Gemeenten verplaatsen steeds meer van hun ICT naar de cloud. De kosten voor eigen infrastructuur dalen daardoor mogelijk al, maar goedkoper wordt gemeentelijke ICT niet. De uitgaven aan software stijgen juist stevig. Vooral kleine gemeenten zijn meer gaan betalen. Ook de kosten voor de Microsoft-kantooromgeving nemen toe.
Gemeenten leunen steeds zwaarder op SaaS, softwarekosten lopen op
De kosten voor eigen infrastructuur dalen, maar goedkoper wordt gemeentelijke ICT niet.
Gemeenten waren in 2025 gemiddeld 121 euro per inwoner kwijt aan ICT. Dat is zes euro meer dan een jaar eerder. Opvallend is wat er achter die stijging gebeurt. De infrastructuurkosten daalden met 4,40 euro per inwoner, terwijl de softwarekosten met 4,50 euro toenamen tot 43 euro per inwoner.
Volgens M&I/Partners hangt de daling van de infrastructuurkosten mogelijk samen met de overgang naar de cloud. De kosten voor servers en opslag gingen in één jaar van 7 naar 3 euro per inwoner. Sinds 2016 waren die niet zo laag. De onderzoekers benadrukken wel dat nog niet duidelijk is of het om een structurele ontwikkeling gaat. Een mogelijke verklaring is dat gemeenten lokale servers niet meer vervangen wanneer applicaties naar de cloud verhuizen. De kosten verdwijnen daarmee niet noodzakelijk. M&I/Partners schrijft dat uitgaven voor opslag en rekenkracht kunnen verschuiven van de traditionele infrastructuur naar de softwarekosten.
Steeds meer SaaS
Die verschuiving is duidelijk zichtbaar in de cijfers. In 2021 werd 44 procent van de gemeentelijke softwarekosten besteed aan Software as a Service (SaaS). Inmiddels is dat 69 procent. In dezelfde periode zijn de softwarekosten met ongeveer 30 procent gestegen, van 33 naar 43 euro per inwoner. Vooral kleine gemeenten zijn duurder uit. Gemeenten met minder dan 60.000 inwoners zagen hun softwarekosten sinds 2021 met 52 procent toenemen. Zij betalen inmiddels gemiddeld 50 euro per inwoner. Bij grote gemeenten bleef de stijging beperkt tot 18 procent.
Kleine gemeenten zijn ook verder overgestapt op SaaS. Inmiddels gaat daar 81 procent van de softwarekosten naartoe. Bij grote gemeenten is dat 60 procent. M&I/Partners stelt niet vast dat SaaS de hogere kosten veroorzaakt, maar ziet wel een verband: gemeenten met een hoger SaaS-aandeel laten ook een sterkere kostenstijging zien. Volgens het bureau suggereert dat dat de verdere ‘verSaaSing’ mogelijk een rol speelt.
Microsoft-kosten nemen toe
Een opvallende kostenstijging zit bij de kantoorautomatisering. Gemeenten betaalden daarvoor in 2024 gemiddeld 5,50 euro per inwoner. Vorig jaar was dat 7,40 euro. Die stijging lijkt volgens M&I/Partners niet het gevolg van hogere licentietarieven. Ongeveer 90 procent van de gemeenten is aangesloten bij het GT Microsoft 2-framework van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Binnen die overeenkomst zijn gemeenten grotendeels beschermd tegen grote prijs- en contractwijzigingen van Microsoft.
M&I/Partners noemt daarom een andere mogelijke verklaring. Gemeenten maken intensiever gebruik van Microsoft-producten en functionaliteiten zoals Copilot. Ook stappen ze over naar uitgebreidere licenties, waaronder Microsoft 365 E5. Daardoor lopen de licentiekosten verder op. Dat beeld sluit aan bij eerder onderzoek van Binnenlands Bestuur. Daaruit bleek dat Nederlandse gemeenten in 2025 gezamenlijk bijna 185 miljoen euro aan Microsoft uitgaven.
Van beheer naar leveranciersregie
De overgang naar SaaS verandert ondertussen het werk van gemeentelijke ICT-afdelingen. Gemeenten besteden beheer en operationele ICT-taken vaker uit. Daardoor wordt volgens M&I/Partners het leverancierslandschap dat gemeenten moeten aansturen complexer.
Dat is terug te zien in de personele bezetting. In 2022 hadden gemeenten gemiddeld 0,9 fte per 100.000 inwoners voor regiefuncties. Vorig jaar was dat 3,2 fte. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om contract- en leveranciersmanagement.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.