielco Wiersma
Netwerkbeheerders en zonodig Overheden dienen als de wiedeweerga de capaciteit van het stroomnet op veel plekken te verbeteren/verhogen. Zij behoren snel de verantwoordelijkheid te nemen voor hun slechte planning. Huishoudens en bedrijven mogen hiervan niet de dupe worden. Het is niet uitgesloten dat zij schadevergoeding gaan eisen als verantwoordelijke organisaties in gebreke zijn/blijven.
Nico Bos
Jette trekt vandaag zijn keutel in maar het draaien van knoppen in je meterkast staat toch wel degelijk in de actieagenda.
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2024D01745&did=2024D01745
Citaat:
Verplicht congestiemanagement
"Als tijdig uitbreiden van het net niet mogelijk is én voorgaande vrijwillige maatregelen hebben te weinig opgeleverd om overbelasting te voorkomen, dan kan het nodig zijn om kleinverbruikers te verplichten om productie of verbruik aan te passen. Dit komt in de praktijk neer op directe aansturing van apparaten door de netbeheerder (of op basis van een signaal uit het lokale net). Zo’n verplichting kan vorm krijgen als een plicht om deel te nemen aan (niet-) marktgebaseerd congestiemanagement. De proportionaliteit van de maatregel is hierbij van groot belang. Voor kleinverbruikers moet het daarom inzichtelijk zijn wanneer en op welke manier zij met netcongestie te maken krijgen."
T. Simpelmans
Geweldig: verplichte registratie van nieuwe ‘net-intensieve’ apparaten, zoals laadpalen, warmtepompen, zonnepanelen en koelinstallaties.
"Het is van belang dat al die apparaten en systemen met communicatieprotocollen op afstand aanstuurbaar gemaakt worden."

U kunt uw apparaten bij bigbrother@iswatchingyou.nl
Nico Bos
Tja TS, domme politici... geen idee hoeveel equivalente fossiele energie er in het bestaande elektriciteitsnet moet worden overgepompt als vervanging t.b.v. die energietransitie. De laadpalen staan bovenaan in de lijst om te worden afgeknepen.... elke dag met een halflege accu op pad :-). Grappig hoe die overhaaste groene ideologie van Jette staat voor chaos.
Hielco Wiersma
Opslag via batterijen kan voor beperkte tijdelijke oplossingen zorgen maar wie betaalt dan de over het algemeen onrendabele kosten daarvan?
Bovendien zorgt dit niet voor een structurele oplossing. Dus aan de slag met de forse aanpassingen van het stroomnet.
Nico Bos
Mini nucleaire centrales (SMR) worden de toekomst, iedere regio zijn eigen energieproductie. zie
https://www.nucleairforum.be/thema/innovatie/small-modular-reactors
Tinussie Kay
grr.
Nog ff en mensen gaan (noodgedwongen) nog meer hout en andere brandbare zaken stoken.

Transitie moet snel en met alle spoed worden uitgevoerd.
De overheid moet zich hier op focussen i.p.v. zich bezighouden met maatregelen tegen huishoudens.
G.J. Vijge
Schaf dus de komende jaren vooral géén warmtepomp aan als je er warm bij wilt zitten. Laat staan een elektrische auto. Nederland is er blijkbaar gewoon nog niet klaar voor. Eerst moet de opwek en de infrastructuur voor elkaar gemaakt worden, dán kunnen we over, in plaats van omgekeerd en met allemaal privacy gevoelige maatregelen.
Advertentie