Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

Snel van Russisch gas af? Vergeet de energietransitie.

Volgens hoogleraar Kornelis Blok kom je niet met windmolens snel van het Russisch gas af, maar door thermostaat lager te zetten.

15 maart 2022
energietransitie

Nederland wil van het Russisch gas af en een versnelde energietransitie moet daarbij helpen, zo klinkt het alom. Maar dat zijn twee verschillende dingen, waarschuwt Kornelis Blok, hoogleraar energy systems analysis aan TU Delft. Van het Russisch gas willen we volgende winter af; de energietransitie vraagt decennia. 'Je kunt wel roepen: ik wil huizen sneller isoleren en meer warmtepompen inzetten, maar dat zit al op zijn maximum. De installateurs lopen op hun tandvlees om het allemaal gedaan te krijgen. Er is niet zoveel versnelling mogelijk met de bestaande capaciteit.'

Tweede koelkast

Snelle energiewinst is volgens Blok, die ook lead author is van IPPC-rapporten over klimaatverandering, te halen door bijvoorbeeld de thermostaat lager te zetten, ongebruikte kamers niet te verwarmen, het licht achter je uit te doen en die tweede koelkast in de schuur uit te zetten. 'En kijk of je snelle investeringen kunt doen. Veel mensen hebben nog halogeenlampen in huis. Dat is één ritje naar de Praxis en je hebt het bespaard.'

U kunt als energiecoach gaan werken.

(Lacht) 'Goed dat u dat zegt. Er zijn veel huishoudens die het niet voor elkaar krijgen om te bepalen wat je moet doen. Die energiecoaches heb je nodig. Een andere manier is: energieboxen uitreiken, zoals in Rotterdam.'

Dat klinkt als klein bier.

'Dat is niet helemaal klein bier. Het IEA (International Energy Agency, red.) heeft gekeken hoe snel je het energieverbruik kunt beperken als de nood aan de man is. Als je echt aan de gang gaat, kun je 10 tot 20 procent minder verbruik realiseren. Je moet iets vergelijkbaars doen in de dienstensector en de lichte industrie.'

De Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie zegt dat er in een jaar 1 miljard kuub gas is te besparen als je warmte- en elektrische installaties inregelt bij de industrie.

'Dat is het lastige. Thuis zet je gewoon je thermostaat lager, maar een kantoorgebouw heeft een centraal gebouwbeheersysteem dat alle energieverbruik centraal regelt: de boel aanzet en afzet en de ventilatie aan- en uitzet. Je zou zeggen: dat kan simpel, maar dat is dan toch ingewikkeld. Bedrijven als Honeywell leveren de apparatuur. Dus dan moet je een programmeur van Honeywell laten komen. Bij de TU gaan we het nu zelf proberen: per gebouw kritisch kijken naar de aansturing. Bij ons in de bibliotheek begint al om vijf uur 's morgens de ventilatie te blazen. Nou, er zijn dan echt geen studenten die komen studeren. Door je gebouw beter in te regelen, kun je twintig of dertig procent besparen. In de industrie heb je een eigen dynamiek, maar je kunt dezelfde vragen stellen: staan de machines alleen maar te draaien als het echt nodig is?' Dat bedrijven dit in de praktijk achterwege laten is omdat de energierekening doorgaans minder dan 1 procent van de totale kosten bedraagt, aldus Blok.

Dat klinkt toch alsof het niet gaat lukken om dat in een jaar voor elkaar te krijgen.

'Zo kun je er tegenaan kijken. Je kunt ook zeggen: laten we nu dit moment, nu er ook echt veel te verdienen is door te besparen, of we niet dat traject in de versnelling kunnen gooien. Ik roep al jaren dat de installaties op de universiteit beter ingeregeld kunnen worden, maar nu merk ik dat het in vruchtbare aarde valt.'

'Ik roep al jaren dat de installaties beter ingeregeld kunnen worden, maar nu merk ik dat het in vruchtbare aarde valt.'

De Europese Commissie wil sneller windmolens bouwen op zee, meer zonnepanelen en investeren in biogas. Kan dat?

'Als je nu besluit om windturbines op zee te plaatsen, dan staan ze er over vijf of zeven jaar. Je kunt die procedures proberen iets te versnellen, maar je krijgt het niet korter dan vijf jaar. De enige uitzondering zijn zonnepanelen op daken. Ik denk dat daar nog wel een versnelling te halen is.'

Past dat op het stroomnet?

'Nou, dat loopt wel tegen de grenzen aan, maar de inpassingsproblemen zitten vooral bij de grote projecten, de weilandprojecten en ze zitten nog niet op de daken van woningen. Ik zeg niet dat het nooit komt, maar voorlopig hebben we daar nog wel wat ruimte.'

Wat kunnen gemeenten doen?

'Probeer mensen te helpen, vooral mensen in woningen die slecht geïsoleerd zijn en die toch iets aan besparingen willen doen. Dat kan met energiecoaches, energieboxen en in veel gemeenten heb je energiecoöperaties. Het tweede is samen met bedrijven kijken naar het beter inregelen van installaties. In Duitsland en Zwitserland heb je lokale initiatieven waarbij een paar grote bedrijven op een industrieterrein samen aan de slag gaan: hoe kunnen we snel stappen maken om te verduurzamen? Dat zouden gemeenten in Nederland heel goed kunnen organiseren.'

U zegt: voor bedrijven is energie maar een klein deel van de kosten die ze hebben. Dus gemeenten moeten hen dan wel achter de broek zitten.

'Je kunt de stok gebruiken en het allemaal controleren. Maar je kunt er ook gezamenlijk aan werken. Een gemeente kan de tien of twintig grote bedrijven aan de tafel halen en kijken: wat zien jullie zelf als mogelijkheden? Hoe kunnen wij jullie helpen? Wat hebben jullie nodig?'

Het klinkt allemaal verrassend eenvoudig: thermostaat lager, inregelen, samen kijken hoe je het energieverbruik naar beneden kunt krijgen. Eigenlijk hoeven we hier niet op systeemniveau naar te kijken?

'Nee en dat kan ook per definitie niet, het is jammer voor mijn vak, maar in één of twee jaar ga je het systeem niet veranderen. Wat je nu ziet is dat iedereen zijn eigen hobby roept. Allemaal goede dingen, die we moeten gebruiken, maar dat maakt over één of twee jaar geen verschil uit.'  

Dit is het eerste artikel in een korte reeks over het versnellen van de energietransitie om van Russisch gas af te komen.

Reacties: 2

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Hielco Wiersma
Nederland moet zo snel als mogelijk focussen op kernenergie anders komen we nooit van het energietransitie-dossier af. Rusland is/blijft risicovol en met andere energiebronnen behalen in de verste verte niet de vereiste capaciteit. Versnelde realisering in 5 - 8 jaar moet mogelijk zijn. Waar blijven trouwens de onderzoeksresultaten? Onder de Kabinetten Rutte hebben we op allerlei gebied achterstanden van hier tot Tokio. Waar blijven alle uitwerkingsplannen?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hans Bakker
Was Nederland met 530 inwoners maar niet zo overbevolkt. Dan hadden we veel minder van dit soort problemen. Dan was er ruimte zat voor windmolens en zonneparken. Zoals Denemarken met maar 130 inwoners per m2. Helaas is het regeringsbeleid erop gericht om dit land nog voller te proppen. Het beleid is er ook nog eens op gericht dat mensen zo veel mogelijk consumeren. Het land is zo vol dat we naar Duitsland moeten rijden om door het bos te kunnen lopen. Wat een lol.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie