Advertentie
sociaal / Nieuws

‘Uitkeringsgerechtigden zijn verdienmodel’

Vakbond FNV: 'Het is nu zonneklaar dat er wordt verdiend op uitkeringsgerechtigden in re-integratietrajecten.'

09 februari 2022
Lopende band met pakketjes
Uitkeringsontvangers worden onder andere ingezet voor inpakwerk.Shutterstock

Vakbond FNV beticht participatiebedrijf WerkSaam Westfriesland van uitbuiting van uitkeringsgerechtigden. Re-integratietrajecten waarin werkzoekenden 'leren werken' zouden een verdienmodel zijn geworden, waarbij uitkeringsontvangers in feite regulier werk verrichten zonder een regulier salaris te verdienen. Volgens het bedrijf zelf is dat een 'zeer vertekend beeld'.

Zonneklaar

Na een jarenlange Wob-procedure, waar ook een rechtszaak aan te pas kwam, zegt de vakbond nu het definitieve bewijs te hebben. 'Het is nu zonneklaar dat er wordt verdiend op uitkeringsgerechtigden in re-integratietrajecten', zegt Déjo Overdijk, bestuurder bij FNV Uitkeringsgerechtigden. Dat maakt de vakbond op uit onder andere jaarrekeningen van WerkSaam.

Gratis werk

Bovendien leidden de trajecten, die bedoeld zijn om de arbeidsmarktkansen van werkzoekenden te vergroten, maar in weinig gevallen tot betaald werk. Overdijk: 'In drie jaar tijd krijgen slechts 153 langdurig werklozen, van de 1482 uitkeringsgerechtigden die werken zonder loon, een contract van minimaal zes maanden waarbij ze normaal betaald worden. Dan kun je niet volhouden dat werken zonder loon een goede kans biedt op een vaste baan. Intussen levert al dat gratis werk wel geld op.'

Lopende band

Dat de trajecten niet altijd gericht waren op begeleiding naar werk, blijkt ook uit signalen uit de praktijk. 'De trajecten waren geen maatwerk en boden geen perspectief op werk', aldus de vakbond. Een voorbeeld is een bijstandsontvanger met een lange carrière in de ICT, die aan de slag ging als inpakker aan de lopende band bij Hello Fresh.

Gekleurd

Participatiebedrijf WerkSaam laat in een uitgebreid statement weten zich niet te herkennen in de aanklacht. Sterker nog: het bedrijf meent dat de vakbond de sociale werkgelegenheid ernstig in gevaar brengt 'door deze gekleurde wijze van onderzoek en rapportage'. Door de ondernemers met wie WerkSaam samenwerkt in een kwaad daglicht te stellen, zou de FNV de kansen van uitkeringsontvangers alleen maar verkleinen.

Op tijd komen

De 'leer-werkstages' die WerkSaam aanbiedt, zijn volgens het bedrijf wel degelijk nuttig voor de werkzoeker. Daarbij gaat het niet om het niveau van het werk, maar om 'basiscompetenties', zoals 'op tijd komen', 'motivatie om in actie te komen' of 'goed gedrag op de werkvloer'. 'Zonder deze vaardigheden is er geen kans op de arbeidsmarkt', schrijft het bedrijf. Uitkeringsgerechtigden zouden juist blij zijn om werkervaring op te kunnen doen zonder de 'relatieve veiligheid van de bijstand' te hoeven verlaten. 'Veel cliënten willen eerst van zichzelf overtuigd zijn dat zij voldoende kracht hebben om echt uit de bijstand te komen en zelf betaald werk te genereren.'

Vertekend

Ook de bewering dat er verdiend zou worden aan uitkeringsontvangers bestrijdt WerkSaam: 'In sociale zekerheid wordt niet verdiend.' De cijfers die FNV aanhaalt kloppen volgens het bedrijf niet. Van de 'netto toegevoegde waarde' zijn onder andere de kosten van begeleiding van werkzoekenden nog niet afgetrokken, waardoor de berekening een 'zeer vertekend beeld' oplevert.

Hele land

Het is niet de eerste keer dat vakbond FNV 'werken zonder loon' bij een participatiebedrijf aan de kaak stelt. Zo werden de gemeente Groningen en Werkzaak Rivierenland van dezelfde soort praktijken beschuldigd. Ook kwam de vakbond eind 2020 al met een rapport over het fenomeen. ‘Wij zien in het hele land een toename van mensen die moeten werken zonder betaald te krijgen, om hun uitkering te behouden', zei vicevoorzitter Kitty Jong daarover.

Financiële gaten

Het ontstaan van de onderbetaalde werkplekken heeft volgens de vakbond te maken met de Participatiewet, die de sociale werkvoorziening afschafte en in plaats daarvan gemeenten de taak gaf om werkzoekenden naar de reguliere arbeidsmarkt te begeleiden. De vrijgekomen arbeidsplaatsen die voorheen in de sociale werkvoorziening vielen, worden nu ingevuld met 're-integratietrajecten' waarvoor uitkeringsgerechtigden geen loon ontvangen, ziet de vakbond. Het 'werken zonder loon' zou een manier zijn voor gemeenten en participatiebedrijven om financiële gaten die zijn gevallen na de invoering van de Participatiewet op te vullen.

Ingetrokken

Een wetsvoorstel dat als doel had om een einde te maken aan het 'werken zonder loon' lag lange tijd ter behandeling bij de Eerste Kamer, maar is onlangs weer ingetrokken door de Tweede Kamer. Het gaat om de Wet verdringingstoets, die al in 2015 werd ingediend door toenmalig SP-Kamerlid Sadet Karabulut. Die wet zou gemeenten verplichten om bij alle re-integratietrajecten voor uitkeringsontvangers van tevoren te toetsen of de trajecten leiden tot verdringing van regulier werk. De Tweede Kamer nam de wet in 2017 aan, maar trok het voorstel in januari 2022 weer in.

Reacties: 1

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Hans Bakker
Dit is al zo lang gaande. Ook in de jaren ‘90 van de vorige eeuw ten tijde van de Melkert banen had je dit al. Gemeenten lieten massaal hun welzijnswerk verrichten door Melkert baners. Met de komst van de Participatiewet zijn gemeenten wederom gaan rekenen wat voor hen het gunstigst was. Het fenomeen “mensontwikkelbedrijf” ontstond. De directe oorzaak: het organisatiebelang. Hoe kunnen we het personeel van de voormalige SW bedrijven blijven betalen? Juist, door de re-integratie middelen en menselijk kapitaal in de uitkering aan te wenden voor deze bedrijven. Waarom faalt re-integratie in Nederland altijd? Het gaat nooit om het belang van de werkzoekende. Waarom niet? Vanwege de grilligheid van de politieke besluitvorming. Het is allemaal opportunisme, er wordt nooit echt geïnvesteerd. Wie wil er nog werken in de re-integratiesector? Verstandige mensen willen dat niet. Dat is het echte probleem.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie