of 62284 LinkedIn

Steden willen wetswijzing in strijd tegen overgewicht

De wethouders gezondheid van de G4 en Ede willen meer juridische bevoegdheden krijgen om overgewicht en obesitas van hun inwoners aan te kunnen pakken. Dat kan bijvoorbeeld via aanpassing van de Warenwet of de Omgevingswet.

Steden willen meer juridische bevoegdheden krijgen om overgewicht en obesitas van hun inwoners aan te kunnen pakken. Via aanpassing van de Warenwet zouden gemeenten een overaanbod van bijvoorbeeld fastfoodzaken kunnen tegenhouden. Met een wijziging van de Omgevingswet kunnen gemeenten in bepaalde gebieden, bijvoorbeeld rondom scholen, bepalen dat er zich alleen winkels of horecagelegenheden mogen vestigen die gezond voedsel verkopen.  

Gevarieerd aanbod

Een brandbrief met die strekking hebben de wethouders gezondheid van de G4 (Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht) en Ede aan staatssecretaris Paul Blokhuis (VWS) gestuurd. Ede is koploper als het gaat om het stimuleren van gezonde voeding en ontving eind 2017 een internationale prijs voor haar integrale voedselbeleid. ‘Voedselwethouder’ Leon Meijer (Integrale Voedselaanpak, ChristenUnie) maakt zich daar al jarenlang hard voor. Met de voorgestelde wetswijzingen krijgen gemeenten meer mogelijkheden om hun inwoners te behoeden voor overgewicht, of hen een handje te helpen gezonder te leven, licht Meijer toe. ‘We willen situaties voorkomen waarbij in tien leegstaande panden zich tien fastfoodketens vestigen. Er moet een gevarieerd aanbod zijn; als gemeente willen we het maximumaantal fastfoodketens kunnen beperken’, aldus Meijer. ‘Mensen zeggen wel eens: wie ben jij dat jij bepaalt wat ik kan eten. Maar zonder sturing valt er straks weinig meer te kiezen en kan geen gezonde keuze worden gemaakt.’

 

Zorgen

Naast Meijer maken ook de andere wethouders Volksgezondheid van de G4 zich grote zorgen over de groei van het aantal inwoners met overgewicht en de gezondheidsgevolgen daarvan. De vijf gemeenten willen dat Blokhuis de mogelijkheid onderzoekt tot extra juridische instrumenten voor gemeenten. Directe aanleiding tot de brandbrief is het Kamerdebat van aanstaande maandag, aldus Meijer.   

 

Extra maatregelen

Gemeenten hebben volgens de wethouders van de vijf steden hun wettelijke en financiële mogelijkheden maximaal benut om hun inwoners kansen op een gezond leven te bieden, zo schrijven zij aan Blokhuis. Er is onder meer geïnvesteerd in gezonde school- en sportkantines, gezondere voeding in ziekenhuizen en op plekken waar veel kinderen komen. Het is echter niet voldoende. ‘Extra, effectieve maatregelen zijn nodig’, stellen de vijf wethouders. ‘Uit onderzoek dat de Universiteit van Amsterdam (UvA) in opdracht van ons heeft gedaan, blijkt dat gemeenten geen juridische bevoegdheden hebben om in te grijpen in de groeiende ongezonde voedselomgeving’, aldus Meijer. Die moeten er volgens de vijf steden wel komen.

 

Lege handen

‘Het gemeentelijk instrumentarium biedt niet de mogelijkheid om het aanbod van ongezond voedsel in (delen van) een gemeente te weren uitsluitend vanwege de schadelijke effecten van consumptie van dat voedsel op de volksgezondheid’, concluderen de UvA-onderzoekers in hun rapport ‘Juridisch instrumentarium voor een gezonde voedselomgeving in de stad.’ Zo biedt de Wet publieke gezondheid ‘geen expliciete grondslag voor het stellen van nadere regels door het gemeentebestuur met betrekking tot het aanbieden van ongezonde voedselwaren op bepaalde locaties in de gemeenten’. Ook met de Omgevingswet kunnen gemeenten met gezondheidsargumenten geen paal en perk stellen aan de vestiging van bijvoorbeeld fastfoodzaken.

