of 62812 LinkedIn

Breng de burger in beweging

Het gaat niet goed met onze leefomgeving. Overheidsdoelen op het gebied van biodiversiteit en klimaatadaptatie worden niet gehaald. Veel burgers willen zich best inzetten voor hun leefomgeving, constateert Jetske Bouma (PBL), maar komen daar niet aan toe. De overheid, waaronder gemeenten, moet hen beter faciliteren.

Het gaat niet goed met onze leefomgeving. Overheidsdoelen op het gebied van biodiversiteit en klimaatadaptatie worden niet gehaald. Veel burgers willen zich best inzetten voor hun leefomgeving, constateert Jetske Bouma (PBL) in een essay, maar komen daar niet aan toe. De overheid, waaronder gemeenten, moet hen beter faciliteren.

Draagvlak

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft afgelopen najaar in de Balans voor de Leefomgeving speciaal aandacht besteed aan de betrokkenheid van burgers bij de leefomgeving. Omdat het voor het beleid van gemeenten en andere overheden belangrijk is om te weten wat het draagvlak is voor bepaalde maatregelen. Maar ook omdat het bereiken van de doelen van het leefomgevingsbeleid in bredere zin mede afhankelijk van de inzet en betrokkenheid van burgers is.

Afwachtend
Burgers worden geacht bewust met water en energie om te gaan, hun huis te isoleren en duurzaam te consumeren. En alhoewel hier bij een kleine groep ook zeker sprake van is, blijkt het gros van de burgers toch wat afwachtend te zijn. Wat zijn de beweegredenen en belemmeringen voor burgers om zich al dan niet in te zetten voor een duurzame leefomgeving? Vinden ze de leefomgeving belangrijk, en weten ze hoe het ermee staat?

Vrijwillig
Hoewel er de laatste paar jaar het nodige van de grond is gekomen, komt de uitvoering van het leefomgevingsbeleid traag op gang. Dat heeft meerdere redenen, maar één daarvan is dat veel maatregelen op grond van vrijwilligheid bij individuele burgers zijn neergelegd.

Actieve betrokkenheid
Zo zijn er weliswaar stimulansen om burgers te bewegen in de isolatie van hun huis te investeren, maar die dekken  bij lange na niet de kosten. En burgers worden weliswaar door middel van campagnes gestimuleerd om samen te werken in het verbeteren van hun buurt, maar ondersteuning blijft vaak uit. Uit diverse onderzoeken blijkt dat dergelijk beleid weliswaar bijdraagt aan de passieve betrokkenheid van burgers bij hun leefomgeving, maar dat het volstrekt onvoldoende is om actieve betrokkenheid te realiseren.

Middenmoot
In processen waar burgers direct kunnen participeren zijn het vooral de intrinsiek gemotiveerde koplopers die aanschuiven, niet de afwachtende middenmoot. Dit terwijl we het juist van de middenmoot moeten hebben als we de doelen van het leefomgevingsbeleid willen halen. Want dat is uiteindelijk de grootste groep.


Faciliteren

Dit betekent niet alleen dat regelgeving moet worden gehandhaafd, maar ook dat er moet worden nagedacht over manieren om duurzaam gedrag te faciliteren. Dat betekent ook het actief zoeken naar manieren om de afstand tussen individuele en collectieve belangen te overbruggen. Bijvoorbeeld door beter aan te sluiten bij de wensen die er leven in de wijk. Zo geven buurtwerkers aan dat in sommige buurten energiebesparing niet de ingang is om mensen na te laten denken over woningisolatie, maar schimmelbestrijding.

Vermogen
Faciliteren betekent ook dat er wordt aangesloten bij het vermogen van de burger om iets met de aangereikte middelen te kunnen doen. Informatiecampagnes werken goed voor hoger opgeleiden, voor lager opgeleiden is het uitwisselen van ervaringen vaak zinvoller. En waar subsidies vaak voor lagere inkomens zijn bedoeld, worden ze meestal door de hogere inkomens benut.

Zicht krijgen
Als we de doelen van het leefomgevingsbeleid willen halen is het noodzakelijk dat we zicht krijgen op wat burgers beweegt en belemmert in het betrokken raken bij hun leefomgeving. Gemeenten hebben over het algemeen beter zicht op wat burgers beweegt dan provinciale en nationale overheden. Het is de uitdaging om deze kennis tot uitdrukking te laten komen in het beleid. Eén ding staat vast: de collectieve verantwoordelijkheid voor een duurzame leefomgeving kan niet bij individuele burgers worden neergelegd.


Lees het hele essay van Jetske Bouma deze week in BB03 (inlog

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Johan zijlstra (Adviseur water en landbouw) op
De ideale methodiek bestaat niet. Met een combinatie van inspirerende leiders die actieve betrokkenheid kunnen realiseren denk ik ver te kunnen komen. Een gedeeld probleem (of gevoel van eigenaarschap), heldere keuzes kunnen maken, uitleggen helpt hier bij. Het blijft “menselijk” samen WERKEN.
Door Rellie (Terschellinger) op
)Als je een houtgestookte cv-ketel aanschaft, is het verstandig een houtcontractje af te sluiten met Staatsbosbheer of een andere natuurbeheerder. Je krijgt dan gegarandeerd x (volgens afspraak) m3 hout, goed droog en handzaam, evt zelf verder te verkleinen. Een houtvergasser met cv is ook prima en kan er ook mee gestookt worden.
Door Jannie op
Ik wil best wel wat doen, maar ik ben geen heilige: met stip op nummer 1 voor beweegredenen is nog steeds geld besparen, mijn eigen portemonnee dus. Dat ik vervolgens daarmee het klimaat en het milieu ook help, is fantastisch, maar alleen dat krijgt mij niet in beweging. Zolang verantwoord voedsel nog steeds duurder is dan minder-verantwoord voedsel, koop ik dus minder-verantwoord voedsel. Zolang de terugverdientijd voor een warmtepomp 25 jaar is (en ik daar ook eigenlijk geen ruimte voor heb), houd ik vast aan een CV ketel (een zuinige, dat dan weer wel). Zolang ik mijn investering niet terug zie ten bate van mijn eigen portemonnee, maar ik de besparing zie verdampen in extra belastingen richting vadertje staat, ga ik niet investeren. Enzovoorts, enzovoorts. Dan zorg ik liever dat mijn kinderen leningloos door hun studie kunnen komen. Geen onwil, maar wel een kwestie van prioriteiten stellen.
Door Joop op
Het gaat allemaal weer om de proceskant: doelen, draagvlak, duurzaam gedrag: het interesseert me geen ene malle moer. Wat ik wel leuk zou vinden is hoe ik mijn cv-ketel kan vervangen door iets anders en wat mij dat scheelt in keiharde pegels Dus ik wacht nog wel een paar jaar! Pas trouwens een Poolse houtgestookte cv-ketel gezien: geweldig ding en spot goedkoop: misschien doen we dat wel.