Advertentie
carrière / Column

Lef

Overheidsorganisaties vragen steeds meer lef van hun ambtenaren. Lef is staan voor wat juist is en daar naar handelen. Maar organisaties moeten ook de ruimte geven om fouten te maken, want dat hoort ook bij lef tonen.

18 februari 2016

“Leven is het meervoud van lef”, aldus Loesje. Dat impliceert natuurlijk dat lef het enkelvoud is van leven, maar dat klinkt dan weer een stuk minder. En toch, lef is hét trendwoord van dit moment in ambtenarenland. Ofwel “je moet ballen hebben”, zoals Martijn Aslander het fenomeen onlangs benoemde in Reuring!Café. Een interessant alternatief, maar ik betwijfel of die term algemeen inzetbaar is.

Ook in het buitenland is lef in. Daar wordt van ambtenaren “boldness” verwacht. Met een o wel te verstaan, anders is het opnieuw te gender-specifiek. Janet Hughes, een Britse collega, bepleit dat lef een kernwaarde van ambtenaren zou moeten zijn. Haar stelling: bestaande waarden als “impartiality, objectivity, integrity and honesty” blijven natuurlijk belangrijk, maar om echt maatschappelijke impact te hebben is meer nodig. Lef dus.


Onlangs is voor de provincie Zuid-Holland een profiel gemaakt van de ideale ambtenaar. "Ondernemend en netwerkvaardig" waren de cruciale woorden daarin. "En ook lef!", stond er meteen achter. Om maatschappelijk resultaat te boeken moet je de juiste partners vinden en met hen de samenwerking aangaan. Dat vraagt inderdaad een ondernemende houding en netwerkvaardigheden, maar lef? Waarom “ook lef”?


Lef hebben betekent dat je iets in jezelf moet overwinnen: een angst of twijfel. Blijkbaar menen steeds meer organisaties dat er belemmeringen zijn die overwonnen moeten worden. Waar liggen die belemmeringen dan? In de buitenwereld, die inderdaad steeds beter weet wat ze wil en dat ook steeds duidelijker (en agressiever) kenbaar maakt? Dat zou wellicht terecht zijn, maar dat is niet de context waarin ik die roep om lef gebruikt zie worden.


Rijkswaterstaat vindt lef ook belangrijk. Daarom hebben ze hun vergaderl … “future center” in Utrecht zo genoemd. In hoofdletters zelfs (maar zonder uitroepteken gelukkig). LEF is geen afkorting, zo wordt mij desgevraagd op het hart gedrukt. “Het staat voor durf. LEF is pionieren en pioniers hebben LEF.” Dus als je wil pionieren, als je van de gebaande paden af wil wijken, als je het anders wil doen dan hoe het altijd gedaan is, dan heb je lef nodig.


Kortom, dat lef heb je nodig om tegen bestaande regels en gewoonten in te gaan. Als je iets nieuws wil proberen, een frisse aanpak of innovatieve oplossing, dan is dat blijkbaar een gedurfde keuze. Je neemt een risico. Je verlaat de veilige haven.


Die roep om ambtenaren met lef is begrijpelijk. De wereld om ons heen verandert steeds sneller en organisaties hebben moeite om het tempo bij te benen. Elke overheidsorganisatie wil “wendbaar” worden en kunnen inspelen op de “dynamiek van de samenleving”, maar allen worstelen ze met de manier waarop. Bestaande structuren laten zich moeilijk kantelen. Daarom vestigen ze hun hoop op de pionierende ambtenaar, de ambtenaar met lef.


Lef hebben voelt echter nog steeds alsof je iets onoirbaars aan het doen bent, iets wat niet bij je werk hoort, alsof je buiten de lijntjes kleurt. Dat moet veranderen. Lef is het nieuwe normaal. Lef is staan voor wat juist is en daar naar handelen. Als je als overheid ambtenaren met lef wil, dan moet er ook ruimte zijn om fouten te maken. Dan moet het risico niet bij de ambtenaar liggen, maar moet je als organisatie veiligheid bieden.


Ambtenaar met lef, je land heeft je nodig! En je organisatie zeker. Denk eens mee: Wat kunnen organisaties doen om die veiligheid te bieden? Hoe brengen we dat lef tot leven?

Reacties: 24

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Ellen de jongh / trainer/teamcoach
Ik zie dat lef soms negatieve associaties heeft: regels overtreden, opschepper, weinig vertrouwen in politiek, respectloos, grote mond. Misschien is lef wel: niet wachten op de veiligheid binnen organisaties. Voor mij staat lef voor creativiteit en mogelijkheden verkennen en deze openlijk in de organisatie durven bespreken. Als ambtenaar betekent het niet klakkeloos doen wat gezegd wordt, maar input brengen, zicht op diverse geluiden in de samenleving, je mening vormgeven en je manager en bestuurder ermee durven confronteren. En manager, bestuurder, durf je hiervoor open te stellen, ga het gesprek aan. Een directieve manier van leidinggeven kan monddood maken, durf vragen te stellen. Lef is niet risico's nemen vanuit angst, maar ondanks angst. Lef leven met elkaar kan met plezier en respect.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Niels / Ambtenaar
@Wendy....Ik heb het! :)
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Josien
Door de beleidsvrijheid,het netwerken en het te grote lef zie je dat het geen goede eigenschap is het heeft de burger sinds de decentralisatie veel persoonlijke schade gebracht.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hans Damen
Wat wij nodig hebben is Lef.. Hoorden we jaren geleden ook al. Maar wat doet de overheid echt met lef? Wie beloont lef? Tijd voor een BB-serie en een top 10 ambtenaren met lef?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Maarten Post / Beleidsadviseur
Goed dat we deze discussie voeren! We hebben nog wel een weg te gaan. Met lef je werk doen, buiten de gebaande lopen betekent ook dat je fouten moet mogen maken. En dat vraagt om een omgeving die dat accepteert en van die fouten wil leren. Dat geldt niet alleen voor het ambtelijk apparaat: ook bestuurders hebben dan een rol te vervullen. Welke bestuurder wil hier eens op reflecteren?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Pieter / ambtenaar
Bij de overheid roepen ze wel meer dingen. Ze willen immers van dat suffe imago af. Lef klinkt wel sexy. Maar mijn ervaring is dat de leidinggevenden al gauw vinden dat je een grote mond hebt. Je moet bestuurlijk sensitief zijn, whatever that may be.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Marc Meulendijks / adviseur
Grappige reacties. Bijna iedereen probeert meteen een invulling te geven van het woordje lef. Ik vraag me nog steeds af wat daar nu precies mee wordt bedoeld? Zodra ik dit weet kan ik pas verder praten.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Joop
Klokkenluiders hebben pas lef. Weten met het besef dat ze met het geven van hun standpunt daarna vaak als paria verder moeten.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Jos / Juridisch adviseur
Bijzonder dat de overheid nu pas gaat zoeken naar mensen met lef (creatief, integraal denkend, vooruitstrevend, ...). De wereld om ons heen ziet dit al veel meer als normaal. Verder is het jammer dat slechts zelden ambtenaren met lef in het management van de overheid zitten. Zij bepalen nog steeds het aanname beleid. Als het management nu eens het lef zou hebben om vrij baan te maken.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Jan-Willem Bonekamp / organisatie- en veranderkundig adviseur bij LouterHelder
Getriggerd door de reactie van Marc Meulendijks toch maar even de Dikke van Dale ingedoken. Eerste betekenis: "moed, durf". Ook nog wat geleerd: een 'leffie pikken' is risico nemen, iets gewaagds doen.



Tweede betekenis is een nevenvorm van laf en betekent: laf, slap. 'Leffe vis' kun je maar beter in de kraam laten liggen, aldus Van Dale.



Krijg wel het gevoel dat we lef als een soort van vaardigheid gaan zien die met enkele gerichte trainingen wel bij te spijkeren is. Ik geloof dat in iedereen lef schuilt maar dat vooral de context bepaalt of iemand het inzet. Ik heb vaak mijn beeld van iemand moeten bijstellen die ik in de ambtelijke context nogal laf vond maar in een andere context blijk gaf van veel lef (in termen van moed en durf): gastouder voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen, baan opzeggen om vluchtelingen in de regio te helpen, alleen op een podium voor een volle zaal eigen gedichten voordragen etc.



Welke context hebben we nu eigenlijk voor ogen als we het over 'ambtenaren met lef' hebben? Een participatieve overheid? Representatief? Of juist een een overheid die het vermogen heeft daarin te kunnen afwisselen? Dat daar nog samen veel gezamenlijke taal in is te ontwikkelen illustreert voor mij een alinea uit de memorie van toelichting bij de Omgevingswet zoals deze vorig jaar aan de Tweede Kamer is aangeboden. Over hoe door een representatieve bril wordt uitgenodigd tot een participatieve houding:



"Concreet gaat het erom dat bestuurders en ambtenaren de wil hebben om de fysieke leefomgeving integraal te benaderen, dat zij geen risico mijdend gedrag tonen, ruimte laten voor privaat initiatief, de participatieve aanpak toepassen en zorgen voor voldoende kennis en vaardigheden en een toereikende uitvoeringsorganisatie".



Als dat geen uitnodiging is ;) .....
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
mirjam
Welk doel is er precies mee gediend, is mijn vraag. Welk resultaat moet het opleveren? Naar mijn idee hoeven echt niet alle ambtenaren lef te hebben. Er mag wel beter geluisterd worden zonder direct iemand af te kammen. Ik denk dat daar het grootste probleem zich voordoet.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Frank
Ik zie bij ambtenaren liever geen lef zeker niet in deze tijd van privacyschending.

Een vriendelijke houding met respect voor de ander is veel meer gepast.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Diane Groeneweg / Manager
Helemaal eens Helaas worden de mensen die lef tonen nog niet altijd gewaardeerd. Vaak ben je nog een roepende in de woestijn en word je toch al lastig ervaren.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Davied van Berlo / Projectleider Ambtenaar 2.0
Mooi gezegd, Jan-Willem.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Dorine Ruter / hotspot hutspot
Op gemeenteniveau zien wij ambtenaren met lef komen en gaan. Het openbreken van het systeem om ruimte te bieden aan nieuwe spelers zoals kleine sociaal ondernemers heeft hen zeker nodig. Van onderop (de ambtenaren die echt in de wijk te vinden zijn) en vanuit de wethouder zien we wel vraag naar en ruimte voor dat lef. En dan gaat het niet eens zozeer om buiten de lijntjes kleuren, maar soms net even een ander kleurtje uit de doos kiezen, of een stukje on-ingekleurd te laten. Maar dan zijn er nog die anderen met hun angst, argwaan en afkeuring. Binnen de kortste keren zitten deze ambtenaren met hun lef gefrustreerd en overspannen thuis.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
henkas / beleidsambtenaar
Laten we blij met de stabiele factor die ambtenaren zijn. We hebben al genoeg politici (v.d Steur, Teeven) die menen lef te moeten tonen en kijk wat er gebeurt..
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Anne-karien
Wat je wil is dat er ambtenaren zijn die voor de publieke taak staan en er voor gaan. Weten wat de samenleving verder brengt en hier dan ook de ruimte voor opzoeken. Ik zoek de ruimte in de samenwerking, in vertrouwen en in het resultaatgericht zijn. Door mijn persoonlijke 'why' (zie ted-praatje Simon Sinek) te verbinden met de doelen van mijn organisatie is mijn werk het afgelopen jaar een stuk leuker geworden en behaal ik ook betere resultaten.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Joris van Enst
Lef is eerder een kreet die past bij deze tijd, dan dat het een geijkt begrip is. Als je het begrip "lef" niet beter omschrijft (als werkgever), dan krijg je de verkeerde mensen. De één vindt dat lef betekent dat je overal tegen in gaat, de ander misschien dat regels overtreden kunnen worden. Bij "lef" heb ik zelf de associatie "lefgozer". Een opschepper dus. Ik geloof meer in begrippen als rolbewust en rolvast. Ambtenaren zijn nooit gekozen bestuurders. Zij vertegenwoordigen die bestuurders wel. Binnenskamers is een ambtenaar kritisch t.a.v. zijn (gekozen) bestuurder. Als de ambtenaar dat buitenhuis ook wil zijn moet hij/zij maar in de politiek gaan. Ik ben het dus met Henk eens: ambtenaren zijn de stabiele factor. Het vereist overigens wel moed (lef?) om zonder op te vallen de stabiele factor te zijn.

Tot slot: net zoals dat in het wielrennen "moraal" wordt verward met "moreel", bedoelen we waarschijnlijk met ""lef" eigenlijk "niet laf",
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Wendy Meijerink / Senior werknemer klantcontact
Ik ben het met je eens, Davied. Maar dat maakt het profiel nog niet af. Lef moet je combineren met lange adem, geduld, creativiteit, incasseringsvermogen en talent voor onderhandelen, aan dode paarden trekken en tegen de bierkaai vechten. Een ambtenaar met (spier)ballen dus.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Rosalie / Eigenaar Rosa-advies
Ik vind het prima als er ambtenaren met lef gevraagd worden. Zeker bij functies waar je veel met de buitenwacht te maken hebt is een wat "minder afwachtende en voorzichtige houding" wel handig. Maar het begrip lef heeft natuurlijk meerdere betekenissen, zoals creativiteit , net een stapje meer doen etc. En volgens mij heb je die mensen overal nodig in deze maatschappij die vaak ingewikkelder wordt.

En wat een onzin om te denken dat die mensen met lef allen in het bedrijfsleven werken..kijk naar die directeur van Shell. Als hij lef had gehad had hij gezegd dat ze de bedrijfsvoering gingen omgooien door minder olie op te pompen en meer in zon en windenergie te gaan investeren. En wat zei hij net na het ondertekenen van het klimaatverdrag in Parijs? Dat hij olie bleef oppompen as usual..... Goh, wat een lef.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
criticus
"Dat moet veranderen. Lef is het nieuwe normaal. Lef is staan voor wat juist is en daar naar handelen."

Oftewel: de huidige overheid staat NIET voor wat juist is, of staat voor wat juist is, maar handelt daar NIET naar.



Lijkt me een goede analyse. En politici maar vragen waar de kloof tussen burger en overheid vandaan komt...
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Bert
Leuk verhaal, hoor, maar als er nu net één eigenschap is, die bij mensen die voor de publieke sector kiezen ontbreekt is het wel dat. Ambtenaren zijn bovengemiddeld risicomijdend. Daar is op zich niets mis mee: we hoeven niet allemaal even dapper te zijn. Mensen verschillen immers. En er staan andere waarden tegenover.



Maar dat betekent wel, dat mensen met lef niet a priori voor de overheid kiezen als werkgever. Mensen met lef voelen zich ook niet thuis in dichtgeplakte CAO's, die vol staan van rechten en beperkingen. Als er al eens een mens met meer lef belandt bij de overheid, dan is die doorgaans snel weer weg. Dergelijke mensen zullen nooit kunnen wennen aan de hiërarchische praatcultuur van de overheid.



Dat laatste lijkt van Berlo ook in te zien. Als je als overheid mensen met lef wil binnenhalen zal je de bedrijfscultuur en CAO's van de overheid ingrijpend moeten veranderen. En dat zal op zoveel weerstand stuiten van de huidige ambtenaren, dat dat nooit van de grond zal komen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Marjon / Manager
Ik ben een ambtenaar met Lef en soms is dat heel erg moeilijk. De cultuur binnen de overheid is nog teveel gericht op veiligheid, zekerheid en is risico mijdend.

Toch verandert er veel en kan er steeds meer.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Geertjan Benus / eigenaar/tekstschrijver
Als ik genoeg lef had en te weinig realiteitsbesef, dan prees ik mij met mijn volledige reactie op dit artikel uit de markt. Het deel van wat ik niet kan zeggen in het openbaar, Davied van Berlo, laat ik nu dus maar even rusten.



Lef is in mijn ogen naast "met de stroom meegaan" ook "tegen de stroom in durven gaan". Steeds weer die keuze maken na een gedegen afweging vanuit de feiten waarmee de ambtenaar te maken heeft ondanks het besef van hoe de sleutelfiguren er over denken, maakt dat een ambtenaar lef heeft.



Gebrek aan lef is "in commissie handelen", je verschuilen achter de massa, wegduiken, wegkijken, de opvattingen van de machthebbers nabouwen en reproduceren. Zo gezien, kan ieder voor zich zelf bepalen waar hij of zij staat.

Gebrek aan lef is onder meer: een anonieme reactie geven op dit artikel of een reactie die niet herleidbaar is naar jou als persoon.

Lef is je hart blijven volgen, ook als weet je dat je je daarmee niet populair maakt.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie