Advertentie

Burgemeester pleit voor 100.000+ gemeenten

Burgemeester Pieter Broertjes (Hilversum) roept het kabinet op tot een drastische vernieuwing van het politieke bestuur. Flink grotere autonomie voor gemeenten, de mogelijkheid om tussentijds gemeenteraadsverkiezingen uit te schrijven en een door de gemeenteraad benoemde burgemeester. Dat zijn een aantal ideeën die Broertjes opperde tijdens de Ben Pauw lezing voor bestuurders, lobbyisten en journalisten in Den Haag.

09 september 2014

Burgemeester Pieter Broertjes (Hilversum) roept het kabinet op tot een drastische vernieuwing van het politieke bestuur. Flink grotere autonomie voor gemeenten, de mogelijkheid om tussentijds gemeenteverkiezingen uit te schrijven en een door de gemeenteraad benoemde burgemeester.

Dat zijn drie van de zeven ideeën die Broertjes opperde tijdens de Ben Pauw lezing voor bestuurders, lobbyisten en journalisten in Den Haag. Hij doet zijn oproep op grond van zijn eigen ervaringen in ‘het woud van regels en procedures.’  Volgens Broertjes raken mensen de draad kwijt in dat woud. ‘Niet alleen burgers maar ook bestuurders.’

Opheffen gemeenschappelijke regelingen

Broertjes pleit voor volwassen, herkenbare regiogemeenten van ‘minstens 100.000 inwoners’ die op lokaal niveau de enige bestuurslaag zouden vormen. Die grote gemeenten kunnen meer en zouden dan ook meer moeten mogen. Dan zijn ook constructen als de gemeenschappelijke regelingen niet meer nodig, die hij als ‘gebrekkig democratisch gelegitimeerde bestuurlijke constructies’ betitelt.

Tussentijdse raadsverkiezingen

Broertjes stelt verder voor de gemeenteraadsverkiezingen los te koppelen van een uniform geldende landelijke datum. ‘Dat kan eenvoudig door gemeenten zelf verkiezingen uit te laten schrijven bij een lokale bestuurscrisis’, zegt hij. Belangrijke bijvangst is dat het ‘vervuilende karakter’ van al die verkiezingen als graadmeter voor de landelijke politiek dan uit beeld raakt.

Kleinere gemeenteraden zijn daarbij wel een voorwaarde, waarbij hij denkt aan één raadslid per 4.000 inwoners met een maximum van 40 raadsleden. ‘Een gemeente van meer dan 100.000 inwoners krijgt dan 25 raadsleden. Dat zijn er nu 39, en boven 200.000 inwoners zelfs 45.’

Raad kiest en benoemt burgemeester

De positie van de burgemeester zelf mag anders. ‘Laten we een einde maken aan de spagaat dat de burgemeester zowel voorzitter van het college is als voorzitter van de gemeenteraad. Die rollen verhouden zich niet met elkaar omdat de raad, met name in zijn controlerende functie jegens het college, weinig heeft aan een voorzitter die boegbeeld is juist van dat college.

Ten tweede is de praktijk dat de raad via een sollicitatieprocedure de burgemeester kiest maar formeel niet verantwoordelijk is voor diens benoeming. Dat maakt de wereld ingewikkeld en diffuus. Niet alleen de keuze, maar ook de benoeming kan aan de raad worden overgelaten, stelt Broertjes.

Termijn van vijf jaar

De huidige bevoegdheden van de burgemeester zouden bij het college gelegd kunnen worden, waarbij de burgemeester eerst verantwoordelijk en eerst aanspreekbaar blijft voor de uitvoering ervan. Broertjes: ‘Het geeft de burgemeester een volwaardige portefeuille en de raad de mogelijkheid de burgemeester via gebruikelijke politieke mechanismen af te rekenen op zijn functioneren. De kans op een burgemeester afkomstig uit de lokale politiek neemt er aanzienlijk door toe – wat goed is voor het functioneren van de lokale democratie.’ Het verdient verder de aanbeveling zijn termijn en die van de raad gelijk te trekken. ‘Dat mag van mij vijf jaar worden, dat brengt meer rust in het gemeentebestuur.’

