Burgerzaken moet alert zijn op schijnerkenning kind

Het kabinet wil dat gemeenten alerter zijn op zogeheten schijnerkenningen. Het ministerie van Asiel en Migratie kondigt maatregelen aan om zulke situaties tegen te gaan of ontmaskeren.

Bij een schijnerkenning erkent een ouder een kind, zonder de biologische ouder te zijn, puur met de bedoeling om verblijfsrecht of de Nederlandse nationaliteit te verkrijgen. Gemeenten spelen in zulke situaties een sleutelrol, omdat zij via de burgerlijke stand de registratie van erkenningen voor hun rekening nemen. De beoordeling ligt primair bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Het kabinet dringt eropaan al aan de balie Burgerzaken scherper te toetsen op mogelijk misbruik van het familierecht. Ambtenaren van de burgerlijke stand en medewerkers van de afdeling Burgerzaken krijgen aanvullende instructie en ondersteuning om schijnerkenning te herkennen.

Veelerkenning

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ziet het aantal signalen van schijnerkenning toenemen. Waar het eerst om enkele tientallen gevallen per jaar ging, waren dat er ongeveer 250 in 2024 en 410 in 2025. Soms gaat het om zogeheten ‘veelerkenning’, waarbij één persoon meerdere kinderen erkent. De dienst zegt gevallen te kennen waarin één persoon meerdere kinderen erkent, zonder de intentie de ouderrol op zich te nemen. Waar mogelijk kan straks worden overgegaan tot het (via de rechter) laten vernietigen van schijnerkenningen. Het rijk richt een landelijk expertiseteam op, voor advies bij vermoedens van misbruik en voor juridisch complexe gevallen.

Strengere voorwaarden

Daarnaast denkt het kabinet aan strakkere voorwaarden voor de erkenning van ‘derdelandse’ kinderen. Het aantal gemeenten waar een buitenlands kind kan worden erkend kan worden teruggebracht. Ook wordt onderzocht of strengere eisen aan het aantonen van een familierelatie kunnen worden gesteld. Nu zijn er weinig mogelijkheden ter toetsing vooraf bij vermoedens van schijnerkenning, of ingrijpen achteraf.

Eis biologisch ouderschap

Het civiele recht, in het bijzonder Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, bevat bepalingen met betrekking tot erkenning en personen- en familierechtelijke relaties. Als aanvulling op de wet kan worden gedacht aan een eis van biologisch vaderschap voor alle kinderen, of het niet meer automatisch verlenen van Nederlanderschap aan kinderen onder de zeven jaar. Dat kan ook als de erkenner niet de biologische vader is. De uitvoerbaarheid en het belang van het kind en de rechtszekerheid mogen niet aangetast worden, schrijft het kabinet.

Buitenlandse aktes aanvechten

Momenteel loopt een pilot van gemeenten, de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) en de IND. Daaruit moet blijken of gemeenten schijnerkenningen in buitenlandse aktes kunnen aanvechten. Dan gaat het om erkenning in het buitenland, die vervolgens in Nederland wordt ingeschreven in de Basisregistratie Personen. De NVVB heeft hiervoor modelbrieven verstuurd aan deelnemende gemeenten. Die kunnen uit de lade worden getrokken als gemeenten overwegen erkenning niet te registreren, of een procedure willen starten om erkenning te vernietigen.

Uitsluitend geboorteplaats

Het kabinet heeft onder meer z’n licht opgestoken in België. Waar in Nederland de beoordeling primair ligt bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, wordt in België bij fraudesignalen sneller het Belgische Openbaar Ministerie (OM) betrokken. Verder kan erkenning uitsluitend plaatsvinden in de geboorteplaats van het kind, de verblijfplaats van de moeder of de woonplaats van de erkenner. Hierdoor kan geen ‘cherrypicking’ plaatsvinden op zoek naar gemeenten waar toetsing minder strikt is, of erkenning in verschillende gemeenten worden beproefd.