Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

Onderzoek: binnenstad moet drastisch verbouwd

Meer dan een op de drie ambtenaren geeft de eigen binnenstad een onvoldoende als rapportcijfer. Vergroening komt moeizaam van de grond.  

21 april 2023
binnenstad.jpg

Een koopcentrum volstaat niet meer. De nieuwe binnenstad is de plek waar een breed publiek iets kan beleven. Liefst klimaatbestendig, natuurlijk. Binnenlands Bestuur onderzocht hoe ver gemeenten bij die opgave zijn. En waar ze zoal tegenaan lopen.

Senior Gebiedsregisseur Openbare Ruimte

Gemeente Oss
Senior Gebiedsregisseur Openbare Ruimte

Senior Kwaliteitsmedewerker Control

Gemeente Goes
Senior Kwaliteitsmedewerker Control

Visitekaartje

Het draait bij gemeenten om hun binnenstad. Zoveel wordt duidelijk uit het onderzoek dat we eind maart verrichtten onder ambtenaren die werkzaam zijn in het ruimtelijk domein. Het centrum is het ‘visitekaartje van de stad’ zegt ruim een op de drie, of vormt zelfs ‘de identiteit van de gemeente’ (nog eens 30 procent). Daarbij valt het percentage dat de binnenstad ‘gewoon als een van de vele wijken ziet’ compleet in het niet.

Leegstand hardnekkig

De ziel van een stad of van een dorp, zo zou je het centrum kunnen typeren. Het smoel dat een gemeente haar eigen karakter geeft. Een aantrekkelijke binnenstad trekt mensen van buiten en maakt de bewoners trots. Maar wat is aantrekkelijk, tegenwoordig? Shoppen is niet meer zaligmakend. Door de internetverkoop staat het winkelbestand in (bijna) elke gemeente onder druk. Gemiddeld, zo komt uit dit onderzoek naar voren, staat ongeveer één op de tien winkels leeg. In een minderheid van gemeenten loopt dit op naar één op de vijf (of zelfs nog meer). De verwachting van de geënquêteerden is dat die leegstand niet snel zal dalen, maar eerder gelijk blijft of de komende jaren nog iets toeneemt.

Place to be

De gemeentelijke reflex is dat kernwinkelgebieden moeten worden verkleind. Winkels in aanloopstraten maken plaats voor woningen (ruim 45 procent is daarmee bezig) of horeca (25 procent). Pleinen die vooral dienden als parkeergebied veranderen in groene oases. Van een ‘place to buy’ dient de binnenstad volgens deskundigen te veranderen in een ‘place to be’: een plek waar een gemêleerd publiek op een vrije middag graag vertoeft.

Het rapportcijfer dat de geënquêteerde ambtenaren aan hun eigen centrum geven is zuinig.

Leuke straatjes

Zijn gemeenten in de praktijk al zo ver? Het rapportcijfer dat de geënquêteerde ambtenaren aan hun eigen centrum geven is zuinig. Zwaar onvoldoende, dan wel onvoldoende, zegt meer dan een derde. Slechts minder dan één op de vijf vindt de eigen binnenstad nu al ruim voldoende. Gevraagd naar pluspunten worden vooral historische gebouwen opgevoerd die het centrum zijn specifieke sfeer verlenen. ‘Oude elementen zoals watermolen, sluisjes, leuke straatjes’, schrijft iemand. Anderen halen de grote lokale variëteit aan winkels aan. Of de horeca met zijn leuke terrassen.

Rommeligheid

Het zal gezien het matige rapportcijfer niet verbazen dat de tekortkomingen in het centrum beduidend meer reacties ontlokken. Vooral de rommeligheid en de leegstand zijn veel ambtenaren een doorn in het oog. ‘Verouderd winkelbestand, te gespreid winkelgebied, te veel blik op straat, te weinig en slecht onderhouden groen’, klinkt het. Of: ‘Het is een rommelig geheel van gebruikte en ongebruikte panden. De staat van onderhoud is slecht. Het is niet aantrekkelijk om er naar toe te gaan.’

Hittestress

De frustratie klinkt erin door dat gemeenten onvoldoende grip krijgen op de ontwikkeling van hun centrum, terwijl het hier nou net om dat visitekaartje gaat. Daarbij spelen nieuwe klimaatgerelateerde vraagstukken op. ‘Uitdagingen op het gebied van hittestress, vergroening en vooral op het gebied van fiets en autoparkeren’, schrijft iemand. ‘Ook bereikbaarheid en de transitie daarvan is een uitdaging.’

Om de duurzame ambities te kunnen realiseren is geld nodig.

Geld

Minder stenen en meer groen zien de ambtenaren als belangrijkste troef om hun binnenstad aantrekkelijker te maken. Op korte afstand gevolg door een diverser winkelbestand en meer voorzieningen voor groepen die er nu weinig komen (vooral jongeren, blijkens de gegeven toelichtingen). Om de duurzame ambities te kunnen realiseren is geld nodig. Dat is voor een op de drie ambtenaren het grootste knelpunt in de centrumaanpak. Ook de eigenaar van winkelpanden kan dwarsliggen (of onbereikbaar zijn). Verder ervaren gemeenten het lastig om onder burgers en winkeliers draagvlak te vinden voor een autoluwe binnenstad.

Veranderingen

En toch voorzien ze veranderingen. Over vijf jaar doen ‘economie en voorzieningen’ en ‘cultuur en schoonheid’ er beduidend minder toe in het gemeentelijk centrumbeleid. Wonen, daarentegen, wordt belangrijker. En de grootste groeier tussen nu en 2028: klimaatadaptatie. Veel binnensteden zullen de komende vijf jaar op de schop gaan. Maar dat maakt ze nog niet meteen tot prettiger places to be. Zoals iemand het verwoordt: ’De vitaliteit, aantrekkelijkheid en gezelligheid mist in een gebied in transitie.’

Lees het hele onderzoek deze week in BB08 (inlog)  

Plaats als eerste een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Advertentie