of 64740 LinkedIn

Nieuwe wet schendt burgerrechten, waarschuwen critici

D66-Kamerlid Kees Verhoeven noemt de wet 'een soort datadeeltjesversneller met exponentiële groei.' Verhoeven waarschuwt dat de waarborgen in de wet om schending van burgerrechten tegen te gaan onvoldoende zijn.

De wet die de Tweede Kamer onlangs aannam om ondermijnende criminaliteit effectiever aan te pakken is volgens critici een vrijbrief om allerlei persoonsgegevens te verzamelen zonder goede waarborging van de rechten van burgers. 'Je hebt als burger geen idee meer waarom je op bepaalde lijstjes staat', aldus Maureen van der Pligt van vakbond FNV.

SuperSyRI
Het Systeem Risico Indicatie (SyRI), een data-gestuurd systeem om uitkeringsfraude op te sporen, werd eerder dit jaar verboden. Het bevatte ‘onvoldoende waarborgen ter bescherming van het recht op respect voor het privéleven', concludeerde de rechtbank in Den Haag. De Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden, die onlangs door de Tweede Kamer werd aangenomen, gaat echter nog een stap verder dan SyRI, meent vakbond FNV, die de nieuwe wet 'SuperSyRI' noemt.

Grootste privacyschender
Dat is niet de minste vergelijking. SyRI, dat op basis van allerlei persoonsgegevens een inschatting maakt van het risico dat er op een bepaald adres gefraudeerd wordt met uitkeringen, kreeg de 'prijs' voor de grootste privacyschender van 2019 en werd kritisch beoordeeld door de Raad van State. Volgens VN-rapporteur discrimineerde het systeem mensen met lage inkomens.

Zwarte lijsten
Waar het bij SyRI ging om gegevensuitwisseling binnen de data-systemen van de overheid, opent de nieuwe Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden ook de deur voor uitwisseling van persoonsgegevens met private partijen. Daarom noemt Maureen van der Pligt, bestuurder bij FNV Uitkeringsgerechtigden, de wet de overtreffende trap van SyRI. Coalitie Bij Voorbaat Verdacht, die destijds de campagne tegen SyRI opzette, schrijft: 'De rechtsstaat dreigt te worden vervangen door een ondoorzichtig netwerk van zwarte lijsten, uitgewisseld tussen overheden en bedrijven.'

Datadeeltjesversneller
Ook de Raad van State uitte kritiek op het voorstel. Volgens de raad heeft het wetsvoorstel betrekking op 'allerlei zeer uiteenlopende soorten samenwerkingsverbanden', waardoor de voorgestelde regels een te ruime reikwijdte hebben en te weinig specifiek zijn. D66-Kamerlid Kees Verhoeven noemt de wet 'een soort datadeeltjesversneller met exponentiële groei.' Verhoeven waarschuwt dat de waarborgen in de wet om schending van burgerrechten tegen te gaan onvoldoende zijn. Ook maakt hij zich zorgen over de uitvoering van de wet. 'Dit is echt een kaderwet met een ongelooflijk groot uitvoeringsgehalte. Gaat dat wel goed?'

Blackbox
Het kwalijke van de nieuwe Wet gegevensuitwisseling van samenwerkingsverbanden is dat de werking niet transparant is, zegt Van der Pligt. Burgers kunnen niet achterhalen waarom ze worden aangemerkt als potentiële fraudeur. 'Je kan ooit per ongeluk een vinkje achter je naam krijgen, omdat je in een bepaalde wijk woont, of bepaalde mensen kent, of de huur wel eens niet betaalt.' Maar hoe het systeem precies werkt, blijft onduidelijk. Van der Pligt: 'Het is een soort blackbox. Je hebt als burger geen idee meer waarom je op bepaalde lijstjes staat'.

Gênant
Van der Pligt trekt ook een parallel tussen de nieuwe wet en de toeslagenaffaire, waarbij burgers onterecht als fraudeur werden behandeld. 'Het was echt gênant dat de wet werd aangenomen op de dag dat het rapport over de toeslagenaffaire werd gepresenteerd. Onvoorstelbaar. Blijkbaar is er geen enkele lering getrokken uit dat rapport.' Ook Kamerlid Kees Verhoeven ziet een verband met de toeslagenaffaire. Op Twitter meldde hij: 'Dat de Tweede Kamer deze vergaande wet (vol data- en uitvoeringsrisico’s) aanvaardt op de dag dat ze haar bevindingen over de kinderopvangtoeslagenaffaire presenteert, is zorgelijk.'

Kritisch
Wel is Van der Pligt blij dat de nieuwe wet – in tegenstelling tot de wet die SyRI mogelijk maakte – kritisch werd behandeld in de Tweede Kamer. 'GroenLinks, SP en D66 gingen er hard in', aldus Van der Pligt. Het mocht echter niet baten: ondanks dat coalitiepartij D66 en oppositiepartijen SP en GroenLinks tegen stemden, kon het voorstel rekenen op steun van de overige coalitiepartijen (VVD, CDA, ChristenUnie) en daarnaast de PVV en de PvdA, waardoor de wet met een ruime meerderheid werd aangenomen.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Petra op
Wie nog in de veronderstelling is dat onze regering het beste met ons burgers voor heeft mag gerust naïef worden genoemd.
Door Robert T. Vialle (Jurist) op
Effectief aanpakken moet altijd gepaard gaan met waarborgen ter bescherming van de burger.
Helaas zie ik de laatste jaren een afbraak van rechtsbescherming op tal van rechtsgebieden.
Door Van Zweden (informatiemanager) op
Zo te zien moet deze wet nog door de eerste kamer. Ervan uitgaande dat zij haar taak goed oppakt zullen de bezwaren die U aanduidt blootgelegd worden en de wet ter aanpassing wordt aangeboden aan de tweede kamer.
Door de vries (ambtenaar) op
Voor wie wil weten wat ik bedoel met 'ons soort mensen' en de verontwaardiging over de fraudejacht bij de kinderopvangtoeslag leze dit:

https://nos.nl/artikel/2362361-bijstand-teruggev …

Al jaren vaststaande praktijk met dank aan de VVD, inclusief Rutte, onder wiens druk dit soort gedoe in de Participatiewet is gekomen.

Door anoniem op
De rechten van mensen stellen in Nederland niets meer voor: Grondwet is aan de kant geschoven en stelt niets meer voor met de Coronawet (zie https://www.advocatenorde.nl/nieuws/nova-betere- … en adviezen m.b.t. Corona zijn in de prkatijk geen adviezen maar wetten en als je die niet opvolgt dan volgt er straf of in het beste geval word je bestempeld als coronahufter. welkom in de Nl. dictatuur..
Door de vries (ambtenaar) op
Een belangrijk kenmerk vsn de Toeslagenaffaire en dat zuursrof aan de verontwaardiging gaf, is volgens mij dat de slachtoffes vooral 'ons soort mensen' betrof/betreft. Geen vervelende Marokkaanse jongetjes of andere 'gebruikelijke verdachten' zoals bijstandsgerechtigden maar 'hard werdende Nederlanders' die normaal gesproken niet of nauwelijks getroffen worden als de overheid of de politiek weer eens uit de bocht vliegt.
Door Alex op
De PVDA heeft wat uit te leggen. Al is het niet geheel verbazingwekkend dat men nu weer voorstemt met een dergelijke wet. De traditionele achterban moet gewantrouwd worden, en blijkbaar trekt men zich niets aan van het verleden.