Het kabinet maakt een goede analyse over de economische problemen, maar dat wordt nog niet vertaald in het beleid in de miljoenennota. Dat schrijft de Raad van State in het advies bij de stukken die deze Prinsjesdag zijn gepresenteerd.
Raad van State: kabinet benoemt problemen, maar lost ze niet op
Het kabinet maakt een goede analyse over de economische problemen, maar dat wordt nog niet vertaald in het beleid in de miljoenennota.
Uitstel of afstel van plannen en hervormingen
Nederland kampt met vergrijzing, stagnerende economische productiviteit en een onrustige geopolitieke situatie. In het coalitieakkoord stonden D66, VVD en CDA daar al bij stil en die analyse wordt nog eens overgedaan in de eerste miljoenennota van het minderheidskabinet. Maar ‘een belangrijk deel van de aangekondigde grote initiatieven en hervormingen is door het kabinet uitgesteld of afgesteld’, aldus de belangrijkste overheidsadviseur. Het gaat dan bijvoorbeeld over de sociale zekerheid en zorg, waar de komende jaren de uitgaven fors stijgen. Ook zijn er achterstanden die het kabinet de komende jaren moet wegwerken, zoals achterstallig onderhoud van snelwegen, meer huizen bouwen en het overvolle stroomnet uitbreiden.
Begroting op orde
Voor 2027 heeft het kabinet op papier de begroting op orde. Het overheidstekort blijft onder de 3 procent van de omvang van de economie en de schuld onder de 60 procent, zoals de Europese regels voorschrijven. Het kabinet dicht de financiële gaten door de uitgaven niet mee te laten stijgen met prijsstijgingen, geld uit te geven dat op de plank is blijven liggen en alvast vooruit te lopen op meevallende afdrachten aan de Europese Unie.
Werkenden gaan betalen
Het geld dat de overheid volgend jaar extra binnenhaalt, komt vooral bij werkenden vandaan. De inkomsten uit belasting op vermogen dalen juist iets. De verhouding tussen de lasten op arbeid tegenover die op vermogen is volgens de Raad van State al langer uit balans.
Rekening voor volgende generaties
Die budgettaire dekking noemt de Raad van State ‘boekhoudkundig’ en versterkt de economie niet. Dat heeft gevolgen, waarschuwt het instituut. De rekening komt terecht bij volgende generaties. De overheidsschuld loopt op en elk jaar moet er rente betaald worden over het geleende geld. Dat moet allemaal gebeuren met belastinggeld in de komende decennia.
Arbeidsongeschiktheid
Felle woorden zijn er ook van de Raad van State over het verhogen van de premie voor arbeidsongeschiktheid. Het kabinet wil dat geld gebruiken om defensie-uitgaven te betalen, maar dat noemt het instituut een ‘oneigenlijk gebruik’ van dit geld. Bovendien wordt deze premie indirect alsnog door werkenden betaald.
Advies geven over aangepaste begroting
De Raad van State biedt aan om ook advies te geven als de financiële plannen van het kabinet door de Tweede Kamer fors worden gewijzigd. De verwachting is dat de tabellen nog zullen veranderen, omdat er nog geen politieke steun is in zowel de Tweede als Eerste Kamer voor de kabinetsplannen.
Nieuw aanbod
Deze week debatteert de Tweede Kamer twee dagen achter elkaar over de gepresenteerde plannen. Ook daarna is nog volop ruimte voor Kamerleden om met wijzigingsvoorstellen voor de inkomsten en uitgaven van de overheid te komen. Daarom heeft de Raad van State aangeboden om een aangepaste begroting ook nog eens van advies te voorzien. Volgens RvS-vicepresident Sybrand Buma is dat aanbod nog niet eerder gedaan namens het instituut.
Reacties: 3
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
De mededeling van de Raad van State dat 'werkenden' voor een groot deel de rekening betalen is niet juist. Er wordt in de koopkrachtplaatjes teveel gekeken naar bruto-lonen i.p.v. naar netto-lonen. Van niet geringe invloed op de cijfers zijn namelijk ook de arbeidskortingen (met als resultaat een forse plus voor de werkenden), de ouderenkorting (met als resultaat voor een stel een forse min) en daarbij de lastenverdeling van de zorgkosten, energiekosten e.d. Dit terwijl met het 49,5% tarief over het hogere deel van de hoogste inkomens helmaal niets gebeurd.
Kortom, voorzichtigheid met een waardeoordeel aan koopkrachtplaatjes, die op zichzelf al een vertekent beeld tonen, is geboden. Dat behoort de Raad van State ook te weten.
Hoe de definitieve verdeling van de extra lasten (m.n. defensie) er uit komt te zien is op dit moment nog niet bekend. Een vrij en veilig land is van belang voor iedereen. Over de gehele linie dient er dus een gebalanceerde verdeling van de extra lasten te komen, waarbij de sterkste schouders wat meer bijdragen dan degenen die het wat minder hebben.
Dat neemt de noodzaak om eerst eens 'in eigen keuken' te kijken niet weg. Juist daarvan is op dit moment nog veel te weinig zichtbaar gemaakt.
Een verlaging (!) van de premies voor de WW en Arbeidsongeschiktheid kan voor werknemers en werkgevers een rol spelen bij het hervormen van deze sociale wetgeving.
De eerste berichten bij RTLZ luiden dat een teruggang in de WW-uitkering van 2 jaar naar 1 jaar ca. 8000 arbeidsplaatsen oplevert (1,3 miljard euro). Daarbij wordt nog over het hoofd gezien dat de WW-premie (bijna) kan worden gehalveerd. Dit voordeel kan tevens een dempende rol spelen voor werknemers en werkgevers bij de komende CAO-afspraken.