Reacties: 15

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Han IJssennagger / Lokaal politicus
Interessante visie, alleen zou ik de burgemeestersfunctie dan ook maar tegelijk opheffen en de wethouder van de grootste partij die rol geven. Uitvoeringsdiensten zijn ondemocratisch en kunnen dan gelukkig afgeschaft worden. Grotere afstand tussen burgers en raadsleden is ook beter voor de slagkracht van het bestuur en vergroot juist de kans, dat de raad zich niet laat leiden door een groep schreeuwerige burgers, maar in het algemeen belang handelt! Je kunt nu eenmaal nooit iedereen tevreden maken.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Van Dulm / oud.pel.cdt.Antmil en oud-coord. int.beleid RDMZ.
Het zou heel goed zijn wanneer de gedachten van burgemeester Broertjes vanuit de VNG en Binnenlandse Zaken worden opgepakt en nader worden uitgewerkt in nauw overleg met gemeentelijke bestuurders en politici. Transparanter bestuur en opschaling is niet verkeerd mits er aandacht blijft voor korte lijnen naar de inwoners. De gedachten die op tafel liggen hebben in grote lijnen raakvlakken met het Engelse systeem (hier bestaat ook maar één 'local government'; als directe schakel naar de inwoners bestaan de 'parish counsel' iets meer dan een buurt platvorm met een eigen budget!) Gemeenten boven de 100.000+ zijn de enigen die de ingewikkelde dossiers als het Sociaal Domein etc. goed zouden kunnen invullen; regio's werken niet zonder duidelijke bevoegdheden; de WGR+ is begraven; een vierde bestuurslaag was misschien ook te veel van het goede; met een robuust lokaal bestuur en een helder taken pakket voor de centrale regering/parlement stort het huis van Thorbecke niet in maar is huis wel veel meer berekend voor de huidige bestuurlijke problematiek. Tussentijdse verkiezingen en een langer termijn voor raadsleden zijn zaken die ook zeer serieus moeten worden onderzocht!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
H. Karelsen / belastingdeurwaarder
Als we dan toch moeten veranderen, laten we dan meteen overgaan naar een gekozen burgemeester. Niet gekozen door de Raad, maar door de bewoners!

Het blijft overigens een vraag of 100.000+ gemeenten nu echt beter functioneren ten opzichte van de kleine(re) gemeenten. Tot nu toe is dat zeker niet aangetoond.

Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Wim Vreeswijk / Belastingadviseur
Grootschaligheid heeft tot nu toe niets bijgedragen aan de samenleving. Het enige wat er bereikt wordt met gemeentelijke herindelingen en fusies dat de individu steeds minder gehoord wordt en de afstand tussen kiezer en gekozene nòg veel groter wordt en dat is nu juist iets waar we NIET naar moeten streven.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Nick / concerncontroller
De mythe van de 100.000 plus gemeente. Waarom moeten we dat eigenlijk willen?

Ze kosten meer geld per per inwoner dan een kleinere gemeente, ze staan verder van de burger af, ze hebben echt geen betere wethouders, ze zijn veel bureacratischer, ze weten minder wat er in de gemeenschap speelt, etc.

In tegenstelling tot wat meneer Broertjes bepleit, kunnen ook 100.000-plus gemeenten niet zonder gemeenschappelijke regelingen.

En dan de gekozen burgemeester, alsof dat de probleen oplost. Ze zorgen er alleen maar voor dat de (nog redelijke) politiek neutrale stabiele factor in taad en college verdwijnt. Dat moeten we echt niet willen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
gerrie
Dus afschaffen die belastinggeld slurpende RUD's. Terug naar de gemeente.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Mr R.M. Dalmijn
Geheel eens met de reageerders die een vraagteken zetten bij zowel de grootte -100.000 plus) - als de onderbouwing daarvan. Gelet op de ontwikkelingen op lokaal niveau, de implementatie van de participatie samenleving, en de mening van Thorbecke en de dagelijkse praktijk in Duitsland en Frankrijk - tienduizenden Burgemeesters- ben ik voor eenheden met een omvang van 5000 zielen; herkenbaar en aanraakbaar.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
E.Doeve / jurid. beleid. medew ro
Leuke poging om dit weer op de agenda te krijgen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
spiedend oogje
Laat elke gemeenteraad zelf een besluit nemen over de omvang van een eventuele opschaling!!

Dit orgaan vertegenwoordigt de bevolking, zit het dichtst op de bevolking en weet wat er leeft onder de inwoners.

Dus geen onder- en bovengrenzen, en laat de democratie zijn werk doen.



Als je vindt dat het huidig democratisch bestel niet werkt, dan heb je een andere discussie.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
H. Wiersma / sr. beleidsadviseur (gepens.)
Met deze - overigens niet nieuwe - ideeën schaart Broertjes zich in ieder geval bij de modern denkende hervormers voor een nieuwe gemeentelijke organisatie. Wie volgt?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Harry Staring / Fractieleider Lokaal Belang
Nu nog een doortastende regering die de gemeentes b.v. tot 5 jaar geeft dit vrijwillig te organiseren en het daarna een verplichte aanwijzing geeft
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
August Biels / gewezen ambtenaar
Eens met Broertjes: het is hoog tijd dat de democratie op lokaal niveau aangepast wordt aan de eisen van de tijd.



Maar of die merkwaardige en niet door enig argument ondersteunde 100.000-gemeente dat nou moet worden? Met een kleinere raad ook nog? Dat wordt een verdere beperking van de lokale demoocratie.

Mij lijkt dat de bestuurlijke en politieke eenheden eerder kleiner moeten (25-30 duizend), en dat er regionale uitvoeringsdiensten moeten komen met zo'n 10-15 gemeenten als opdrachtgever. dat geeft de uitvoerende diensten de slagkracht van een gemeente met 300/450 duizend inwoners. Zo breng je de democratie naar de burgers, en bereik je voor de bedrijfsvoering de gewenste schaalgrootte.



De vaste verkiezingsdatum opdoeken lijkt me ook uitstekend, deels omdat dan het effect van 'landelijke toetssteen' eindelijk verdwijnt, maar ook omdat het de ruimte vrijmaakt voor tussentijdse verkiezingen bij een bestuurlijke crisis.



De burgemeester kan eigenlijk gewoon worden afgeschaft. Het is een erfenis van een paternalistische rijksoverheid die via de benoemingen een vinger in de pap wil houden. De raad kiest zichzelf een voorzitter, naar analogie van de Tweede Kamer, en stelt een college samen dat zichzelf een voorzitter kiest. Dan vemijden we ook allerlei gekonkel en gehannes met de gekozen burgemeester.



De termijn van vier jaar is duidelijk tekort, iedere leerling ambtenaar der derde klasse kan je vertellen dat je in vier jaar nauwelijks iets kunt bereiken of veranderen. Zes jaar lijkt me een betere termijn, zeker als er de ruimte komt om tussentijds (voor de raad) in te grijpen in colleges, of bij zware crises tussentijds verkiezingen uit te roepen.



Het enige probleeem dat er bij dit soort oplossingen speelt is dat er politici met lef voor nodig zijn. Die het aandurven de macht van de pluchklevers en de gevestigde partijen aan te pakken. Waar we die vandaan moeten gaan halen? Ik weet het niet.....
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
True
Waarom schaalvergroting de lokale democratie zou versterken wordt nergens onderbouwd, waarschijnlijk omdat er geen steekhoudende argumenten zijn.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Janet / beleidsadviseur
Dat er wijzigingen mogelijk zijn en misschien goed zouden zijn, vind ik ook maar laten we eerst kijken wat democratischer is. Een grote gemeente, zeker als er een aantal van de huidige gemeenten worden samengevoegd, zorgen dat het bestuur verder van de mensen af staat. Dat maakt democratisch gehalte lastiger. Afschaffen van de burgemeester vind ik een interessant en leuk idee. Dat het college zelf een voorzitter kiest is inderdaad beter. Laat een clubje mensen hierover verder denken hoe het beter zou kunnen maar laat dat clubje niet uit huidige ministers, burgemeesters of wethouders bestaan.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
K.M. Schaap / afdelingshoofd burger- en bestuurlijke zaken
"In het woud van regels en procedures raken mensen de draad kwijt" aldus Broertjes. Dat pleit eerder voor kleinere dan voor grotere gemeenten.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie