of 59318 LinkedIn

Gemeentefonds niet meer van deze tijd

De manier waarop het rijk de gemeenten bekostigt is niet meer van deze tijd. Nog deze kabinetsperiode moet een begin worden gemaakt met een grondige herziening. De grote opgaven op het gebied van klimaat en energie vragen om andere, meer gelijkwaardige verhoudingen tussen het rijk en de gemeenten. Dat stelt de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) in een advies over de herverdeling van het gemeentefonds.

De manier waarop het rijk de gemeenten bekostigt is niet meer van deze tijd. Nog deze kabinetsperiode moet een begin worden gemaakt met een grondige herziening. De grote opgaven op het gebied van klimaat en energie vragen om andere, meer gelijkwaardige verhoudingen tussen het rijk en de gemeenten.

Dat stelt de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) in een advies over de herverdeling van de uitkering uit het gemeentefonds. Die verdeling van de algemene uitkering is in de loop der jaren scheefgegroeid, waarbij sommige gemeenten te veel en andere gemeenten te weinig geld krijgen uit Den Haag. De fondsbeheerders, de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën, bereiden een herijkingsoperatie voor om die onevenwichtigheid te repareren en vroegen de ROB daarop om advies.

 

Sociaal domein

Sec een herverdeling biedt volgens de onafhankelijke adviesraad echter ‘geen oplossing voor de structurele onevenwichtigheid in de bestuurlijke en financiële verhoudingen tussen het rijk en de gemeenten.’ Er zal in samenhang ook moeten worden gekeken naar hoe het rijk omgaat met beleid dat ze heeft gedecentraliseerd – lees het sociaal domein. De beoogde herverdeling is, hoewel noodzakelijk, volgens de Raad zeker niet de oplossing voor de budgettaire tekorten in die hoek.

In de komende kabinetsperiode zal wat betreft de adviesraad bijvoorbeeld de balans moeten worden opgemaakt of en in hoeverre de bekostiging van het sociaal domein – via het gemeentefonds – past bij de principes van de rest van de algemene uitkering, die gebaseerd is op relatief veel beleidsvrijheid en voorzieningen met lokale uitstraling. De gedecentraliseerde zorgtaken lenen zich misschien wel niet voor een groot verschil in beleid tussen gemeenten.

 

Onevenwichtig

Voor een toekomstbestendig stelsel van financiële verhoudingen, dat recht doet aan een ontwikkeling naar meer gelijkwaardige bestuurlijke verhoudingen, zijn de komende kabinetsperiode bovendien ‘meer strategische aanpassingen’ nodig. ‘Zonder die aanpassingen blijft er sprake van een structurele onevenwichtigheid’, aldus de Raad.

Gedacht wordt daarbij in elk geval aan het nader overdenken van een splitsing van het huidige gemeentefonds in een klassiek deel voor meer collectieve lokale voorzieningen met relatief veel beleidsvrijheid en een brede sociaal domein uitkering met herkenbare onderdelen voor meer persoonlijke voorzieningen waarbij de beleidsvrijheid van gemeenten beperkt is. Zo zou ook de normeringsystematiek zich lenen voor een aanpassing, zodat gemeenten niet meer gedurende het lopende begrotingsjaar geconfronteerd worden met onvoorziene financiële gevolgen als gevolg van onderbesteding bij het Rijk. En, last but not least, acht de Raad een verschuiving van rijksbelastingen naar meer mogelijkheden voor lokale belastingen en heffingen wenselijk.

 

Voortvarend

Het adviesorgaan benadrukt dat de voorbereidingen voor dergelijke fundamentele veranderingen nog in deze kabinetsperiode ‘met grote voortvarendheid’ moeten worden gestart. Dit gelet op de grote opgaven voor het openbaar bestuur in de komende jaren op terrein klimaat en energie. ‘Het gaat hier om meer strategische overwegingen die om een samenhangende oplossing vragen. Dit in het bredere perspectief van de bestuurlijke ontwikkelingen’, aldus de Raad. Het plan is om de komende periode de genoemde onderwerpen nader uit te werken in een advies voor de middellange termijn met het oog op de komende kabinetsperiode.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Petra op
In elk geval zou m.i. onderbesteding van het rijk hoe dan ook geen invloed meer moeten hebben op de uitkering aan de gemeenten.

Daar valt niet tegenop te begroten.
Door doeterniettoe (-) op
Het lijkt er veel op dat de problemen a.g.v. het sociale domein duidelijk(er) hebben gemaakt dat het gemeentefonds aan een grondige revisie of misschien zelfs wel vervanging toe is. Een scheiding an sich kan werken, maar ook zorgen voor verschillende financiële werelden naast elkaar die vroeg of laat voor scheefgroei en rechtsongelijkheid zorgen.
Wellicht is een andere vorm ook mogelijk, waarbij centraal (het Rijk) zorgt voor een minimum en lokaal/regionaal voor een couleur locale gezorgd kan worden.
Door Spijker (n.v.t.) op
Verschuiving van rijksbelastingen naar lokale belastingen is m.i. alleen mogelijk als de bureaucratische en subjectieve WOZ/OZB-wetgeving overboord gaat. Dit lokale instrument zou dan moeten worden vervangen door een bedrag per inwoner.
Voor bedrijven zou e.e.a. bijv. kunnen worden gezocht in de bruto-omzet en het aantal personeelsleden.
Door Mark op
Klinkt als een goede oplossing. Een knip tussen het sociaal domein incl. de uitkeringen met vaste regels gelijk voor elke gemeente en gefinancierd door het rijk en de rest van het gemeentefonds.
Door Frits op
Hmm, net nu we jaren van trap-af hebben gehad lijkt het me niet het uitgelezen moment om ‘met grote voortvarendheid’ een stelselwijziging door te voeren. Laten we als gemeenten de komende jaren, wanneer we een laagconjunctuur inschieten en de rijksoverheid anticyclisch gaat spenderen, profiteren van de 'trap-op' en daarná het stelsel wijzigen. Hebben de gemeenten misschien de kans hun reserves weer op een gezond niveau te krijgen.

Verder lijkt me een een verschuiving van rijksbelastingen naar meer mogelijkheden voor lokale belastingen en heffingen juist onwenselijk. De impact van verschuiving in het lokale politieke spectrum wordt dan voor voor inwoners zó groot dat het onmogelijk wordt om daarop te anticiperen.

Vacatures

De nieuwste whitepapers

Van onze partners