of 59147 LinkedIn

Stil verzet door het wijkteam

Het vergroten van zelfredzaamheid is een van de belangrijkste beleidsuitgangspunten van de gedecentraliseerde taken in het sociaal domein. Het is echter een loos begrip. Er wordt ‘stil verzet’ gepleegd door wijkteammedewerkers. Dat blijkt uit meerjarig onderzoek van de Universiteit van Humanistiek en de Universiteit van Amsterdam .

Zelfredzaamheid, een van de belangrijkste beleidsuitgangspunten van de gedecentraliseerde taken Wmo, Jeugdwet en Participatiewet, is een loos begrip. Er wordt ‘stil verzet’ gepleegd door wijkteammedewerkers. Dat blijkt uit meerjarig, kwalitatief onderzoek.

Nabijheid

Aan de vooravond van die decentralisaties in 2014 is het onderzoeksproject ‘De belofte van nabijheid’ gestart, dat door onderzoekers van de Universiteit van Humanistiek en de Universiteit van Amsterdam in zes gemeenten is uitgevoerd. ‘We zagen een aantal belangrijke veronderstellingen achter het beleid die allemaal samenkwamen in de notie van nabijheid’, vertelt Thomas Kampen, als socioloog verbonden aan de Universiteit van Humanistiek en een van de onderzoekers. ‘Het idee was onder meer dat als professionals dichter bij mensen komen, zij beter maatwerk kunnen leveren. Een andere belofte van nabijheid was dat de professional een beter beeld zou krijgen van het netwerk van mensen, zodat daar vervolgens een beroep op kon worden gedaan.’ Tijdens het project is onder meer gekeken of die aannames klopten. De bevindingen zijn neergelegd in het onlangs verschenen boek ‘De verhuizing van de verzorgingsstaat. Hoe de overheid nabij komt.’

 

Stil verzet

Uit het meerjarig onderzoek komt maar voren dat er inderdaad sprake is van meer nabijheid en van meer maatwerk. ‘De overheid is nabij gekomen. Mensen vinden het prettig om persoonlijk contact te hebben en om een aanspreekpunt te hebben, zoals iemand uit een wijkteam of een Wmo-consulent’, aldus Kampen. Ook wordt meer maatwerk geleverd, maar niet zoals ‘het beleid’ maatwerk voor ogen had. Maatwerk niet dankzij, maar ondanks het beleid, zo zou je kunnen zeggen. De onderzoekers noemen het ‘stil verzet’ van de wijkteammedewerkers, die vaker zelf lichte hulp en ondersteuning bieden of professionele hulp adviseren en regelen in plaats van een nog groter beroep doen op naasten.


Lastig

Ook komt het regelmatig voor dat professionals het probleem een beetje aanzetten ‘opdat de beoogde oplossing in lijn is met het beleid’, aldus een passage uit het boek; een andere vorm van stil verzet. Op de zelfredzaamheidmatrix wordt met andere woorden gestuurd om uit te komen op een score die in het beleid past. ‘Deze vorm van stil verzet gebeurt vaak via het oproepen van emoties. Omdat zij vanuit hun professionele blik zagen dat er meer zorg nodig was dan een cliënt zelf dacht’, licht Kampen toe.

 

Sleutelrol

De onderzoekers zetten kanttekeningen bij het begrip zelfredzaamheid. Het neemt in de veranderingen die in de verzorgingsstaat worden doorgevoerd een sleutelrol in. ‘Maar eigenlijk is het een loos begrip’, aldus Kampen. ‘De wet bedoelt eigenlijk: regel het zelf. Maar wat regel je zelf? Als je zelf een oplossing voor je probleem regelt, dan ben je zelfredzaam. Als je daarvoor je netwerk inschakelt, ben je ook zelfredzaam. Maar ook als je zelf professionele zorg regelt, is dat zelfredzaam. Op die manier zegt het eigenlijk niets.’

 

Zelfredzaamheidmatrix

Het vergroten van de zelfredzaamheid is bij veel gemeenten een belangrijke maatstaf om het succes van het ingezette beleid in kaart te brengen. De zelfredzaamheidmatrix wordt daarbij vaak als meetinstrument gebruikt. Gemeenten kunnen die beter terzijde schuiven, vindt Kampen. ‘Ze moeten kijken naar meerdere criteria op basis waarvan je kunt beoordelen of mensen vooruit gaan in het leven. De kwaliteit van leven zou zo’n maatstaf kunnen zijn, of ontplooiing, of in hoeverre mensen meer vrijheid ervaren. Het moet een waaier van criteria zijn, in plaats van alleen die zelfredzaamheid als maatstaf te nemen.’

