of 64120 LinkedIn

ROB: Volop vraagtekens bij herijking gemeentefonds

Ja, geld van het rijk moet nodig beter worden verdeeld over de gemeenten. Maar of dat ook daadwerkelijk gebeurt met de voorgenomen herijking van het gemeentefonds is volgens de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) lang niet zeker.

Ja, geld van het rijk moet nodig beter worden verdeeld over de gemeenten. Maar of dat ook daadwerkelijk gebeurt met de voorgenomen herijking van het gemeentefonds is volgens de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) lang niet zeker.

Het verdeelvoorstel roept op dit moment nog veel vragen op, aldus de Raad in een zogeheten tussenbericht aan Binnenlandse Zaken. Op liefst 25 punten vraagt de ROB het ministerie om nadere toelichting, alvorens tot een advies te kunnen komen. De adviesraad zet zowel vraagtekens bij de onderbouwing als bij de uitkomsten.

 

Contra-intuïtief

Het gemeentefonds dient ervoor dat elke gemeente een gelijkwaardige financiële uitgangspositie heeft. Anders gezegd, als elke gemeente dezelfde lastendruk zou kennen, dan zou elke Nederlander van hetzelfde voorzieningenniveau kunnen genieten. Verschillen daarin kunnen, maar zijn dan niet een gevolg van rijksbeleid, maar een gevolg van lokale keuzes – bijvoorbeeld door meer of minder lokale belasting te heffen.

Kijkend naar de uitkomsten van het verdeelvoorstel, valt de Raad echter op dat een aantal daarvan ‘contra-intuïtief’ of in ieder geval niet zijn uit te leggen. Dat geldt dan met name voor het sociaal domein. Daarin valt bijvoorbeeld een grote groep gemeenten met negatieve herverdeeleffecten op, terwijl die niet bekend staan als gemeenten met weinig problematiek of lage kosten dan wel een hoog vermogen te voorzien in eigen inkomsten.

 

Systeemwereld

Waar er grote verschillen zijn, is het volgens de ROB van belang die te begrijpen om een oordeel te kunnen vellen of die verdedigbaar en verklaarbaar zijn. En dat is lang niet altijd het geval. ‘Vooralsnog lijkt de systeemwereld de leefwereld niet goed te representeren’, aldus de Raad. ‘Er lijkt een verschil tussen leefwereld en systeemwereld te zijn. Mogelijk is de perceptie van de leefwereld onjuist, maar dan moet de systeemwereld dit kunnen verklaren. En die verklaring ontbreekt.’

 