 

Wetsaanpassing

De UvA oppert aanpassing van de Warenwet. Daarin zou kunnen worden opgenomen dat gemeenten in bepaalde gebieden de verkoop van bepaalde ongezonde producten mogen verbieden. Aan andere optie is aanpassing van de Omgevingswet, waardoor gemeenten ‘uit het oogpunt van gezondheid ongezonde voedselaanbieders op bepaalde plekken kunnen weren’, aldus de onderzoekers. De vijf wethouders willen dat Blokhuis deze opties serieus in overweging gaat nemen.

 

Corona

Het aanbod van ongezond voedsel neemt sterk toe, vooral in wijken waar veel mensen wonen met een lage economische status, schrijven de vijf wethouders in hun brandbrief. Als de groei van mensen met overgewicht de komende tijd zich in hetzelfde tempo voortzet als de afgelopen jaren, hebben over twintig jaar ruim zes op de tien volwassenen overgewicht. ‘En naast aandoeningen als diabetes en hart- en vaatziekten, zijn mensen met overgewicht extra kwetsbaar voor een ernstig verloop van corona’, waarschuwen de wethouders.

 

Ruimtelijk beleid

De vijf steden zijn al met Blokhuis in gesprek over onder meer de invoering van suikertaks en het goedkoper maken van groenten en fruit – om zo een gezonde leefstijl en gezonde voeding te bevorderen – maar ook de voedselomgeving moet worden aangepakt. Het ruimtelijk beleid dus, waarbij gemeenten meer te zeggen hebben over de vestiging van winkels en horeca die ongezonde voeding verkopen.

 

Moestuin

Ede is, zoals gezegd, een van de koplopers in Nederland als het gaat om gezonde voeding. Sinds 2014 staat integraal voedselbeleid hoog op de agenda. Diverse maatregelen hebben inmiddels zijn vruchten afgeworpen, vertelt Meijer. ‘Dat vertaalt zich nog niet direct in minder inwoners met overgewicht, dat heeft meer tijd nodig.’ Maar waar jaren geleden een handjevol basisscholen een eigen moestuin had, heeft nu zestig procent van alle basisscholen een moestuin. Ook worden ouderen in de wijken – via de thuiszorg – op het hart gedrukt goed en eiwitrijk te eten. Dit naar aanleiding van bevindingen van het ziekenhuis Gelderse Vallei, dat veel ouderen ondervoed het ziekenhuis inkwamen. Voordat iemand dan bijvoorbeeld aan zijn heup kan worden geopereerd, moet hij eerst aansterken en op een eiwitrijk dieet worden gezet. Ook het herstel duurt langer bij ouderen die ondervoed het ziekenhuis inkomen. ‘Er loopt nu een programma in de wijken waarbij ouderen voedseladvies krijgen en tips om de spieren te versterken’, aldus Meijer.

 

Duurzaam voedsel

Samen met de regio Foodvalley zijn ook regionale projecten opgezet, met bijvoorbeeld de horeca. ‘Dat was voor corona, nu ligt alles stil’, aldus Meijer. Onder de noemer ‘Restaurants van Morgen’ worden horecaondernemers geholpen met het tegengaan van voedselverspilling, gestimuleerd om minder vlees en meer groente te serveren en duurzaam voedsel in hun menu’s te verwerken, licht Meijer toe.

‘In deze coronatijd vindt iedereen het logisch om op zijn gezondheid te letten. Tachtig procent van de patiënten die met corona op de ic belanden, heeft overgewicht. Wij strijden op diverse manieren al jaren voor een gezond levensstijl’, aldus Meijer. Juridische bevoegdheden voor gemeenten kunnen een belangrijke extra zet geven.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Rood Hesje (werkt vreedzaam thuis) op
Veel ophef in die onderschriftren over niets. De overheid dient gewoon een goede invulling te geven aan haar zorg voor een gezonde samenleving. De bromfietshelm en autogordel zijn toch ook niet in strijd met de Grondwet!
@Eva: groot gelijk heb je over dat fatshamen
Door Josta van der Wiele (natuurgeneeskundige en jurist) op
Bizar dat sommigen zo geïrriteerd reageren op het idee dat de overheid beter moet gaan letten op de soort bedrijvigheid die zich wil vestigen. Sommigen voelen zich direct aangevallen. Zelfs de Grondwet wordt er bij gehaald!
Welnu, de overheid heeft de opdracht (leest u ook eens een paar artikelen verder in de Grondwet) om te zorgen voor gezondheid, veiligheid en leefbaarheid. De overheid laat hier helaas vaak steken vallen, waardoor schadelijke bedrijfsvoering kan starten of jarenlang kan dooretteren. Voorbeelden te over (chemische industrie, luchtvaart, fastfood, takaksindustrie, landbouwindustrie met pesticiden en kunstmest, enz.). Van te voren wordt er onvoldoende onderzoek naar veiligheid verlangd en vergunningen worden vaak onterecht verlengd.
De overheid mag wel eens wat vaker (zo) consequent zijn!
Door Toine Goossens (Toezichthouder gedrag en moraal) op
Laten we de voorstellen voor dit soort wetgeving toetsen aan de Grondwet.