 

Lees het hele artikel in Binnenlands Bestuur nr. 19 van deze week (inlog)

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Sjaan (mantelzorger) op
Wijkteammedewerkers willen misschien wel, maar worden gedwongen ouderen zo snel mogelijk naar de Wlz te sturen. Wmo-ondersteuning kan dan vervallen.
Door Dorethé van Eijk (Participatiecoach) op
Zelfredzaamheid is naar mijn mening een zwaar overtrokken bericht. In een samenleving die steeds ingewikkelder wordt doordat er steeds meer regelingen en regels bijkomen die ook nog met regelmaat veranderen, is zelfredzaamheid voor velen een onbereikbaar ideaal.
Door Pieter Vernhout (Zzp) op
Bij een volledige en correct geformuleerde hulpvraag is er maar één antwoord mogelijk en dat is passende zorg. We moeten meer gaan 'forecasten' in het sociaal domein; wat is bijvoorbeeld het bereik van een burger/een gezin als we nu een passend aanbod doen, al dan niet bekostigd? Hoe verhouden de krachtenvelden zich over pakweg een jaar of twee? Welke plaats nemen dan de hulpverleners in en hoe het netwerk -en niet op de laatste plaats de hulpvrager(s) zelclf? Op die manier wordt 'zelfredzaamheid' een baken ipv van een hol begrip. Zo krijgen trajecten ook diepte en bereik.
Door Toine Goossens (Toezichthouder gedrag en moraal) op
@Jan Timmermans,

Ik denk dat de wijkteammedewerkers zeer ingenomen met uw reactie zijn.

Zij worden geconfronteerd dat Inclusief Denken geen ´ding´van deze samenleving is. Politici hebben niet het lef om hun achterbannen daar mee te confronteren.

Mensen zijn niet gelijk, wel gelijkwaardig.
Door Erwin HW Niedeveld (Oprichter - Directeur LeAD GLocal) op
Wijkteammedewerkers snappen dat de leefwereld van burgers en een integrale benadering het belangrijkste is. Hiermee nemen zij keurig hun rol. Professionele ruimte krijgen en professionele ruimte nemen. Het is voortdurend balanceren op de fijne lijn van waarden en normen in onze samenleving. Dit terwijl er sprake is van toenemende reflexvisering en tegenstellingen zoals have en havenots, en can en cannots. Systeemwereld versus leefwereld; beide zijn nodig, maar de impact moet centraal blijven staan.

Wendbaarheid realiseren vanuit maatschappelijk belang en publieke waarde is cruciaal.

#Inclusievesamenleving
Door Nico van Duijn (huisarts) op
Jan Timmermann, een wijze reactie. Het lojkt sterk op de gewone geneeskunde, in de decennia die ik kan overzien. Geruststellen met verwijzen naar die ene collega, dikke medische techniek of handelen buiten kantooruren, dat deden we op indicatie, technisch geheel overbodig en duur soms. Of als dokters onder elkaar uit begaanheid, of met een verzonnen diagnose om het systeem te plezieren. Gewoon omdat dat arme mens wat angstig was, geen steunend netwerk had, of om slaande e ruzie in de familie te dempen. Opnames op onmogelijke momenten, spoedhandelen zonder technische argumenten. Omdat zo af en toe menselijk leed niet in het systeem past. Zorgzaamheid.
Door Jan Timmermann (Pensionado) op
Ik kan mij het stille verzet van wijkteammedewerkers zeer goed voorstellen. De gedachte achter de decentralisatie en de daarmee gepaard gaande participatiemaatschappij werd voor een belangrijk deel gevoed door de neo-liberale borrelpraat dat door de inzet van familie, bekenden en andere soorten mantelzorgers nog een grote besparing zou kunnen worden gehaald in de zorg. Allemaal vanuit een veronderstelling dat die inzet matig was en dat er nog wel een tandje bij zou kunnen. De werkelijkheid is echter anders gebleken, namelijk dat veel mantelzorgers inmiddels kampen met een stevige burn-out omdat ze niet of nauwelijks in staat blijken alle ballen in de lucht te houden zoals de verzorging van hun eigen gezin, hun kinderen en hun ouders. Bovendien blijkt in de dagelijks praktijk dat veel zonen en dochters hun rol in die hoedanigheid verliezen doordat ze opgeslokt worden door hun rol als mantelzorger. Dat alles speelt zich bovendien af tegen de achtergrond van een geprivatiseerd zorgsysteem waarin in de dagelijkse praktijk van alles mis blijkt te gaan waar je als mantelzorger ook nog eens achter aan moet of waaraan je dagelijks blauw ergert .
Een beetje barmhartigheid van een wijkteammedewerker kan in zo'n situatie erg helend zijn.
Door J. de Niet (fin. adviseur) op
Je ziet dat het goed is wanneer de overheid een ondergrens probeert te leggen in de zorg voor deze kwetsbare groep. Aan de andere kant zie je ontstaan dat het systeem zichzelf gaat voeden. Dan moet je uitkijken als "bestuurder" dat het niet doorslaat in een bureaucratische organisatie waar de client - waarmee het allemaal om begonnen is - pas op het tweede plan komt. Dit ook omdat zo'n ontwikkeling pas echt geld gaat kosten. Geld dat onze samenleving ook voor andere doelen had kunnen inzetten. De gang van zaken bij het UWV laat zien hoe e.e.a. uit de bocht kan vliegen.