Nog meer vragen

De Raad wil inzicht in de inhoudelijke onderbouwing van de uitkomsten van de verdeling. De kritiek is dat die uitleg tot nog toe vooral technisch van aard is geweest. Op 25 punten wordt daarom om nadere uitleg gevraagd, waarbij de ROB niet uitsluit dat er nog meer vragen kunnen volgen. De antwoorden, zo maakt de Raad duidelijk, moeten bijdragen aan een verdeelvoorstel dat boven redelijke twijfel is verheven is.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
@Birnie Janssen (Ambtenaar). Zoals ik al eerder opmerkte ontkom je niet aan een ingewikkeld verdelingssysteem. Zie mijn eerste twee opmerkingen hieronder. Het is allemaal minder gemakkelijk dan je denkt door afwijkende lokale situaties en dan heb ik het nog niet eens over de (beperkte) lokale ambtelijke- en politieke beïnvloeding van uitvoeringsprocessen in iedere gemeente afzonderlijk bij het medebewind. Ook voor het medebewind kan je dus niet iedere gemeente 100% compenseren, tenzij de kosten zich op alle onderdelen op een gemiddeld niveau bewegen, maar ook daar zal je uitschieters aantreffen.
Op zichzelf hoeft een nieuw verdelingssysteem niet moeilijk te zijn al je per gemeente alle afwijkende ingrediënten via een afzonderlijke waardering in een overzicht weet te brengen. Door het totaal beschikbare bedrag daarop los te laten krijg je de verdeling. De hamvraag is natuurlijk wel welke ingrediënten wel en welke niet in de verdeling moeten worden meegenomen.
Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
@De Vries: het gemeentefonds is complex? Dat is geen gegeven, dat is zo gecreëerd. Met een verdeelmodel trachten ze eerlijk te verdelen. Dat maakt het ingewikkeld, maar ga je uit van wat de gemeente daadwerkelijk als beleidsvrijheid heeft zou het veel simpeler zijn. Medebewind kan je gewoon 100% kostendekkend afrekenen. Maar dat is dus een keuze en die politieke wil is er niet en wordt in leven gehouden door adviseurs die er zelf goed aan verdienen.
Door Henk Donkers op
Ik snap het niet.
Dit proces loopt al twee jaar. Dat is dus twee jaar onzekerheid voor de voor of nadeelgemeenten (vooral de nadeelgemeenten)
Aan deze nieuwe berekeningen zijn heel veel overleggen vooraf gegaan met ambtenaren, adviseurs, adviesbureaus. statistici en wetenschappers van de beide adviesbureaus.
Nu blijkt dat het niet is uit te leggen.
Waarop zijn de berekeningen dan gebaseerd?
Is er dan broddelwerk geleverd door de rekenaars of is het politiek niet haalbaar?
Kennelijk werkt dus een objectief systeem niet goed. en moeten we het op een nadere manier verdelen.
Beetje jammer van de twee jaar onrust.
Naar mijn bescheiden mening moet er gewoon meer geld beschikbaar komen voor het sociaal domein.
We hebben nu alleen een wetenschappelijk onderbouwde methode om de armoede en tekorten te verdelen.
Door de vries (ambtenaar) op
Bij de verdeling van het GF is een efficiency-prikkel niet toegestaan. Is ook nergens goed voor. Het kan ook niet wat het GF en de verdeling daarvan is niet bedoeld om 'kostendekkend' te zijn; het is geen optalsom van allemaal budgetten en budgetjes voor wetje zus of wet zo. Daar hebben we andere geldstromen (het gaat hier om de Algemene Uitkering) uit het GF. De verdeling van het GF is complex maar is bovendien ook razend belangrijk omdat gemeenten voor het overgrote deel van de inkomsten er afhankelijk van zijn.
Door Spijker (n.v.t.) op
@Birnie Janssen. Een centraal registratiesysteem is inderdaad logisch. Daarvoor pleitte ik reeds voorafgaande aan de invoering van de WMO en de Jeugdzorg. Helaas is daarvoor toen weinig steun van derden ondervonden. Het invoeren van een centraal uitvoeringssysteem is mogelijk; alleen is de input in zekere mate altijd subjectief door ambtelijke - en politieke beïnvloeding. Sommige gemeenten hebben o.a. ook hun ambtelijke organisatie opgetuigd als een 'kind met een waterhoofd'. Volledig gelijke behandeling van iedere burger is dan ook welhaast onmogelijk. Als via onderzoek blijkt dat gemeenten onder normale omstandigheden en bij gemiddelde besluitvorming op het Sociaal Domein tekorten hebben behoort het Rijk -mede gelet op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur- gewoon tot 100% te compenseren. Blijkens enkele eerdere voorbeelden variëren de gemeentelijke uitgaven op het sociaal domein tussen de ca. 40 - 50% van de totale uitgaven.
Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
@Spijker: wanneer het Rijk wetten bedenkt, zoals die voor die voor uitkeringen , WMO en de BRP zou het volstrekt logisch zijn wanneer ze ook een centrale registratie en uitvoeringssysteem beschikbaar zouden stellen. Dan zijn de gemeenten het decentrale loket en is er een gelijke behandeling voor elke burger mogelijk. Anno 2021 zou dat moeten kunnen. En ja een kleine prikkel aan de gemeenten om efficiënt te werken mag er best in zitten. Maar het is pervers om rijksbudgetten over de schutting te gooien met 25% efficiency korting omdat je als rijksoverheid niet meer uitkomt met je budget. Ergo een ordinaire bezuiniging over de schutting kiepert richting gemeenten.
Door Spijker (n.v.t.) op
@Birnie Janssen (Ambtenaar). Interessante benadering, maar het legt onvoldoende relatie tussen de noodzaak voor gemeenten om doelmatig en efficiënt te werken bij de uitvoering van wetgeving. Bovendien houdt het geen rekening met andere factoren (regionale publieke kosten, bestuurskosten, grondstructuur (water, zand, klei, veen) en daarmee samenhangende infrastructuur etc.). Kortom, het is complexer dan men denkt.
Door Spijker (n.v.t.) op
Een nieuwe verdeling zonder repercussies (voordeel dan wel nadeel) voor een aantal gemeenten is onmogelijk. Alles draait om een zo rechtvaardig mogelijke verdeling met een overgangsregeling (denk aan algemene beginselen van behoorlijk bestuur). Overigens kan je het ook zo beoordelen dat gemeenten die nadeel zullen ondervinden in feite al jarenlang een te groot aandeel uit het Gemeentefonds hebben gehad.
Door zipje op
Hulde voor de reactie van Bimie Janssen. Moeilijker dan dat is het niet. Maar het rijk lijkt daar maling aan te hebben en stelt geregeld minder geld ter beschikking dan er voor de uitvoering nodig is.
Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
‘Vooralsnog lijkt de systeemwereld de leefwereld niet goed te representeren’. Wat een ingewikkelde manier om te zeggen dat: elk model een versimpeling van de werkelijkheid is, met alle gevolgen van dien. Maar de kern van het probleem is niet het model maar een dieperliggende bestuurlijke opvatting. Namelijk dat het Rijk wetten met een beperkte beleidsvrijheid gewoon simpelweg 100% zou moeten bekostigen. En dat er voor zaken met beleidsvrijheid, gemeentelijk beleid, er voldoende belastingruimte moet zijn om dit te bekostigen. Dan weet elke burger ook waarvoor hij / zij betaalt. Simpel en rechtvaardig en dus onrealistisch?

Vacatures

De nieuwste whitepapers

Van onze partners