of 59147 LinkedIn

Wie houdt de Grondwet overeind?

Laat ik het meteen maar toegeven: er gaan dagen voorbij waarop ik niet aan de Grondwet denk. Nu leidt onze Grondwet ook een kalm en onomstreden bestaan, zeker vergeleken met die van veel andere landen. De Nederlander gaat voor zijn constitutie misschien niet de barricaden op, maar hij zou hem ook niet willen missen.

Zo leek het althans tot een paar weken geleden. Toen deed zich iets voor dat bij mij de vraag opriep of de volksvertegenwoordiging de Grondwet überhaupt nog serieus neemt.

 

Ik doel op de parlementaire behandeling van het initiatief-wetsvoorstel Huis voor klokkenluiders. Dat wetsvoorstel wil de voorwaarden voor het aankaarten van ernstige maatschappelijke misstanden verbeteren. Er komt een Huis voor klokkenluiders dat meldingen onderzoekt. Ook kunnen klokkenluiders en andere melders rekenen op extra rechtspositionele bescherming. Het is een wetsvoorstel dat in een behoefte voorziet. Dat heeft in het verleden bijvoorbeeld de bejegening van klokkenluider Fred Spijkers (ondeugdelijke mijnen bij Defensie) op pijnlijke wijze duidelijk gemaakt. Lof dus voor de indieners van het voorstel en dan met name voor hun gangmaker, SP-kamerlid Van Raak.

 

Maar alle goede bedoelingen ten spijt, kleeft er één wezenlijk bezwaar aan het wetsvoorstel: het is in strijd met de Grondwet. Het voorstel brengt het Huis voor klokkenluiders onder bij de Nationale Ombudsman en daarmee ook de bevoegdheid om meldingen over misstanden te onderzoeken. Dat zou op zich een begrijpelijke keuze zijn, mits het wetsvoorstel zich beperkte tot mogelijke misstanden binnen de overheid. Maar dat is niet het geval. Ook de hele private sector kan onder de loep worden genomen. Dat is een principieel verschil ten opzichte van de kerntaak die art. 78a Grondwet aan de Ombudsman toebedeelt: ‘onderzoek naar gedragingen van bestuursorganen’. Voor de minister van BZK was dit een belangrijke reden namens het kabinet de Tweede Kamer te adviseren het voorstel in die vorm niet aan te nemen.

 

De initiatiefnemers toonden zich echter ongevoelig voor de kritiek. Zij veinsden geen strijdigheid met de Grondwet te zien. Het eerste argument was dat de wetgever eerder had toegelaten dat de bij de Nationale Ombudsman ondergebrachte Kinderombudsman ook particuliere organisaties onderzoekt. Klopt, maar die uitbreiding ziet alleen op die bedrijven en instellingen die een bij wet geregelde taak ten aanzien van jeugdigen uitoefenen. Dat is iets wezenlijks anders dan een bevoegdheid om ook de integriteit van bijvoorbeeld Akzo Nobel, Philips, Multivlaai of Greenpeace te onderzoeken.

 

Het andere hoofdargument waarom de gekozen constructie door de beugel zou kunnen is een juweeltje van redeneerkunst. Omdat ernstige misstanden in de private sector het publieke belang raken, wordt het onderzoeken naar die misstanden vanzelf een publieke taak die dus bij de Nationale Ombudsman thuishoort. Tja, zo bezien is alles en iedereen openbaar bestuur. Dat neemt niet weg dat de grondwetgever een duidelijke beperking heeft aangebracht in het soort instantie waar de Nationale Ombudsman zich op richt.

 

Blijkbaar wilden de indieners van het wetsvoorstel zo graag een Huis voor de Klokkenluider, dat ze gretig over de constitutionele bezwaren heen zijn gestapt. Het resultaat is integriteitsbevordering op ongrondwettelijke grondslag. Hoe verzin je het? Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft er afgelopen december mee ingestemd.
 

Dat roept de vraag op wie zich eigenlijk nog verantwoordelijk voelt voor de naleving van Grondwet. De rechter mag wetten niet aan de Grondwet toetsen, de Tweede Kamer wil het blijkbaar niet. De Eerste Kamer is nu aan zet. Zal de chambre de refléxion bereid zijn de Grondwet te hulp schieten? Het jaar is nog jong maar er gloort nu al een politiek-constitutionele thriller.

 

Harm Brouwer is voorzitter van de Onderzoeksraad Integriteit Overheid

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Anoniem op
In Nederland vinden misdaden plaats die vergeleken worden met de misdaden uit de tweede wereld oorlog.
(M Rich, P Mooring)
Nieuwe stralings wapens worden in alle vrijheid zonder enige vorm van toezicht op (vaak goed opgeleide) mensen, het is een jungle.

Dit is geen 'Alex-Jones' komplot, dit gebeurt elke dag in Nederland, meetbaar. Het wegkijken van politie en justitie van deze issue is een bedreiging op zich zelf aan het worden. Mensen worden letterlijk gefolterd in Nederland, voor het eerst weer sinds wo II en er wordt geen onderzoek naar gedaan. Waarom niet? Sinds wanneer kijken we de andere kant op bij evidente georganizeerde misdaad, wie er ook achter zit?
Door Aegolius cs op
Wordt het langzaamaan niet tijd de omissie van Thorbecke, recht te zetten door het in te stellen van een grondwettelijk toetsorgaan als ’n Constitutioneel Hof? Wel bekend in andere “democratieën”.
Door Ed Stevenhagen (Analist) op
Maar als ook de kieswet het nakijken krijgt!

