Advertentie
juridisch / Nieuws

Gemeenten passief bij creëren moreel besef

Vaak richt gemeentelijk integriteitsbeleid zich op sancties na overtredingen. Informatie voor ambtenaren over de brede aanpak ontbreekt.

23 juni 2022
integriteit shutterstock
Shutterstock

Niet elke gemeente draagt even voortvarend de betekenis van integriteit uit. Vaak is het enkel beleid, gericht op sancties na overtredingen, maar wordt verzuimd de ambtenaren goed te informeren over de bredere aanpak. ‘Een cultuur van naming and shaming is niet de juiste manier.’

Teamleider Ruimtelijke Ordening / Gebiedsontwikkeling

OVER-gemeenten
Teamleider Ruimtelijke Ordening / Gebiedsontwikkeling

Gemeentesecretaris / Algemeen directeur

Bestman · Bestuur & Management in opdracht van Gemeente Hardenberg
Gemeentesecretaris / Algemeen directeur

Worstelen

Na #metoo, de onthullingen over ­misstanden bij The Voice, het ingrijpen binnen de partij Volt en de ­onderzoeken bij D66 en de PvdA is grensoverschrijdend gedrag nog steeds het gesprek van de dag. Maar gemeenten worstelen volgens Geeke Hissink met het onderwerp. ‘Ik krijg er veel vragen over’, zegt de advocaat arbeidsrecht bij Hekkelman. ‘Gemeenten die willen uitdragen: worstel je ergens mee, meld het. Of ze willen uitstralen dat overtredingen niet geoorloofd zijn en melden op intranet dat grensoverschrijdend gedrag onacceptabel is en dat er hard tegen opgetreden wordt.’ Niet de juiste manier, aldus Hissink. ‘Dat is een cultuur van naming and shaming. Je moet eerst het gesprek erover voeren met ambtenaren om later te kunnen handelen.’

Geen gespreksonderwerp

In 20 procent van de noordelijke gemeenten en in 10 procent van de G40-­gemeenten wordt helemaal geen aandacht besteed aan de integriteit van de ambtenaar, blijkt uit de cijfers in een HR-benchmark van Hekkelman Advocaten onder zestig gemeenten. In bijna driekwart van de gemeenten in het zuiden gebeurt dat ‘eens in de zoveel jaar’. ‘Te vaak is het eenmalig, bij indiensttreding of überhaupt geen onderwerp van gesprek’, beaamt Hissink. ‘Daar kom je tegenwoordig niet meer mee weg. Ik zou eigenlijk verwachten dat alle gemeenten er minstens op jaarlijkse basis aandacht aan besteden.’

Kompas

Dat kan op verschillende manieren: initieer het onderwerp tijdens een lunchgesprek of doe het bij een werkoverleg. De frequentie moet omhoog, want niet iedereen heeft er hetzelfde gevoel bij, ervoer Hissink tijdens workshops over integriteit. ‘Het was niet 100 procent die “ja” of “nee” zei bij stellingen of er sprake is van een integriteitsschending. Dus heeft niet iedereen hetzelfde kompas. Daarover moet je het gesprek met elkaar voeren.’

Te vaak is integriteit van de ambtenaar eenmalig gespreksonderwerp bij indiensttreding of überhaupt geen onderwerp van gesprek.

Geeke Hissink, advocaat arbeidsrecht

Tekortkoming

Gemeenteambtenaren hebben na de normalisatie in 2020 hun bijzondere status behouden, die hen beschermt tegen politieke willekeur, maar er ook voor moet zorgen dat ambtenaren integer handelen. De gemeente moet dat concretiseren door integriteitsbeleid te voeren, een gedragscode op te stellen en zorg te dragen voor de aflegging van de eed of belofte bij indiensttreding. Verder staat in de Ambtenarenwet 2017 dat de ambtenaar verplicht is ‘zich als goed ambtenaar te gedragen en de uit zijn functie voortvloeiende verplichtingen moet naleven’. Dat niet doen, is een ‘tekortkoming in het nakomen van de plichten die de arbeidsovereenkomst aan de ambtenaar oplegt’.

Vrijuit

De bijzondere integriteitspositie van de ambtenaar kreeg veel aandacht van de bestuursrechter, maar ook de civiele rechter onderkent die. Van cruciaal belang is dat ambtenaren de gedragscode kennen en dat die in de praktijk én zonder uitzondering wordt gehandhaafd. De rechter hecht waarde aan de eigen verantwoordelijkheid van de gemeenteambtenaar, maar: daar waar het (sanctie)beleid niet werd gehandhaafd, gingen de ambtenaren vrijuit.

Gedragsregels

Dat is althans een van de inzichten van Hekkelman. ‘Wanneer je als gemeente de gedragsregels nooit zo duidelijk hebt uitgesproken en je staat dan bij de rechter met een betoog dat een ambtenaar moet worden ontslagen omdat hij zich er niet aan houdt, dan is de eerste vraag van de rechter: waaruit blijkt dat de werknemer die gedragsregels ook daadwerkelijk kent? Je moet dat als gemeente kunnen onderbouwen. Zelfs met klip-en-klare zaken als diefstal moet je ervoor zorgen dat mensen weten wat er van ze wordt verwacht en hoe ze zich moeten verantwoorden.’

Lees het hele verhaal in BB12, die eind deze week verschijnt (inlog)

Plaats als eerste een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Advertentie