Artikel 1

Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.

Het is een vrije keuze van mensen om ongezond te leven. Beperking van dat recht is, hoe dan ook, in strijd met artikel 1 van onze Grondwet.

Ronald de Meij, wethouder gezondheid komt, om dat grondrecht aan te tasten, met een onzin argument. Hij wil het gebruik van de IC door 'BMI-mannen' beperken .
Op grond waarvan? BMI-mensen hebben een veel kortere levensduur dan dan de gemiddelde Nederlander. Daarmee besparen zij de samenleving jaren pensioen- en AOW uitgaven.

Maar het ook een zeer onzindelijk argument om één groep burgers aan te spreken op hun aandeel in het gebruik van een overheidsvoorziening. Dat is discriminatie ten voeten uit.

De reikwijdte van de aanval van Pieter Omtzigt op het politieke denken in Nederland is duidelijk nog niet bij iedereen doorgedrongen.
Door Eva op
@Robin Als de gemeente zich niet met jouw eten en drinken mag benoemen, hoef jij je ook niet met het uiterlijk van Burg. Bruls te bemoeien. Erg kwalijk om iemand zo openlijk te fatshamen.
Door Opmerker (orig) op
Nou, nu gaat het rommelen. Natuurlijk kun je als gemeente in ieder geval proberen te regelen: namelijk binnen je bestemmingsplan (Omgevingswet /plan blijft nog wel even weg) goed beargumenteerd opnemen dat je als gemeente bepaalde winkelfuncties verspreid wilt / dan wel aan een maximum wilt binden. Als een bestuursrechter zich kan vinden in de argumentering, dan kom je als gemeente een heel eind.
Door Ben (jurist) op
Ik ben het eens met mijn naamgenoot. Ik vind niet dat de overheid hierin een taak heeft. Het is de verantwoordelijkheid van de burger zelf wat hij of zij met haar lichaam doet. Ik ben wel blij dat ik niet dik ben maar ik ga mensen met overgewicht ook niet fatshamen.
Door Ben op
Het lijkt mij geen twijfel dat overgewicht ongezonde gevolgen kan hebben. Het lijkt mij alleen wel de vraag of de overheid hierin een juridische taak heeft. Het lijkt mij onwenselijk dat alle risico's, hoe reëel ook, door de overheid dichtgeregeld moeten worden.

Het begint erop te lijkt erop dat wij steeds meer risico's willen bedwingen met wet en regelgeving. Hierdoor neigen wij steeds meer naar een beperking van persoonlijke vrijheden op grond van (wetenschappelijke) kennis. Het is maar de vraag in hoeverre dit wenselijk is.
Door marijke (geen) op
Begin met gezond voedsel goedkoper te maken dan gaan mensen gezonder eten, juist die producten die gezond zijn kosten te veel.
Door Robin op
Zo te lezen kan er nog flink bezuinigd worden op het takenpakket van die gemeenten. Gemeenten hebben helemaal niets te maken met wat ik eet en drink! Hun eigen Hubert Bruls is daar het levende bewijs van.
Door Ronald de Meij (wethouder volksgezondheid) op
Maak de gezonde keuze de makkelrijke keuze. En de omgevinvg bepaalt grotendeels de keuzes wat mensen consumeren. Juist nu in deze ongekende Corona crisis is het noodzakelijk dat de politiek hier verantwoordelijkheid in pakt en niet wegkijkt. Het merendeel van de mensen op de IC betreft mannen met een BMI > 25. Hoe duidelijk moet het worden!