Ik heb een reactie gegeven op:
https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milie …

Een totale melt-down van het democratische proces
---------------------------------------------------------------------
Er worden door mij misstanden geconstateerd bij de verkiezingen in 2012 te Zoetermeer. De ernstigste is dat men 200 blanco stembiljetten mist terwijl men al aan het tellen is en lopende de telling een nieuw protocol schrijft om de aantallen kloppend te krijgen.
Bezwaar bij de burgemeester van Zoertermeer, hoofdstembureau Leiden, de Kiesraad, de commissie van Geloofsbrieven, Binnenlandse Zaken, de ombudsman blijken niets op te leveren.
Ze werken allemaal actief mee om in de verslaglegging NIETS op te nemen.
Ook de Tweede Kamer wordt dom gehouden.

Zelfs de Nationale Ombudsman stelt op zo'n moment weinig voor wanneer het in mijn ogen over zo'n ernstig falen van ons democratisch systeem gaat.

Niet dat er 200 stembiljetten onverklaarbaar weg zijn, maar dat op zo'n moment iedereen in het systeem "meewerkt" om het hele proces tot aan de Tweede Kamer te frustreren en vooral niets vast te leggen.

In Zoetermeer was daar voor nodig dat ik niet gehoord werd zodat men geen kennis hoefde te nemen van de vastgestelde overtredingen. Ook weigerde men op het stadhuis op last van de griffie een ontvangstbevestiging te geven van mijn klacht die ik schriftelijk wilde indienen. Maar ook het stembureau weigerde mijn klachten op te nemen in het protocol, Mijn brief werd gepostdateerd om, op aanraden van de Nationale Ombudsman, mij binnen een reeds verstreken termijn, toch noch te horen. Een concept van het verslag vol onwaarheden als verslag werd gepresenteerd. Mijn opmerkingen werden separaat beantwoord en worden los van de hoorzitting gearchiveerd. Niemand zal en mag het ooit weten.

Nee zelfs het Ministerie van Binnenlandse zaken toont zich machteloos. En de commissie van geloofsbrieven reageert pas na een herhaald verzoek daartoe. Gezien de uitvoerige documentatie (foto's en email) geven zij toe dat er ernstige fouten zijn gemaakt. Maar het is mosterd na de democratische maaltijd.

Als de Kieswet en de handhaving van de Kieswet op zo'n wijze door vele partijen wordt overtreden, heeft het dan wel zin om je af te vragen of de Grondwet nog waterpas en overeind staat.

De integere overheid, bestaat die wel ?
Wanner er geen gronden meer zijn om een Kieswet te handhaven wat betekent dan nog een Grondwet.
Door Stokje op
Laat Brouwers eerst eens naar de hoofdlijn van het voorstel kijken, alvorens te leuteren over juridische futuliteiten. En dat door een man die ooit de hoogste baas van het Openbaar Ministerie was.
Door I. Jansen (-) op
Jammer dat dit het niveau is waarop van de zijde van een organisatie die een kennelijk belang bij een andere uitkomst heeft, op het wetsvoorstel wordt gereageerd. Het gaat hier toch om niet meer en niet minder dan een interpretatie van de Grondwet. Dat die naar de smaak van de voorzitter van de Onderzoeksraad te ruim is uitgevallen, begrijp ik, maar dit wettigt nog niet de conclusie dat er van strijd met de Grondwet sprake is.
Door Si-to-jen (Burger) op
De opmerkingen van Brouwer zijn op zich juist, maar wat mij altijd opvalt met commentaar uit de 'bestuurshoek' is dat men zelf nooit met een voorstel komt, wanneer het een klemmend probleem betreft, maar heel goed weet wat een ander verkeerd doet, als die wel met een oplossing komt. Het probleem (nu) van de klokkenluiders speelt immers al lang en nooit kwam de regering (een kabinet) met een voorstel. De lotgevallen van Bos spreken boekdelen. Hij werd uiteindelijk zelf vervolgd, hoewel geen heilige natuurlijk, maar de bouwbedrijven doen al weer vrolijk zaken met dezelfde overheden.
Veiliger is het helemaal niets te melden, want het levert doorgaans alleen maar problemen op en het zevenkoppig monster (overheid en private belangen) is toch niet te verslaan.
Om die reden zie ik ook geen heil in een rechterlijke toetsing van de formele wet aan de Grondwet. Laat het primaat van toestsing nu maar liggen bij de volksvertegenwoordiging, die is in ieder geval gekozen. Ach, en fouten maken zij bij de rechterlijke macht ook voldoende. Om van al dan niet bewuste rechtsdwalingen maar te zwijgen.
Door Singelsma (ambtenaar EU) op
Tsja, de Nederlandse Grondwet verdient natuurlijk niet de schoonheiodsprijs. Lees ook mijn stuk:http://singelsma.com/2012/10/04/de-nederlandse-g …
De NL grondwet voorziet inderdaad niet in een toetsing van wetgeving aan de Grondwet. In dit geval zou een rechter binnen de kortste keren een einde maken aan deze wet. Maar de politiek in Nederland heeft altijd de ruimte willen houden om niet te worden beperkt door een grondwet. Dan moet de functie van Grondwettelijk Hof worden verzorgd door de Raad van State en de eerste Kamer.
Dit is een mooi voorbeeld waarom NL een Grondwettelijk Hof nodig heeft, namelijk om de Rechtstaat te beschermen tegen de waan van de dag van de Tweede Kamer. De wet van Noten geeft nameloijk weinig hoop dat de eerste Kamer het doet, en de RvS geeft alleen maar advies.