of 59345 LinkedIn

Raadsleden kunnen eigen integriteit testen

Raadsleden, Statenleden en algemeen bestuurders kunnen zich binnen hun digitale leeromgeving laten testen om hun democratische weerbaarheid en inzicht krijgen op mogelijke integriteitsrisico’s. Binnenlands Bestuur mocht alvast een kijkje nemen in de toolkit democratische weerbaarheid voor politieke ambtsdragers.

Raadsleden, Statenleden en algemeen bestuurders kunnen zich binnen hun digitale leeromgeving laten testen om hun democratische weerbaarheid en inzicht krijgen op mogelijke integriteitsrisico’s. Binnenlands Bestuur mocht alvast een kijkje nemen in de toolkit democratische weerbaarheid voor politieke ambtsdragers.

Spreek als raad over integriteit
‘Ondermijning en integriteit zijn de laatste paar jaar grote items geworden. Raadsleden zoeken handvatten voor hoe ermee om te gaan, welke middelen ervoor beschikbaar zijn en hoe je dat als raadsleden samen doet.’ Aldus Bahreddine Belhaj, PvdA-raadslid in Lelystad en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. Hij reageert op de vraag waarom een toolkit democratische weerbaarheid voor raadsleden nodig is. ‘Van ondermijning is wel bij iedereen bekend dat het een item is. Praktijkvoorbeelden ervan, in de zin dat raadsleden bijvoorbeeld zijn omgekocht, heb ik overigens nog niet gezien. Anderzijds is integriteit een niet vaststaand, subjectief begrip waar je als gemeenteraad met elkaar over moet spreken, los van alle partijpolitieke belangen. Wat moet je op dit gebied willen?’

Den Haag was een wake-up-call
De integriteitskwestie in Den Haag was een wake-up-call, aldus Belhaj. ‘Ik wil daar verder geen oordeel over geven, maar het wakkert het bewustzijn wel aan. Hoe kan zoiets? Je moet opletten en het er met elkaar over hebben hoe ermee om te gaan.’ De vraag is ook wie er verantwoordelijk is voor integriteit: de burgemeester of de gemeenteraad zelf? Wie doet wat? ‘Wij vinden dat het bij de gemeenteraad ligt. Die gaat over de eigen integriteit en daarin moet de raadsleden samen optrekken en een plan bedenken.’ De burgemeester is neutraal en moet niet kwetsbaar worden, vindt Belhaj. ‘Stel dat er een integriteitsvraagstuk ligt bij een raadslid. Hij of zij gaat ermee aan de slag en het blijkt niet waar te zijn. Dan kan de relatie tussen de voorzitter van de raad en het bewuste raadslid verstoord raken. Als je binnen de raad afspraken hebt gemaakt en een commissie geloofsbrieven hebt ingesteld bij twijfel, dan heb je een politiek neutraal instrument. Zo straalt het niet af op een individu.’

In de spiegel kijken
In Almere leeft al langer de opvatting dat integriteit en weerbaarheid belangrijk zijn, vertelt Gert-Jan Broer. Hij is loco-griffier van de gemeenteraad van Almere, en medeontwerper en uitvoerder van de toolkit democratische weerbaarheid. Tijdens zijn werkzame leven bevroeg hij regelmatig politieke ambtsdragers over integriteit en wat ze eraan deden. ‘Vaak bleef het dan even stil. Uiteindelijk vond men dat je jezelf aan het eind dag goed in de spiegel moest kunnen aankijken. Maar er zijn weinig handvatten voor. Er zijn vangnetten, risicoscans, maar om met elkaar in fractieverband en individueel werk te maken van het onderwerp is lastig.’ In de afgelopen tien jaar heeft Broer honderden bestuurders gesproken over en vele raadsleden begeleid rond dit onderwerp en gezien hoe ze worstelen met integriteit. ‘Ze kunnen sparren met dilemma’s, maar veel verder komen raden en Staten meestal niet.’

Stress is een belangrijke voorspeller
De nieuwe toolkit bevat deze handvatten wel. Niet alleen voor het collectief, maar ook op fractie- en individueel niveau. Basis vormde het Knooppuntenmodel Ethische Organisatie (KMEO) dat Broer samen met consultant Jan van der Bel ontwikkelde. ‘Een gedragsmodel dat uitlegt en verklaart hoe integer of niet-integer gedrag tot stand komt.’ De heren stopten er verschillende factoren in die daar goed inzicht in geven. ‘Als je moe of niet fit bent of stress ervaart, dan ben je gevoeliger voor prikkels van buiten dan wanneer je uitgerust bent. Dat zijn belangrijke voorspellers.’

'Dit gaat verder dan een gedragscode'
Deze kenmerken komen naar boven in de zelftest die de politieke ambtsdragers kunnen doen. De zelftest gaat verder: reflectievermogen en de bereidheid daartoe komen ook langs. ‘Integriteit is geen persoonseigenschap, maar jouw handelen wordt wel bevorderd door persoonskenmerken. Wat zijn die kenmerken? Je ziet in de zelftest waar je als politieke ambtsdrager nog werk hebt te doen. Dit gaat verder dan een gedragscode. Je ziet hoeveel bewustzijn er binnen een politieke organisatie is op integriteit en of er voldoende voorzorgsmaatregelen zijn getroffen.’

Niet openbaar
De zelftest en de hele toolkit zijn niet openbaar toegankelijk, maar speciaal voor raadsleden, Statenleden en algemeen bestuurders van waterschappen te vinden in hun digitale leeromgeving.

De leeromgeving.raadsleden.nl is opgezet en ontwikkeld door de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden met medewerking van raadsadviseur Robert-Jan Ritsema van de griffie van (opnieuw) Almere en met steun van de Vereniging van Griffiers, de VNG en het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Lees het hele artikel over de toolkit in Binnenlands Bestuur nr. 23 van deze week (inlog)

Verstuur dit artikel naar Google+

GERELATEERDE ARTIKELEN

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Marc van Rooij (Lid Provinciale staten Flevoland 50PLUS ) op
Al jaren ben ik bezig met het onderwerp integriteit. Steeds loop ik binnen overheden aan tegen het feit dat er op voorhand al problemen zijn met de meest basale zaken zoals het hebben van een goed protocol, voldoen aan de wettelijke eisen en deze naleven. Of het nu gaat over het vast stellen van de vorm van rapportage (art 125 quater d ambtenarenwet) of het hebben van gedragscodes, vaak wordt hier binnen organisaties te weinig, of zelfs geen, aandacht aan besteed. Raad, of Staten of Waterschappen zorg eerst dat de minimale eisen rond integriteitsbeleid op orde zijn, en dat gemeente, provincie en waterschappen aan deze minimale eisen voldoen, dan zijn we al aardig op weg. Daarnaast is bewustwording van essentieel belang en ik hoop dat deze test een standard test gaat worden zodat alle bestuurders weerbaarder worden en tevens een groter bewustzijn gaan krijgen wat integriteit daadwerkelijk betekend en wat de burgers verwachten
Door P.J. Westerhof LL.M MIM op
Over de jaren heen zijn boeken vól geschreven over het fenomeen 'integriteit'.
Intussen zaten bestuurders met hun hand in de kas (Enron) en verhieven gemeente-ambtenaren hun persoonlijke mening tot beleidsuitgangspunt.

Tegelijkertijd werd door bestuurders - vooral bij financiële instellingen en quartaire sector - hard ingegrepen. Te beginnen op de werkvloer moest iedereen gedwongen op cursus,waarbij het verplichte examen personele consequenties had.
Terwijl vis aan de kop begint te stinken liepen consultants en 'Normen & Waarden deskundigen' fors binnen.

"Een beetje integer bestaat niet" zei mijn vroeger minister Dales. "Een beetje integer kan best”, aldus oud-minister Plasterk. Alcoholhoudende drank binnen smokkelen in een Nederlandse ambassade in een islamitisch land door oud-premier Balkenende.

"ze worstelen met integriteit. Ze kunnen sparren met dilemma’s, maar veel verder komen raden en Staten meestal niet."
Hoezo?
Integriteit wordt door velen gezien als een subjectief begrip, 'dat is voor ieder individu anders, daar moet je over kunnen praten'.
Hoezo?
Dus tóch 'een beetje integer'?

Tonnen belastinggeld besteed aan 'bewustwording', cursussen, workshops en seminars.
En nu een 'tool'?
Zit daar een algoritme achter? En zo ja, is dat algoritme transparant?
Hoe is ieders subjectief begrip van integriteit daarin verwerkt?

Opnieuw hoe iets dat zó simpel is zó ingewikkeld wordt gemaakt.
Voor zover integriteit al een subjectief begrip is is dit reeds lang geobjectiveerd.

'Zodra je de schijn tégen hebt ben je al verkeerd bezig (geweest)'.
Zo simpel is het.
En dan dien je zélf conclusies te trekken en maatregelen te nemen. Dat heet 'zelfreinigend vermogen'.

Bij het Haga-ziekenhuis ging dat fout.
Bij Dijkhoff ging dat goed.
Door Marquis de Canteclair (Civ em.) op
Integriteit is een genencombinatie die bij tal van publieke personen slecht of in het geheel niet ontwikkeld is: Snel, Wiebes, Grapperhaus, Rutte, Dijkhoff etc. De smetten op het Nederlandse Blazoen zijn dusdanig dat er van enig Blazoen niets meer zichtbaar is. Voor het goede historische geheugen : Smallenbroek reed een paaltje aan, Pronk vergreep zich met drank op aan talloze stewardessen en geeft nu, als verwoester van de LPG op basis van leugens vrolijk commentaar van de kennelijk niet zo linkse zijkant...….De slager en eigen vlees? VNG, let op Uw Saeck, de politieke kleur is soms belangrijker dan je denkt of zoals Cats het zei: De één mag niet over het hek kijken, de ander mag de kudde stelen....
Door Paul van Binnen op
'...integriteit een niet vaststaand, subjectief begrip...'

Pardon?

Dit excuus wordt telkens door ambtenaren, politici en bestuurders gebruikt. Over ambtsmisdrijven en verdere strafbare feiten heeft bijna niemand het (zie Belastingdienst en zeer zeker niet de enige). Meestal ziitten deze uitwassen ingebakken in een volledig ontspoorde bestuurscultuur die al jarenlang voortduurt.

Het kan toch niet zo zijn dat verantwoordelijken blijven zitten en degenen die aan de bel trokken worden gestraft? Dat is zowel politiek als maatschappelijk onwenselijk en daarom allang vastgelegd in wetten en regels. Alleen worden die vrijwel nooit gehandhaafd - kern van het probleem.

Een integere overheid maakt eerst eens zelf schoon schip vooordat werknemer en burger de maat worden genomen.