Het kabinet zet nieuwe onderzoeken uit die moeten leiden tot een nieuwe verdeling van de miljarden uit het gemeentefonds. Dat schrijft minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken aan de Tweede Kamer. De onderzoeken starten in december van start gaan en moeten de opmaat vormen tot een definitieve herijking van het fonds en beter aansluiten bij de gemeentelijke praktijk.
Kabinet start nieuwe onderzoeken naar herverdeling gemeentefonds
De nieuwe verdeling van de miljarden uit het gemeentefonds moet beter aansluiten bij de gemeentelijke praktijk.
Heerma zet daarmee een nieuwe stap in het langlopende discussie over het verdeelmodel van het gemeentefonds. Dit voorjaar trapte de bewindspersoon nog op de rem, omdat de voorgestelde plannen niet konden rekenen op steun van onder meer de Raad voor het Openbaar Bestuur en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De voorgestelde invoering per 1 januari 2027 werd daarom met twee jaar uitgesteld. De bedoeling is nu dat het nieuwe model per 1 januari 2029 wordt ingevoerd.
Slag om de arm
Heerma houdt in de Kamerbrief wel een slag om de arm: voor het zover is, moeten eerst de onderzoeken zijn afgerond, en moeten er positieve adviezen liggen van de ROB en de VNG. Bij de voorjaarsnota in 2028 hakt de bewindsman definitief de knoop door en wordt duidelijk of de herijking per 2029 doorgaat.
De miljarden uit het gemeentefonds worden verdeeld aan de hand van nu 54 maatstaven. Die sluiten niet allemaal meer goed aan bij de praktijk. De herijkingsoperatie moet niet alleen leiden tot een betere verdeling van het geld over de – nu nog – 342 gemeenten, maar de uitkomsten moeten ook uit te leggen zijn voor gemeenten. Het lukte echter nog niet om tot ‘begrijpelijke maatstaven’ te komen, schreef Heerma afgelopen mei aan de Tweede Kamer.
Struikelblok
Belangrijkste struikelblok was de verdeling van de gelden in het sociaal domein en de jeugdzorg. In het voorstel dat afgelopen mei van tafel ging, waren de uitkomsten nog niet goed uit te leggen. Een van de drie onderzoeken richt zich op de vraag hoe er wel tot een betere verdeling kan komen van de gleden voor jeugdzorg, Wmo en de sociale basisvoorzieningen. Het kabinet wil die clusters in samenhang bekijken, omdat gemeenten dat in de praktijk ook doen. Heerma benadrukt nu dat in de onderzoeken gezocht zal worden naar maatstaven die ‘inhoudelijk logisch samenhangen met de praktijk van gemeenten in hun relatie tot professionals en inwoners in het betreffende domein’.
Het tweede onderzoek richt zich op de vraag hoe de andere inkomsten van gemeenten, zoals de lokale belastingen, beter verrekend kunnen worden met de inkomsten uit het gemeentefonds. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de parkeerheffing, de toeristenbelasting en de onroerendzaakbelasting (ozb).
Het derde onderzoek gaat over de manier waarop de gelden voor onderwijs, participatie en openbare orde anders verdeeld kunnen over de gemeenten. Dat komt omdat een aantal definities is gewijzigd.
ROB-onderzoek
De onderzoeksvragen zijn nog niet definitief vastgelegd. Eind dit jaar komt de ROB nog met een eigen onderzoek naar de herijking. Als dat rapport aanleiding geeft om de onderzoeksopdracht aan te passen, zal Heerma dat doen, zo schrijft hij.
Het kabinet stelt ook twee commissies in, die de onderzoeken zullen begeleiden, de eerste voor het sociaal domein, de tweede voor de twee andere onderzoeken. Het is de bedoeling dat de VNG en de ROB hier ook aan deelnemen.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.