Overslaan en naar de inhoud gaan

Ook voor Zoeterwoude komt een gemeentefusie in beeld

Voortzetting van de huidige situatie is volgens onderzoekers niet mogelijk zonder fundamentele keuzes over de toekomst van de gemeente

Bakstenen gemeentehuis met de tekst GEMEENTEHUIS boven de ingang; een vrouw in witte jas loopt voorbij.
Exterieur van het gemeentehuis van Zoeterwoude - Foto: Peter Hilz/ANP 

De bestuurskracht van de gemeente Zoeterwoude staat onder druk. De huidige manier van werken is op termijn niet houdbaar, concludeert adviesbureau TwynstraGudde in een onderzoek in opdracht van de gemeente. Door de financiële druk, beperkte uitvoeringskracht en toenemende complexiteit van maatschappelijke opgaven stellen hoge eisen aan het gemeentebestuur.

De gemeenteraad gaf in 2026 opdracht voor een bestuurskrachtonderzoek. Daarin moest duidelijk worden in hoeverre Zoeterwoude is toegerust op de opgaven van de komende vier tot acht jaar en voor welke keuzes het gemeentebestuur komt te staan.

‘Kracht van het kleine’

Uit dat onderzoek blijkt dat de bestuurskracht van Zoeterwoude onder druk staat en op onderdelen een onvoldoende scoort. De onderzoekers zien weliswaar sterke kanten in ‘de kracht van het kleine’, ook wel de Zoeterwoudse manier van werken genoemd.

Minder voorspelbaar

Maar die kleinschaligheid heeft volgens hen ook een keerzijde. ‘De sterke gerichtheid op nabijheid en maatwerk maakt het voor de gemeente lastig om langs langetermijndoelen te sturen, te prioriteren en daaraan vast te houden’, constateren de auteurs van het rapport. Daardoor wil de gemeente meer dan zij kan waarmaken. Dat maakt haar minder voorspelbaar voor inwoners en regionale partners.

Kwetsbaarheid

Zoeterwoude heeft de belangrijkste maatschappelijke opgaven in beeld en beschikt op veel terreinen over beleid. Wat ontbreekt, is volgens TwynstraGudde ‘een verbindende langetermijnkoers’. De kwetsbaarheid zit vooral in het maken en vasthouden van keuzes: bepalen wat voorrang krijgt, accepteren dat niet alles mogelijk is en eerder vastgestelde kaders handhaven wanneer nieuwe politieke of maatschappelijke wensen zich aandienen.

Afhankelijk

De gemeente heeft de afgelopen jaren wel stappen gezet om de organisatie te professionaliseren. Met een kleine ambtelijke organisatie weet zij veel voor elkaar te krijgen. ‘Dat vraagt echter veel van medewerkers en maakt de uitvoering sterk afhankelijk van individuele personen, externe inhuur en samenwerking met anderen’, is te lezen in het rapport. Volgens de onderzoekers gaat veel aandacht naar het dagelijks draaiende houden van de gemeente, waardoor er minder ruimte overblijft voor strategische en tactische ontwikkeling.

Financiën somber

Ook de financiële vooruitzichten zijn somber. Het financieel perspectief is volgens de onderzoekers niet robuust. Aanvullende bezuinigingen zullen daardoor steeds moeilijker te realiseren zijn zonder dat dit ten koste gaat van gemeentelijke ambities, dienstverlening, voorzieningen of de kwaliteit van de openbare ruimte.

Het belangrijkste overheidsnieuws van de dag

Schrijf je in voor de Binnenlands Bestuur nieuwsbrief

Nabijheid

Een van de sterke punten van Zoeterwoude is de toegankelijkheid voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Door de korte lijnen zijn persoonlijke dienstverlening, maatwerk en samenwerking mogelijk. Maar ook die nabijheid is volgens het rapport niet vanzelfsprekend op lange termijn te behouden. ‘Niet iedere wens kan worden gehonoreerd en niet iedere voorziening of vorm van dienstverlening kan vanzelfsprekend op dezelfde manier lokaal georganiseerd blijven.’

Urgentie

Voortzetting van de huidige situatie is volgens de onderzoekers niet mogelijk zonder fundamentele keuzes over de toekomst van de gemeente. ‘De urgentie om deze keuzes te maken is groot’, schrijven zij. Hoeveel tijd Zoeterwoude daarvoor nog heeft, hangt mede af van het uithoudingsvermogen van de ambtelijke organisatie en de snelheid waarmee de financiële ruimte verder afneemt.

Uitbesteden of fuseren

De onderzoekers komen met twee opties. Zoeterwoude kan taken uitbesteden. Op die manier blijft de gemeente zelfstandig, maar onderzoekt ze welke taken beter elders kunnen worden belegd om de kwaliteit van dienstverlening en uitvoeringskracht te versterken. Een andere optie is oriëntatie op een gemeentelijke herindeling. In dat geval geeft Zoeterwoude haar zelfstandigheid als gemeente op.

Weinig tijd

‘Het gemeentebestuur heeft weinig ruimte om af te wachten. Naarmate de druk toeneemt, wordt de mogelijkheid om die richting zelf te bepalen steeds kleiner. Zoeterwoude doet er goed aan nu met deze keuzes aan de slag te gaan, met de uitkomsten van dit onderzoek als vertrekpunt’, adviseert TwynstraGudde.

Politiek-bestuurlijke sensitiviteit

Politiek-bestuurlijke sensitiviteit

Als bestuurder of ambtenaar in een gemeente met beperkte uitvoeringskracht moet je scherpe keuzes maken, prioriteiten stellen én die keuzes politiek verdedigen. Dat vraagt meer dan inhoudelijke kennis: het vraagt inzicht in machtsdynamiek, het vermogen om tegengestelde belangen af te wegen en de vaardigheid om ook lastige adviezen effectief over te brengen. Leer hoe je jouw politiek-bestuurlijke sensitiviteit vergroot en als professional écht het verschil maakt in complexe besluitvormingsprocessen.

schrijf u vandaag nog in

Plaats als eerste een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heeft u al een account? Log in

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heeft u al een account? Log in